Robotik Süreç Otomasyonu (RPA) Teknolojisi Nedir, Ne Değildir?

Şerafettin ÖZSOY
Şerafettin ÖZSOY Dijital Dünya ve Girişimcilik serafettinozsoy@gmail.com


Robotik süreç otomasyonu teknolojisinin yaygınlaşması bir yandan verimlilik, hız, kalite ve maliyet tasarrufu sağlarken öteki yandan da istihdamın daralması gibi sosyo-ekonomik dezavantajları da beraberinde getiriyor. Oldukça iddialı bir teknoloji ve giderek de yaygınlaşıyor. İngilizce “robotic process automation “ kelimelerinin kısaltması olan RPA olarak da isimlendirdiğimiz robotik süreç otomasyonunu herkesin aklındaki temel sorularla kısaca şu başlıklar altında inceleyebiliriz:

RPA Nedir? Robot Çalışan Nedir?

RPA, yapay zeka’nın bir dalı olan makine öğrenme teknolojisine dayalı, yazılımın süreçleri öğrenmesini ve hatasız bir şekilde işlemleri tekrarlayabilmesini sağlayan bir teknolojidir. Robot çalışan denilince herkesin kafasında bilim kurgu filmlerinin de etkisiyle gerçek fiziksel robotlar canlanıyor, fakat robot çalışanlar diye kastettiğimiz aslında birer yazılımdır, yani BOT’tur.

Hangi İş Alanları Robotlara Devredilebilir?

RPA teknolojisinde bilgisayar ekranı başında çalışanların yaptıkları rutin işlemler çok kolay robotlara devredilebiliyor. Robotlara devredilebilecek işlerin ortak özelliği ise belli kurallara bağlı olması, muhakeme yapma gereksinimi olmaması ve yoğun işgücüyle yapılıyor olmasıdır.
Birçok iş fonksiyonunda uygulama alanı bulunmakla beraber robotik süreç otomasyonu en çok insan kaynakları departmanlarında personel veri girişleri, muhasebe departmanlarında fatura girişleri, satış departmanlarında müşteri verileri girişleri, finans departmanlarında periyodik raporlamalar gibi süreçlerde kullanılıyor.

RPA teknolojisi sektörlerden bağımsız olmasına rağmen bankacılık ve finans sektörü gibi ofis tipi ve kural tabanlı tekrarlı işleri çok olan sektörlerde daha yoğun kullanılma potansiyeline sahip.

Kazançları Nelerdir?

İşgücü gereksinimini azalttığı için doğrudan personel maliyeti kazancı var. Bunun dışında işlerin hızlanmasından dolayı daha kısa sürede daha fazla iş yapılacağı için daha çok satış yapılabilir. Veya kamuya sunulan muhasebe, gümrük, insan kaynakları gibi birimlerin resmi süreçleri söz konusu ise ve geç veya hatalı beyan yapılması durumunda ceza ile karşılaşılacaksa ceza giderleri azaltılabilir. Veya mesai saatleri dışında, haftasonu veya diğer tatillerde de robot çalışan sayesinde iş sürekliliği sağlanabilir. Gerçekleştirilen süreçlerdeki hata oranı düşeceği için hem iş kalitesi hem de müşteri memnuniyetinde büyük bir artış gerçekleşebilir. Yoğun operasyon altında yeni fikir geliştirmeye yeterince vakit ayıramayan çalışanlar için katma değerli işlere ve inovasyona odaklanabilecekleri zamanın oluşması da sağlanabilir. Böylelikle de yeni ürün ve hizmet geliştirme hızı ve kalitesi yükseltilebilir.

Robota Nasıl İş Öğretiliyor?

Yazılım kodu bilmeden bile süreçleri hazır paket programlar üzerinden robotlaştırabiliyorsunuz. Bir robota iş öğretmek için kullandığınız paket yazılım programı üzerinden ekran videosunu kaydete basıp sonra sırasıyla yaptığınız işlemleri, açtığınız dosyaları ve kullandığınız programları gösteriyorsunuz. Robot yazılım ise bundan sonra bu işi aynı şekilde, hatasız denebilecek bir başarı oranıyla ve gözle takip edilemeyecek bir hızda yapabiliyor.

Yatırımın Geri Dönüşünü Hesaplama

Belli bir yatırım bütçesi olmakla beraber yatırımın geri dönüş oranı genellikle çok hızlı oluyor. Yatırımın maliyetinde yıllık sabit paket programı lisans bedelleri dışında kullandığınız robot sayısıyla orantılı bir maliyet çıkıyor. Bir robotu 24 saat, yorulmadan, tam kapasite çalışacak bir personel gibi düşünebilirsiniz. (Patronların ve yöneticilerin en büyük hayali gerçekleşiyor 😊 ) Kaç robot kullanıyorsanız buna göre yıllık bir robot maliyetiniz ortaya çıkıyor. Doğrudan hesaplayabileceğiniz kazancınız ise robot kullandığınız için tasarruf ettiğiniz personel maliyetiniz oluyor. Bunun yanı sıra hız, verimlilik artışı gibi rakamlaştırabildiğiniz kazançlarınıza da getiri olarak ekleyebilirsiniz. Personel maliyeti kazancınızı da çalışanlarınızdan tasarruf ettiğiniz adam gün sayısı ve birim adam gün maliyeti ile çarparak doğrudan ortaya çıkarabilirsiniz. En sonunda yaptığınız yıllık yatırımı ve yıllık tasarruf ve kazancınıza oranlayarak yatırımın geri dönüşünü hesaplayabilirsiniz. Ve ortaya çıkacak oran büyük ihtimalle sizi oldukça heyecanlandıracaktır.

RPA Stratejiniz var mı?

RPA robot ve program kullanım lisansları tam kapasiteyle kullanıldığında çok kazançlı olmasına rağmen tersi durumda zarar da ettirebilir. Bir robotu 7/24 çalıştırabilecek kadar elinizde “use case” olmalı. Dolayısıyla RPA dönüşümüne başlamadan önce RPA ile dönüştürmeyi planladığınız tüm süreçleri çalışıp fizibilitelerini değerlendirmiş olmalısınız. Böylelikle robotunuzu ilk günden itibaren çok verimli kullanmaya başlayabilirsiniz.

RPA’in Korkutucu Tarafı: İstihdam

RPA ile birçok iş robotlar tarafından yapıldığında işveren için büyük bir personel maliyeti tasarrufu oluyor. Fakat çalışanlar için işlerini kaybetme riski ortaya çıkıyor. Her ne kadar birçok çalışan açısından işlerindeki operasyon yükünün rahatlaması ve katma değerli işlere odaklanabilme imkanı ortaya çıkması gibi güzel sonuçları olsa da nitelikli olmayan ve muhakeme gücüne dayanmayan iş kollarında yakın zamanda RPA yıkıcı bir etki göstereceğe benziyor.

“Robotların konumlandırıldığı iş alanlarındaki çalışanları başka alanlara kaydıracağız” sözünün altı maalesef yeterince dolu değil. Çünkü bunun için çalışanlara ciddi eğitimler verilmesi ve yeni meslekler kazandırılması gerekiyor. İş dünyası ise iş yapmaya hazır insanlardan yararlanmaya alışık bir düzene sahip. Dolayısıyla bu ağır yükün altına girmekten kaçınacaktır. Bu nedenle buradaki en önemli görevler kamuya düşüyor ve kamunun yakın gelecekte RPA kaynaklı bu istihdam sorununu çözmek için proaktif adımlar atması gerekiyor. Aksi takdirde bu hızla gidersek robotların gerçek çalışanları zorlayacağı çok açık. Hatta yakın zamanda iş ilanı sitelerinde “7/24 mesai yapacak, hata oranı %1’in altında performans geçmişine sahip robot çalışanlar aranıyor“ şeklinde ilanlar görürseniz şaşırmayın.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar