Pahalılık turizmi de olumsuz etkilemeye başladı

Fiyat artışlarının döviz kuru artışlarının üze­rinde seyretmesi sonucu biliyorsunuz Türk Lirası giderek değerlendi. Bu değerlenmenin mal ihracatı üzerindeki olumsuz etkisi üzerinde çok duruldu, durulmaya da devam ediliyor. Bu olum­suzluk bir yandan cari açığı artırırken diğer yan­dan ekonomik büyümeyi de düşük düzeyde tutu­yor. Buna karşılık hizmet ihracatının çok büyük bölümünü oluşturan turizmden elde edilen gelir­ler artan turist sayısıyla birlikte yükseliyordu. Oy­sa son 3 ayın özelikle de Haziran istatistikleri du­rumun değişmekte olduğunu gösterdi.

Gelen turist sayısı azalırken çıkan turist sayısı artıyor

Geçen hafta açıklanan 2. Çeyrek turizm istatis­tiklerini kullanarak yaptığım aşağıdaki tabloya bir göz atalım. Turizmde büyük çapta mevsimsel dal­galanma olduğundan yıllık değişimlere odaklan­mak gerekiyor. Tablo turist sayısında Ocak ayında gerçekleşen artıştan sonra bir durgunlaşma oldu­ğunu Nisandan itibaren de az da olsa bir azalma­nın başladığını gösteriyor. Ama Haziranda yarım milyona yakın yüzde 7’lik bir azalış söz konusu. 2. Çeyrekte turist sayısında yüzde 5’lik (829 bin) azalma gelir tutarını 2025’in 2. Çeyreğine kıyasla 419 milyon dolarlık düşüşle 16 milyar 284 milyon­dan 15 milyar 581 milyona geriletmiş durumda. Yabancı turistlerin ortalama harcama tutarı istik­rarlı bir şekilde 1000 dolar civarında seyrettiğin­den gelir kaybının yarıdan fazlasının Hazirana ait olduğunu kestirebiliriz. Böyle giderse yıllık kayıp 3 milyar dolara yaklaşır. Cari açığın artmakta ol­duğu bir dönemde küçümsenmeyecek ilave bir ge­dik. Öte yandan yurt dışına çıkan vatandaş sayısı artıyor. İkinci çeyrekte bu sayı 486 binlik artışla 2 milyon 948 binden 3 milyon 434 bine yükselmiş. Yıllık artış oranı yüzde 16,5 gibi oldukça yüksek bir oran. Bu artışın çok büyük ölçüde yurt dışına tatil amacıyla giden vatandaşlardan oluştuğunu rahatlıkla tahmin edebiliriz. Gider tutarı da yüz­de 7,4 oranında artarak 2 milyar 760 milyon dolar­dan 2 milyar 963 milyona yükselmiş. 203 milyon dolarlık artış var. Gelirdeki 419 milyonluk kayıpla toplarsak cari açıkta 2 çeyrekte 622 milyon dolar­lık bir artış söz konusu.

Türk Lirasında aşırı değerlenme Türkiye’yi pahalılaştırırken yurt dışını ucuzlattı

Tatil amacıyla yurt dışına giden vatandaş sa­yısının neden arttığını biliyoruz. Birinci elden ve dostlarımın anlattıklarından Yunanistan konak­lamada hep daha ucuz yeme içmede de eşit ama daha kaliteli olduğunu biliyordum. Son iki yıl git­medim ama gidenler şimdi komşumuzun hem da­ha kaliteli hem daha ucuz hale geldiğini söylüyor­lar. Avrupa ülkeleri de pahalıydı ama şimdilerde kimi hizmetlerde eşit kimi hizmetlerde daha ucuz hale geldi.

Yabancı turist sayısında azalışın nedenine da­ir şimdilik doğrudan bir veri yok. Aslında birden fazla neden olabilir. Uzun yıllardır İstanbul’da İtalyan turlarında rehberlik yapan bir yakın ak­rabam Haziran ayında bir aile yemeğinde sohbet sırasında tur sayısında büyük bir düşüş olduğunu söylemişti. Haziran istatistikleri bu gözlemi doğ­ruladı. Bunun üzerine kendisini arayarak neden­lerin ne olabileceğini sordum. “Şimdilik kesin bir neden söyleyemeyiz, tur fiyatları artıyor ama Tür­kiye modası da geçiyor, birkaç ay daha izlemek ge­rekir” dedi.

Moda kavramı benim için yabancı. Benim favo­ri açıklamam Türkiye’nin Avrupalılar için gide­rek daha pahalı hale gelmiş olması. Turizm ista­tistiklerinde yabancı turistlerin harcama kalem­lerinin tutarları da mevcut. Buna göre 2 çeyrekte yıllık olarak konaklama giderleri dolarla ortala­mada yüzde 11,7 yiyecek içecek giderleri de yüzde 5,2 artmış. Türk Lirasının tüketici fiyatlarıyla ge­lişmiş ülkelere göre ne kadar reel değer kazandı­ğına da baktım. 2025=100 bazlı Reel Efektif Döviz Kuru Endeksi Temmuz 2023’te 72 iken Temmuz 2025’te 97’ye 2026’da 105’e yükselmiş. Tüketim sepetlerinin bileşimindeki farkları göz ardı eder­sek Türkiye Avrupalılar için son üç yılda yüzde 45,8 son bir yılda da yüzde 8,2 değer kazanmış. Bu oran konaklama ve yiyecek artışının ortalaması ile hemen hemen eşit. Türkiye’nin 3 yıl öncesine kıyasla çok daha pahalı hale geldiğine şüphe yok ama bir süre tur organizatörleri Avro cinsinden fiyatları pazarlıkla düşük tutmayı başarmış ola­bilirler. Tur fiyatlarında ılımlı artışlar da bir yere kadar turistlerin Türkiye sevdası ile kabul görmüş olabilir. Ama bir noktaya kadar. Sanki o nokta gel­miş gibiyiz.