Pandemi dinamikleri imalat sanayini olumlu etkiliyor

Erhan ASLANOĞLU
Erhan ASLANOĞLU Ekonomi ve Piyasalar erhanaslanoglu@superonline.com

Merkez Bankası son enflasyon raporunda, ekonomik aktivitede yavaşlama olmasına rağmen talebin belli bir gücü koruduğunu, enflasyon ve cari açık baskısının devam ettiğini belirtmişti. Ekonomik aktiviteye ilişkin son gelen veriler bu tespiti destekliyor. Geçtiğimiz günlerde ISO’nun yayınladığı PMI ve MÜSİAD’ın yayınladığı SAMEKS Satınalma Yöneticileri Endeksleri ile Dış Ticaret ocak ayı verileri açıklandı. ISO’nun yayınladığı PMI verisi sürpriz bir şekilde hızlı yükseliş gösterdi, 3,6 puan artarak 54,4 değerine ulaştı. SAMEKS endeksi de 2,9 puan artarak 55,8 seviyesine geldi. İhracat yüzde 2,5 artarak 15 milyar doları geçerken, ithalat yüzde 5,6 azalışla 18,1 milyar dolar seviyesine geriledi.

PMI verisi ile Sanayi üretimi arasında güçlü bir korelasyon vardır. Sanayi üretimi de büyüme konusunda oldukça iyi fikir verir. PMI verileri geçen yılın 3. çeyrek seviyesinden bir gerileme göstermesine rağmen, bunun sınırlı kaldığını, hatta ocak ayında güçlü bir toparlama gösterdiğini izliyoruz. İmalat sanayi ürünlerine olan talep pandeminin ilk iki ayında sert düştükten sonra hızlı toparladı ve genelde güçlü seyrini korudu. Evde geçen yaşamın uzaması, teknolojiden mobilyaya, tekstilden elektroniğe ciddi bir talep yarattı. Küresel PMI verilerinde de bu güçlü tabloyu görüyoruz.

ISO’nun 10 ana sektör içeren PMI endeksi, üretim, istihdam, sipariş, stok, girdi maliyetleri gibi birçok faktöre ait anket sorularına dayanıyor. 10 sektörün 7’sinde PM verilerinin yükseldiğini, 3 tanesinde düştüğünü izliyoruz. En güçlü artış ana metal sanayi ile kara ve deniz araçları sektöründe görülüyor. Sektörlerin tamamı istihdam arttırdığını belirtiyor. SAMEKS endeksi imalat ve hizmet sektörleri için ayrı ayrı hesaplanıyor. İmalat endeksi 2,2 puan düşüş göstermesine rağmen 53,8 gibi güçlü bir seviyeyi koruyor. Alt endeksler, üretim, istihdam ve stok artışına işaret ederken, siparişlerde bir miktar gerileme görülüyor. PMI ve SAMEKS sipariş verilerindeki fark, örneklemdeki firma büyüklüklerinden, ihracat kapasitelerinden kaynaklanabilir. SAMEKS Hizmet endeksi ise 3,7 puan artarak 55,3 değerini alıyor. Hizmet sektöründeki artış mevcut talepten ziyade girdi alımlarındaki artışa bağlı görünüyor.

Diğer taraftan, ihracatımızın artış eğilimini koruduğu ve 15 milyar doları aştığı görülüyor. İhracatın yüzde 95’e yakınının imalat sanayi ürünlerinden oluştuğunu düşünecek olursak, PMI verilerini destekleyen bir gerçekleşme gördüğümüzü, dış talebin güçlü olduğunu söyleyebiliriz. İthalat ise yüzde 5,6 düşerek 18 milyar dolarlar seviyesine gerilemiş durumda. Bu veri, iç talepte bir yavaşlama olduğuna işaret ediyor. İç talebi büyük oranda kredi hacmiyle belirlenen bir ülke olduğumuzu düşünecek olursak, kredi büyüme verileri de bu durumu destekliyor. Yükselen faizlerle, toplam kredi hacminin 13 haftalık hareketli ortalama yıllık artış oranı yüzde 3’lere gerilemiş durumda.

Sonuç olarak, veriler Türkiye ekonomisindeki yavaşlamanın beklenenden az olduğunu, bunun da büyük oranda imalat sanayi ve ihracat ağırlıklı olduğunu gösteriyor. Pandeminin etkisiyle ihracat pazarlarımızın büyüme sorunu yaşadığı bir dönemde, Türkiye’nin imalat sanayi ürünlerine olan talep olumlu bir gelişmedir. Uluslararası taşıma maliyetlerinin ve ulaşım süresinin artması, çevrimiçi alışverişlerde tüketiciye daha hızlı ve düşük maliyetle ulaşma isteği, imalat sanayimizi ve ihracatımızı oldukça olumlu etkiliyor görünüyor. Satınalma yöneticileri anketlerinin detayında görülen bir başka unsur, işletmelerin hem imalat hem hizmet sektörlerinde girdi tedarikini arttırma eğilimidir. Bunun en önemli nedeni, aşıların etkisiyle önümüzdeki aylarda iç ve dış pazarlarda toparlanmanın artacağı beklentisi olabilir.

Pandemi dinamiklerine de bağlı olarak yaşanan bu değişim, kalıcı hale dönüşebilecek bir potansiyeli de gösteriyor. Bunun kalıcı hale gelmesi, ekonomi ve ekonomi dışı reformları yaparak, yatırım ortamını iyileştirerek, ülkemizin daha büyük bir üretim, lojistik ve tedarik merkezi olabilmesi ile başarılabilir.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar
Enflasyon coşuyor 07 Nisan 2021