Resesyon mu var?

Osman AROLAT
Osman AROLAT AROLAT'tan osman.arolat@dunya.com

Resesyon kaygısı tüm dünya piyasalarını sararken, iş dünyası korunmak için ne yapmalı? Daralmaları öngörmek mümkündür. Ama bunu takvime bağlamak çok zordur...

Kara gözüktü!” sözleri The Economist’e ait. Dergi analizini şöyle sürdürüyor: Ama bununla resesyon başladı demek için çok erken…

Dünyadaki Merkez Bankaları’nın beşte dördü faizleri arttırdı. Artış ortalama 1,5 puan. Bununla Merkez Bankaları, piyasaların “yemek kabını” önlerinden çekerek, “ne yaparsan yap, dikkatli yap, paranı çarçur etme, yoksa yanarsın” mesajı vermek istiyor.

Ama verdiği mesajın algısı şu oldu: Bir resesyon geliyor… Oysa işsizlikten, tüketime, sanayi arzından, temel girdi fiyatlarına hiç bir öğe kriz işareti vermiyor. Kanımca, 2022’de resesyon beklentisi bu göstergelerden çok farklı bir nedene dayanıyor, o da soğuk savaşın yayılma ve derinleşmesi korkusu. Bu korkunun kuşkusuz en önemli yansıması “tüketici güveni” ile ilgili. Tüketicinin karamsarlaşması piyasaya kara bulutların inmesi demek oluyor.

Bu sene dünya ekonomisini incelerken; göstergelerden çok Rusya‘nın Ukrayna‘ya saldırısı ve bu işin devamını izlemek gerek. Bir “ateş kes” değil bir “barış anlaşması” imzalanana dek, bu resesyon kaygısı piyasaları istila eden bir korku olmaya devam edecek.

Kuşkusuz göstergelerden yana haklı gözüken tek bir nokta var: 1973, 1979 ve 1981’deki Fed faiz artırımlarından en geç 6 ay sonra, ABD resesyona girmiş. Kuşkusuz piyasalar bunu bir hafıza kaydı olarak belleğinde tutuyor.

Piyasalar ve karar alıcılar bu durumda ne yapmalı? Yörünge nasıl belirlenmeli?

Kısa adı NBER olan ABD Ekonomik Araştırmalar Kurumu, en güvenilir gösterge. 1920 ‘de kurulan yarı resmi bir STK olan NBER’in “İş Göstergesi”ni web sitelerinden izlemek mümkün. Bundan esinlenerek The Economist, “İşler Nasıl Gidiyor?” göstergesi oluşturdu. Sonuncusuna baktım: Kullandıkları 9 ayraçtan 6‘sı olumluydu. En önemlisi GSMH‘da artma eğiliminin sürmesi. Hane halkının ve firma davranışlarının “+” olması, kuşkusuz bunu tamamlayan öğeler. İş dünyasına bu 2 göstergeyi salık verirken, iktisat teorisindeki bir dersi aktarmak isterim: Daralmaları öngörmek mümkündür. Ama bunu takvime bağlamak çok zordur...

GÜNÜN SÖZÜ:

Çin‘in Tayvan‘ı işgal etme niyeti bir Lafonten öyküsüne dönüştü, kuzu ne dil dökse olmuyor, kurt kuzuyu yemeye niyetli…

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar
Türk tatları 26 Eylül 2022