Sanayide toparlanma eğilimi
Sanayi, daha çok imalat sektöründeki orta-yüksek teknolojili ürünlerle toparlanma eğilimini sürdürerek ağustosta toplamda önceki aya göre yüzde 0,4, yıllık bazda ise yüzde 7,1 üretim artışı kaydetti.
Ana sektörler içinde toplam en büyük paya sahip olan imalat sektörü, sanayiinin ağustos ayı üretim performansında da ana belirleyici oldu. İmalat sanayii alt sektörleri arasında ve teknolojik kategorilere göre ise ayrışma olduğu dikkati çekti. Aylık bazda üretim artışının lokomotifi imalat sanayii ve bunda da orta-yüksek teknoloji olurken, daha çok savunma sanayiine yönelik “yüksek teknolojili ürün” üretiminde ise temmuz ayının ardından ikinci kez sert düşüş yaşandı.
İmalatta yıllık artış yüzde 7,7
Sanayi üretiminde en büyük ağırlığa sahip olan imalat sanayii, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış endekse göre aylık bazda yüzde 0,7 üretim artışı kaydetti ve bu, toplam sanayi üretimindeki değişime 0,6 yüzde puanlık pozitif etki yaptı. Takvim etkisinden arındırılmış endekse göre ise imalat sanayii üretimi yıllık bazda yüzde 7,7 artış kaydetti ve toplam üretimdeki artışın yüzde 6,7’lik bölümünü tek başına sağladı.
Diğer ana sektörlerden madencilik ve taş ocakçılığının üretimindeki aylık bazda yüzde 0,1’lik düşüş, sektörün endeksteki düşük ağırlığı nedeniyle toplam üretimdeki değişime kayda değer bir etki yaratmadı. Bu sektörde yıllık bazda kaydedilen yüzde 2,6’lık artışın toplamdaki değişime katkısı ise 0,1 puan oldu.
Elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme sektöründe aylık bazda yüzde 2,5 düşüş kaydedildi, bu da genel endekse 0,2 puanlık bir negatif katkı yaptı. Bu sektörde yıllık bazda ise artış ise yüzde 6,1 ve bunun toplamdaki değişime katkısı 0,4 puan.
Yüksek teknolojide yine sert düşüş
İmalat sanayiinde, yüksek teknolojide hızlı kan kaybı devam etti. Yüksek teknolojili ürün üretimi ağustosta önceki aya göre yüzde 16,3 geriledi. Bu düşüş de imalat sanayii üretimini aylık bazda 1,1 yüzde puan aşağı çekti. Yüksek teknoloji üretiminde temmuzda da aylık yüzde 18,8 düşüş yaşanmıştı. Yüksek teknolojide iki aydır üst üste yaşanan sert düşüşe bağlı olarak haziran sonunda yüzde 87,6 olan yıllık değişim de temmuz sonunda yüzde 58,5’e, ağustos sonu itibarıyla ise yüzde 8,5’e kadar indi. Yüksek teknolojide yıllık artış ağustos sonu itibarıyla toplam imalat sanayii üretimindeki yüzde 7,7’lik artışa sadece 0,5 puan katkı yaptı.
Aylık ve yıllık bazda üretim artışına en büyük katkı ise orta-yüksek teknolojiden geldi. Aylık bazda üretim, düşük teknolojide yüzde 0,6, orta düşük teknolojide yüzde 1,2 artarken, en güçlü artış yüzde 4,4’le orta-yüksek teknolojide yaşandı. Yıllık bazda ise düşük teknolojili ürün üretimi yüzde 0,9, orta-düşük teknolojide yüzde 8, orta yüksek teknolojili ürün üretimi yüzde 19 arttı. İmalat sanayii üretiminde yıllık artışa 4,2 puanla en büyük katkıyı orta-yüksek teknoloji yaptı, orta-düşük teknolojinin payı 2,6 puan, düşük teknolojinin payı 0,4 puan oldu.
“Emek yoğun sektörlere ilave destekler için çalışıyoruz"
Büyüme rakamlarını değerlendiren Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, ağustosta sanayi üretimindeki kompozisyonun programa göre gerçekleştiğini söyledi. Yılmaz, "Ekonomiye duyulan güven her geçen gün daha da güçlenmektedir. Önümüzdeki dönemde enflasyonla kararlılıkla mücadele ederken üretime, yatırıma ve ihracata vereceğimiz desteklerle toplumsal refahı artırmaya devam edeceğiz" dedi.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de sanayi üretiminde olumlu eğilimin sürdüğüne işaret etti. Şimşek, "Ocak-ağustos döneminde sanayi üretimi takvim etkisinden arındırılmış olarak yıllık yüzde 3,9 büyürken, 24 imalat sanayi sektörünün 18'inde artış kaydedildi" diye konuştu. Şimşek, sanayinin dönüşümünü ve üretim kapasitesini destekleyen sermaye malları ile yüksek teknolojili üretimin 2025'te güçlü performans sergilediğin belirterek, şunları kaydetti:
"Emek yoğun sektörlerde zayıf seyreden üretimi canlandırmak için ilave destekler üzerinde çalışıyoruz. Ayrıca uluslararası kurallara aykırı sübvansiyonlu ürünlerin yurt içi pazarımıza erişimini sınırlayacak tedbirleri alıyoruz. Sanayimizin rekabet gücünü kalıcı biçimde güçlendirerek sürdürülebilir büyüme dinamiklerini daha da sağlamlaştıracağız."
Alt sektörlerde performans ayrışması
Ağustos ayında da imalat sanayii alt sektörleri üretim performansında büyük ölçüde ayrıştı. Az sayıdaki alt sektörde üretim önceki aya göre artarken, çoğunda değişmediği ya da gerilediği görüldü. En yüksek aylık artış yüzde 13,4’le temel eczacılıkta kaydedildi, bunu yüzde 9,1’le kayıtlı medyanın basım ve çoğaltımı, yüzde 5,6 ile fabrikasyon metal ürünleri yüzde 3,3’le makine ve ekipman yüzde 2,8’le kimya, yüzde 2,5’le kimya izledi.
Aylık bazda en sert düşüş ise yüzde 19,9’la bilgisayarda yaşandı. Üretim önceki aya göre deride yüzde 2,4, elektrikli teçhizatta yüzde 1,2, diğer ulaşım araçlarında yüzde 1,1, diğer metalik olmayan minerallerde yüzde 0,9, rafine petrol ürünlerinde yüzde 0,7, giyimde yüzde 0,6, kauçuk ve plastikte yüzde 0,5, kâğıtta yüzde 0,4 düştü.
Yıllık bazda en yüksek üretim artışı ise yüzde 54,5’le diğer ulaşım araçlarında. Bunu yüzde 20,6 ile fabrikasyon metal ürünleri, yüzde 20,1’le motorlu kara taşıtları, yüzde 17,7 ile temel eczacılık, yüzde 15’le tütün ürünleri izliyor. Bilgisayar yüzde 11,2, diğer metalik olmayan mineraller yüzde 10,7, kâğıt ürünleri yüzde 9,9, ana metal sanayii yüzde 9,8 ve gıda ürünleri yüzde 9,6 ile üretimi yıllık bazda en çok artanlar arasında. Buna karşılık yıllık bazda üretim giyim eşyasında yüzde 17, deride yüzde 5,5, tekstilde yüzde 5, makine ve ekipman sektöründe yüzde 1,4 düşüş kaydetti.
