"Kredisi varsa başarılı oluruz"
Balkanlar'dan Kuzey Afrika'ya, Körfez'den Irak'a, yakın coğrafyamızda çok önemli altyapı atılımları, müteahhitlik hizmetleri konusunda her gün yeni imkanlardan söz ediliyor. Bunların bir bölümünde bizim müteahhitlerimiz hizmet veriyorlar. Her yıl artan büyüklükte işleri üsleniyorlar. Ama devletleri tarafından desteklenen uluslararası müteahhitlik firmaları arasında ihale kazanabilmeleri için Türk firmalarının teminat mektubu ve işçilik gibi sorunları var. O nedenle, "Kredisi varsa başarılı oluruz" düşüncesi bizim firmalarımızın sık sık tekrarladığı bir cümle…
Türk işadamlarına yatırım olanağı sunan Balkan ve Körfez ülkelerinin imkanlarını içeren haberler okuyunca, o ülkelerde iş yapmak için araştırma yapan ve şu anda oralarda araştırmaları sonucunda henüz uygun imkan bulamadığını belirten bir müteahhit firma yöneticisi dostumla ve oralarda şu anda önemli işler yapmakta olan Doğuş İnşaat yöneticisi Gönül Talu ağabey ile konuşup onlar açısından imkanların ve zorlukların neler olduğunu öğrenmeye çalıştım.
Öncelikle yurtdışında, Afganistan'da ve Ukrayna'da önemli projelere imza atan, Balkanlar'daki araştırmasında şimdilik uygun imkan bulamadığını belirten dostumun düşüncelerini aktarayım:
"Biliyorsun biz yurtdışında son yıllarda önemli projelere imza attık. Afganistan'da bir Amerikan firmasıyla ortaklıkla çalışmalar yaptık. Ukrayna'da yerel ortaklarla konut sektöründe çalışmalar yapıyoruz. HES konusunda da araştırmalarımız var. Balkanlar'da da enerji konusunda ilgimizi çeken teklifler oldu. Ancak, bu tekliflerin bütününde kredinin bizim tarafımızdan bulunması istendi. Yap-işlet devret veya yap-işlet özellikli uzun vadeli geri dönüşlü projeler önerildi. Balkanlar'ın yeni devletlerinin paraları yok. Dünya Bankası ve Avrupa Yatırım Bankası kredili projelerde de bizim yer almamız pek mümkün olamadı. Zaten elimizde de başka projeler olduğu için araştırma yaptık, ama iş almadık. İlerde belki turizm yatırımları, yol yatımları ya da konut projelerinde yeni imkanlar çıkarsa tekrar ilgi duyabiliriz."
Doğuş İnşaat, Bulgaristan'da 60 milyon Euro'luk bir otoyol projesini bitirmiş. O projenin kredisi Avrupa Yatırım Bankası'na ait olduğu için yapım sırasında problem yaşanmamış. Ve o proje başarı ile tamamlanınca Sofya metrosunun ihalesinde yer almaları istenmiş. Gönül Talu'ya Balkanlar'da çalışmanın olumlu ve zor yanlarını sorduğumda şunları söyledi:
"Bu ülkelerin yatırıma, altyapıya ihtiyaçları var. Ama projeleri kendilerinin finanse etmeleri zor. Finansmanı Dünya Bankası ya da Avrupa Yatırım Bankası tarafından yapılan projeler o açıdan önemli. Biz, Bulgaristan'da önce 35 kilometrelik bir otoyol projesini alıp başarı ile tamamladık. 60 milyon Euro'luk bu projenin finansmanı Avrupa Yatırım Bankası'nca karşılandı. Tabii sorun yaşamadık. Şimdi, 4 kilometrelik 9,5 metre tek tüp bir tünel inşaatıyla Sofya metrosunu inşa ediyoruz. Bu da Avrupa Yatırım Bankası kredili bir proje. Finansal sorun yok. Sadece işçilikle ilgili bir kısıtlama var. Projede bir Türk işçisine karşılık 9 Bulgar işçi çalıştırma zorunluluğu var. Bu proje de olumlu yürüyor.
Biz, Balkanlar'da da, Kuzey Afrika'da da, Körfez'de de finansmanı garanti olan projelerde yer alıyoruz. Fas'ta yine Avrupa Yatırım Bankası kredili bir işimiz var. Ukrayna'da Japon kredili bir proje yürütüyoruz. Libya'da Kaddafi'nin memleketi Sirte'de Altiadi isimli bir üniversite inşa ediyoruz. 25 ayda bitireceğimiz 550 milyon dolarlık bu projenin finansmanını ise Libya devleti yapıyor.
Türk firmalarının bu coğrafyalarda başaramayacağı proje yok. Ama teminat mektubu sorunu nedeniyle ihalelerde en düşük teklifi vermeleri pek mümkün olmuyor. O yüzden kredilendirmesi garantili ihalelerde yer almamız daha kolay oluyor."
Gerçekten de haberlerde yer aldığı gibi, Hırvatistan'dan Bosna Hersek'e, enerji projelerinden altyapıya, turistik tesislere, konut yapımlarına bizim müteahhitlerimizin çok kolay üstesinden gelebileceği Balkanlar'da birçok proje söz konusu. Ancak, bunlarda müteahhitlerimizin yer alabilmesi için finans yapılarının çözülmesi gerekiyor. Mısır ve Libya gibi Kuzey Afrika ülkelerinde ve Körfez ülkelerinde ise Çin, Japon ve Avrupalı müteahhitlik firmalarıyla kıran kırana yarışta, bizim firmalarımız teminat mektubu ve işçi sorunu yaşıyor. Bizim Uluslararası iş yapan firmalarımız; "Teknolojik olarak en üst seviyedeyiz. Kredisi olan her projede başarılı oluruz" diyorlar.
