Robot, tiyatroda doğdu endüstriye hakim oluyor

KERİM ÜLKER
KERİM ÜLKER Perde Arkası kerim.ulker@dunya.com

Küresel üretimin yeni gücü robotlar oluyor. İngiltere merkezli analiz şirketi Oxford Economics’in 2019 raporuna göre robotlar önümüzdeki 9 yılda imalat sektöründe çalışan 20 milyon kişiyi işsiz bırakabilir. Oxford Economics’e göre işsiz kalacak bu kişiler, otomasyon nedeniyle hizmet sektöründe de iş bulmakta zorlanacak. Oxford Economics bununla birlikte artan otomasyonun istihdamı ve ekonomik büyümeyi artıracağını vurguluyor. Robotlaşma ile birlikte hala dünyanın en önemli sorunlarından biri olan istihdam konusu ana gündem maddesi olacak, gelir eşitsizliği en sık konulardan biri haline gelecek. Oxford Economisc’e göre sanayi sektöründe robotların çalışmaya başlaması, 1,6 milyon insanın işsiz kalmasına neden olacak. İngiliz araştırma şirketine göre robotların 2000 yılından bu yana 1.7 milyon kişiyi işsiz bıraktığı tahmin ediliyor. Bu kişilerin 400 bini Avrupa’da, 260 bini ABD’de, 550 bini Çin’de. İngiliz kuruluşa göre önümüzdeki yıllarda en fazla otomasyon Çin’de yaşanacak. Ülkede 2030’a kadar 14 milyon kişinin işini robotlar alacak. Bununla birlikte dünya genelinde robotlaşmanın yüzde 30 artması, küresel gayri safi hasılaya 5 trilyon dolarlık ek katkı sağlayacak. Küresel düzeyde yeni istihdam yaratma oranı, lağvedilen işlerin oranına paralel bir seyir izleyecek.

Robotların ekonomiye sağlayacağı faydanın üretime olacağı aşikar. Zira Japonya, Güney Kore gibi ülkelerin hızlı büyümesinin altında robotların yeri yadsınamaz.

20’nci yüzyılda hayatımıza giren, 21’inci yüzyıla damgasını vurmaya hazırlanan robotlaşma, bu kadar yeni bir ifade mi? Aslında değil.

Da Vinci’ye ilham kaynağı oldu

Robotların Efendisi olarak bilinen ilk isim; Anadolu coğrafyasının yakından tanıdığı bir isim: Rezzaz el Cezeri. Türkiye’nin ilk uçan arabası Cezeri’ye ismini veren Rezzaz El Cezeri, dünyanın ilk sistem mühendisi olarak biliniyor. Kaleme aldığı “Mekanik Hareketlerden Mühendislikte Faydalanmayı İçeren Kitap” adlı eserinde onlarca robota rastlamak mümkün. Su Yükseltme Makinesi, Saatler, Sifonla El Yıkama Makinesi, Segmentik Dişli aklımıza ilk gelenler. Cezeri’yi ilham kaynağı alan isimlerden biri de Avrupa’nın dahi çocuğu Leonardo da Vinci. Robot denilince akla ilk gelen batılı bilim ve sanat adamı, öylesine derin izler bıraktı ki robot yardımlı laparoskopi ameliyatı olarak da bilinen dünyanın ilk ve tek robotik cerrahi sistemine de adını verdi.

Çek dilinde işçi demek

Peki, robotun endüstrileşmesi hangi döneme geliyor?

Robot yüzlerce yıllık bir geçmişe sahip olsa da dünya dillerine günümüz manasıyla girişi 1920’li yıllara varıyor. Günümüz Çekya’sında doğan yazar Karel Capek'in, 1920’de “Rossum’un Evrensel Robotları” adlı tiyatro oyunuyla robot, “işçi” anlamıyla Çek dilinde kullanılmaya başlandı. Hala Doğu Avrupa ve Rusya’da işçi olarak kullanılan bir terim robot. Robotun üretimle buluşması ise 1970’li yıllarda karşımıza çıkıyor. ABD’de pek dikkate alınmayan iki girişimci, ellerindeki robot kolların otomotiv sektöründe yeni bir üretim modeli oluşturacağını söylüyorlar şirketlere. Ancak ne görüşleri dikkate alınıyor ne de robotları. Japonya’dan gelen tekliflerle birlikte Tokyo’ya giden bu icat İkinci Dünya Savaşı sonrasında mucize yaşayan ve yaşatan Japon sanayisinin de başlangıcı oluyor. 1971’de ilk kez Japon firmalarca tanıtılıyor ve üretimde insan ile yan yana konuluyor. X Motor Company adlı firmada işe başlayan robotlar, yan sanayinin ardından ana markalara ulaşıyor. Günümüzde robot denildiğinde akla ilk gelen ülke Japonya. Otomotivde de kısa sürede önemli kazanımlar yaratan Japonya, insansı robotlarla ilgili çalışmasını ise ilk kez 1967 yılında gerçekleştirdi. Japon Waseda Üniversitesi’nin başlattığı projenin ismi ise WABOT. Japonların son yaptığı robot ise Da Vinci’nin birebir aynısı. Yakın zamanda robotlar filmlerdeki gibi savaşlarda yer almasa da, insanoğluna karşı istihdam mücadelesinde karşı karşıya gelecek.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar