Pandemi, medyada yeni iş modeli yarattı: e-ticaret!

Garbis KEŞİŞOĞLU
Garbis KEŞİŞOĞLU DÜNYA'DA MEDYA gkesisoglu@gmail.com

Koronavirüs’ün medyaya etkileri, beklenenden daha vahim bir hal aldı... ABD ‘de 40 milyonluk işsizler ordusuna, binlerce medya çalışanı da katıldı. Halen hiç kimse önümüzdeki aylarda medyanın nasıl toparlanacağını, Korona sonrasında nasıl bir medya ile karşılaşacağımızı hesaplayamıyor. Her şey eskisi gibi olmayacak, fakat medya ne olacak? Bir gerçek var ki, dijital gazetecilik daha da öne çıkacak... Ve hem tiraj, hem reklam yönünden ağır kayıplar yaşayan medya, bu var olma mücadelesinde farklı gelir kaynaklarına yoğunlaşacak. Nitekim, özellikle Amerika'da gazeteler, neredeyse Amazon ile yarışırcasına, konuttan şarap ve tişört satışına kadar hemen her alanda pazarlama işini geliştirmeye başladı. Bir de, medya için saltanatlı şık plazalar devri kapanıyor... Yayıncılar hızla küçülüyor ve mevcut binalarını farklı şekilde gelire dönüştürmeye yöneliyor.

Dijital yayıncılıkta fırsat günleri, doğru haberin değeri arttı

Avrupa’nın en büyük medya kuruluşu Alman Springer grubu ile Federal Alman Dijital ve Gazete Yayıncıları Birliği'nin Başkanı Dr. Mathias Döpfner, COVID-19 virüsünü, dijital yayıncılar için büyük bir fırsat olarak değerlendiriyor. Dr. Döpfner’e göre, pandemi ile birlikte tüketicilerin doğru haberlere ihtiyacı arttı... Dijital gazetelerin kalitesi yükseldi ve daha çok tercih edilir oldular; okuyucu da güveneceği haberler için ödeme yapmaya hazır olduğunu gösterdi. Reklam gelirlerinin giderek azalması, gazete yayıncıları için çok büyük bir sorun haline geldi. Yazılı basın, Amerika ve Avrupa'da pandemi faciasından en fazla zarar gören sektörler arasında; önemli bölümüyle de -deyim yerindeyse- "entübe" durumda... Bir yandan dağıtım sorununun körüklediği tiraj kaybı, öbür yandan reklam yokluğu nedeniyle nefes alamıyor!

Medyada gelecek, ödemeli içerik ve dijital abone sisteminde

Aslında kaliteli gazeteciliği reklam gelirleriyle finanse etme devri, neredeyse tamamen kapanmış görünüyor. Gelecek artık, ödemeli içerik ve dijital abone sisteminin olacak.

Tabii, yıllardır yayıncıların büyük fedakârlıkla ürettikleri içeriklerin, "uyanık" büyük dijital devler tarafından ücretsiz olarak yağmalanıp pazarlanarak haksız çıkar sağlanmasına bir an önce son verilmesi de gerekiyor.

Pandemi uzun vadeli bir maraton koşusu olan dijital dönüşümü hızlandırdı.

Gazete yayıncıları için, dijital alanda daha etkin biçimde var olma çabası, yaşamsal önem kazandı. Gazeteciliğin geleceğinin "dijital" olacağı, günümüz koşullarında tartışılamaz bir gerçeklik halini aldı.

Dijital gazetecilik perspektifinden baktığımızda, bazı ülkelerdeki başarılı örnekleri emsal alarak, geleceğe dönük imkânları görmek mümkün: İşte New York Times, işte Washington Post ve Wall Street Journal... Kuşkusuz, halkı doğru bilgilendirme çabasından milim sapmayan "iyi gazetecilik" ile birlikte.

Tiraj ve reklamda ağır kayıplar... Kıyım gibi işten çıkarma

Pandemi, medya ekonomisine indirdiği ağır darbeyle ABD'deki gazete, dergi ve dijital yayıncılara büyük zarar verdi. Üç büyük grup (The New York Times, The Washington Post ile The Wall Street Journal) dışındakiler, medya çalışanlarının işlerine son verme veya erken emekli etme uygulamalarını daha da yoğunlaştırdı. Bunlar arasında Conde Nast moda dergileri grubu, dijital yayıncılar Buzz Feed, Quartz, Vice, iPhone’un yaratıcısı Steve Jobs’un eşinin satın aldığı Atlantic dergisi, kadrolarını iyice hafifletme yoluna gittiler.

İngiliz basınında da durum, fazlasıyla endişe verici... Financial Times yüzde 39, Daily Mail yüzde 16,5, Guardian yüzde 18 oranında tiraj kaybına uğradı. Yılın ilk üç ayında Guardian ve Daily Mail grubu, yüzde 45'e varan ilan geliri kaybıyla sarsıldı. Dijital haberlerde artış oldu, fakat bu gelişme reklamlara henüz yansımadı... Tablo bu olunca da Daily Mail ‘in sahibi Daily Mail & General Trust (DMGT), kıyımdan farksız bir kararla 2400 çalışanın işine son verdi. Kalan çalışanların ise bir kısmının maaşlarında kesintiye gidildi, ancak yıl sonunda bu kesintilerin kendilerine iade edileceği bildirildi.

Amerika'da tüm çalışanların yüzde 37'si evde mesai yapacak

Beş teknoloji devinden biri olan Facebook’un başkanı Mark Zuckerberg, evden çalışma işini benimseyenlerin başında geliyor. Facebook’un 45 bin çalışanının yarısı, önümüzdeki on yıl içinde tamamen evden çalışacak. Chicago üniversitesinin yaptığı hesaplara göre, Amerika’da tüm çalışanların yüzde 37’si yeni dönemde evinde mesai yapacak. Bu durum, gayrı menkul fiyatları ile kiraları da etkileyecek. Büyük şehirlerde çalışanlar, daha ucuz bölgelerde oturmayı tercih edecek ve evde mesai ile günlük yol parasından kurtulacak.

Ama tabii, kapitalizmin ince hesaplarının dışında kalabilmek hiç mümkün değil; söz konusu eğilimin karşılığı da hemen geldi...

Ucuz semte taşınan evde çalışanın ücretinde kesinti yapılacak

Facebook bu gelişmeyi şimdiden hesaba dahil etti ve personelin oturduğu muhitteki hayat standardını göz önüne alarak ücretlerde ayarlama yapmaya karar verdi. Yani ucuz semte taşınarak avantaj sağlayamazsınız; oturduğunuz semtin yaşam standardı düşükse ücretinizde de ona göre indirim olacak!

Facebook, yeni lanse ettiği Messenger Rooms ile firmaların seyahate gerek kalmadan bütün toplantı işlerini halledeceğini hesaplıyor. Şirket, yeni iş planları çerçevesinde on bin kişiyi işe almayı hedefliyor.

Gelişmiş bir medyaya sahip İsveç’te, Stockholm’daki Svenska Dagbladet grubunda personelin yüzde 80'i evinden çalışıyor ve bunun önümüzdeki aylarda da devam edeceği belirtiliyor.

Şarap işinde New York Times-Wall Street Journal rekabeti!

Yaşanan olağanüstü zor dönem, gazeteleri yeni gelir kaynakları üretmeye zorluyor. Kaybedilen tiraj ve basılı gazete ilan gelirlerini mümkün mertebe telafi edebilmek için, yeni iş modelleri uyguluyorlar. İlk planda Podcast, haber videoları, gazetenin markasından yararlanarak e-ticaret işine girmek gibi yönelimler yoğunluk kazanıyor. Konut pazarlamasından seyahat düzenlemeye kadar hemen her mecra, gazetelerin ilgi alanına girmiş durumda.

Bugün The New York Times, hediyelik eşyadan tutun, gazetenin arşiv resimlerine, üzerinde gazete logosu bulunan giyim eşyalarına varıncaya kadar bir dizi ürünü pazarlıyor. Ayrıca, The Wall Street Journal ile rekabet halinde kaliteli şarap pazarlamacılığı yapıyor. Tüketici, bu iki ciddi gazete tarafından pazarlanan şarapları güvenle sipariş ediyor. Açıkça görülüyor ki Amerika'da gazetelerin e-ticaret işi, önümüzdeki aylarda daha da gelişecek.

Diğer taraftan da hedef, dijital habercilik işine daha da önem vererek en verimli pazarlama yöntemleri ile dijital abone sayısını arttırmak...

Aynı darboğazı yaşayan Türkiye medyası için de bu iki yönde iş modelleri üretme zamanı, kapıyı çalmış olsa gerek.

Zira, pandemi sonrası için ufukta başka çıkar yol görünmüyor.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar