Sağlıklı gıda, güçlü yarınlar

Güvenilir gıda hakkında neredeyse herkes fikir yürütür. Sosyal medya içerikleri­nin önemli bir kısmı gıda ve beslenme üzeri­ne. Öyle olunca da dezenformasyonun en çok yapıldığı konuların başında gıda ve beslenme geliyor maalesef.

Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürü Ersin Dilber, Bakan Yumak­lı'nın A takımından başarılı bir bürokrat. En ağır eleştirilere maruz kalsa da sürekli yeni projelerle adından söz ettiriyor.

Bakanlığın 2025 yılı gıda güvenliği faaliyetleri

Bakanlığın, “tarladan sofraya güvenilir gı­da” vizyonu ile yaptığı çalışmalar yeterince bilinmiyor. Aslında bakanlığın web sitesinde 2025 yılı faaliyet raporu aylar öncesinde ya­yınlandı, ancak çok azımız okuyoruz. Önce­likle söz konusu rapordan kısa bir özetle ko­nuya gireceğiz.

Bakanlığın, 2025 yılında 1,36 milyon gıda denetimi, 33 bin işletmeye uyguladığı para cezası, taklit ve tağşiş yapılan 2 bin 345 parti ürünün ifşa edilmesi, dezenformasyonun göl­gesinde kalan önemli faaliyetleri.

Hayvan sağlığı alanında; şap, brucella ve çi­çek hastalıklarına karşı programlı aşılar ya­pılmış ve yaban hayatında kuduzla mücadele için 3 milyon dozun üzerinde oral aşı havadan uygulanmış.

Çankırı ve Kayseri'de Veteriner Yol Kont­rol ve Denetim İstasyonları faaliyete alınmış, uluslararası akredite Veteriner Tıbbi Ürün Kontrol Merkezi projesinin ihtiyaç analizi ve yer tahsisi tamamlanmıştır.

Kahverengi Kokarca Eylem Planı kapsa­mında 46 ilde saha çalışmaları yapılmış ve 128 binden fazla feromon tuzağı kullanılmış, güvenilir yem arzında yaklaşık olarak 30 bin denetim gerçekleştirilmiş.

Bu yılki faaliyetlere gelince, yakın zaman­da, bakanlığın iki önemli projesinin kamuoyu ile paylaşıldığını görüyoruz.

B-Reçete Takip Sistemi ile daha kontrollü pestisit kullanımı

B-Reçete Takip Sistemi bunlardan ilki. Bilindiği üzere pestisit konusu iki tarafı kes­kin kılıca benzer. Pestisit olmadan yeter­li üretimi sağlayamazken pestisit kullanımı ile gıda güvenliği riskleri ile karşı karşıya ka­lıyorsunuz. B-Reçete ile Bakanlık, hatalı ve gereğinden fazla pestisit kullanımının önü­ne geçmeyi amaçlıyor. Sistem, 2026 yılının başından bu yana, Ankara, Mersin, Kırkla­reli ve Samsun illerinde pilot olarak uygu­lanmaktaydı. Temmuz başından itibaren ar­tık ülkenin tamamında uygulamaya geçildi. B- Reçete ile üretimden hasada tüm iş ve iş­lemler kayıt altına alınıyor ve böylece üre­tim planlamasının daha etkin yapılması da hedefleniyor. Pestisit satışlarının kim ta­rafından ve ne zaman yapıldığı, uygulanan parseller ve ürünün hasat bilgileri dijital or­tamda takip edilebiliyor.

Ülke olarak bilinenin aksine aşırı pestisit kullanmıyoruz. Dekara pestisit kullanımı­mız 2,26 kg ile dünya ortalaması ile aynı iken Avrupa Birliği ülkelerinin oldukça gerisinde. 2021-2023 döneminde pestisit kalıntı oranı­nın %35 ve AB Gıda ve Yemde Hızlı Alarm Sis­temi (RASFF) bildirimlerinin %54 azalmış olması ümit verici. B-Reçete ile bu seviyenin çok daha aşağılara inmesi bekleniyor.

Tüketiciler ne yediğini bilecek

Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tü­keticileri Bilgilendirme Yönetmeliği’nde ya­pılan değişiklikle, etiketlerin daha kolay okunması ve gıda okuryazarlığına destek sağ­lanması amaçlanmış. Uygulama ile gıda işlet­mecilerinin, satışa sundukları ürünlerin içe­riği ve enerji değerine ilişkin bilgi verme zo­runluluğu da getiriliyor. Bu bilgiler, önceden olduğu gibi fiziksel ve/veya dijital ortamlar­da tüketiciye sunulabiliyor. Bu sayede tüketi­ci daha bilinçli tercih yapabilecek. Daha önce konu ettiğimiz tam buğday ekmeği ve ekşi ma­ya kullanımı projesi ise üç pilot ilde başarıyla devam ediyor.

Ezcümle; Bakanlığın gıda güvenliği alanın­daki çalışmaları takdire şayan. Ancak daha iyi anlatılması ve dezenformasyona karşı daha etkili bir kampanya yapılması gerekiyor.