Serdengeçti diplomatlar: Madrid’de Türkiye imzası!

Osmanlı askeri terminoloji­sinde “serdengeçti” kelimesi, kelimenin tam anlamıyla “başını ortaya koyan” kişiler için kullanı­lırdı. Serdengeçtiler, savaş sırasın­da öteki saflara ilk giren ve geri dö­nüşü düşünmeden görevini yerine getiren gönüllülerdi.

Bugün savaş meydanları değişmiş olabilir fakat devletlerin rekabet alanı hâlâ ay­nı derecede zorlu. Diplomasi, eko­nomi, ticaret ve uluslararası hukuk artık modern çağın stratejik cep­heleri hâline gelmiş durumda.

Türkiye’nin diplomasi geleneği de bu ruhu farklı bir biçimde de­vam ettiriyor. Büyükelçiler ve dip­lomatlar, yalnızca bir devleti temsil eden protokol görevlileri değildir. Onlar aynı zamanda temsil ettikle­ri ülkenin itibarını ayakta tutan, ti­caret yollarını açan, yatırım ilişki­lerini kuran, krizleri yöneten, kül­tür ve spor aracılığıyla toplumlar arasında köprü kuran stratejik ak­törlerdir. Bugün Türkiye’nin dün­yadaki diplomatik ağı oldukça ge­niş, 2026 itibarıyla 2000’e yakın sayıdaki diplomatik kariyer me­muru, Türkiye’nin farklı ülkeler­deki temsilciliklerinde aktif görev yürütmektedir. Bu kadro, küresel ölçekte Türkiye’nin siyasi, ekono­mik ve kültürel varlığını görünür kılan önemli bir güçtür.

Diplomasi mesleği aynı zaman­da ciddi bir disiplin ve karakter meselesidir. Bir diplomatın en temel kuralı çoğu zaman iyi tem­sil, yerinde konuşmak, muhata­bını iyi dinlemek ve söyleyeceği sözün zamanını iyi hesaplamak­tır. Çünkü uluslararası ilişkilerde yanlış zamanda söylenen tek bir cümlenin maliyeti bazen çok yük­sek olabilir. Bu nedenle diplomat­lar yalnızca siyasi bilgileri değil, kültürel birikimi, siyasi kodları ve insan ilişkilerinin incelikleri­ni de öğrenmek zorundadır. Mes­lek çoğu zaman usta–çırak ilişkisi içinde şekillenir; genç diplomat­lar önce gözlemler, not tutar, din­ler ve zamanla kendi diplomatik üslubunu geliştirir.

Son yıllarda diplomasi anla­yışı da dönüşüyor. Artık diplo­matlar salt kapalı kapılar ardın­da müzakere yapan kişiler değil. Sosyal medya, dijital iletişim ve kamu diplomasisi gibi araçlar sa­yesinde devletlerin dünyaya an­latma biçimi de değişti. “Diji­tal diplomasi” kavramı özellikle 2010 sonrası dönemde hızla ge­lişti. Diplomatik temsilciler ar­tık kamuoyunu doğrudan etkile­yen dijital platformları da etkin biçimde kullanıyor. Yeni nesil diplomatların en önemli özellik­lerinden biri bu çok yönlü ileti­şim becerisi. Geleneksel müza­kere yeteneği ile dijital iletişim gücünün birleşmesi, devletlerin uluslararası alandaki etkisini ar­tırıyor. Türkiye’nin son yıllarda genişleyen ticaret ağı ve uluslara­rası kurumlarda artan görünürlü­ğü de bu dönüşümün bir sonucu.

Madrid’den bir Cervantes karakteri: Büyükelçi

Size birini anlatmam lazım, Nü­ket Küçükel Ezberci. 1992 yılında TED Koleji ve Bilkent eğitiminin ardından Dışişleri Bakanlığı’nda kariyer diplomatı olarak çalışma hayatına başlayan bir genç kadın hayatın doğal akışının çok dışın­da bir yaşam çizgisi ile hayata çok değişik alanlarda inanılmaz çeşit­lilikte bir hikaye sığdırmış.

Bugün memuriyete girişinden neredeyse 35 yıl kadar sonra Türk diplomasi geleneğinin ilginç hikâyelerinden birine dönüşüyor. Essen ve Kudüs başkonsolosluklarındaki görev­lerinin ardından ülkemizdeki bü­yük bir değişim sürecini yaşadı­ğımız 2001–2005 dönemi Mad­rid Büyükelçiliği başkatibi oldu. Hayatın beklenmedik dönemeç­leri ise onu farklı bir sorumlulu­ğa taşıdı. Ailesindeki çok önemli kayıpların ardından Güven Has­tanesi’nin yönetimini devralmak üzere Dışişleri Bakanlığı’ndaki kariyerinden ayrıldı.

İki kız kar­deş el ele verip bu hastaneyi ülke­nin en itibarlı sağlık merkezlerin­den biri yapmayı başardılar. Ba­şarılı bir yönetici, girişimci ve iş kadını olmanın yanı sıra TÜSİAD yönetim kurulu, DEİK Türk–Ar­jantin İş Konseyi başkanlığı, Fe­nerbahçe’de Ali Koç dönemi as­başkanlık ve Türkiye Futbol Fe­derasyonunda başkan vekilliği ve FIFA–UEFA ilişkilerinden sorum­lu yöneticilik gibi her birisi bir öm­rü dolduracak kariyer imzalarını attı. Yüzlerce gencin önünü açtı, in­sanları bir araya getirdi, kaynaştır­dı. Çok büyük değer ortaya çıkardı.

Diplomasi kariyerine dönüş

20 yıl sonra Madrid’e Büyükelçi olarak akıcı İspanyolcası, müthiş iş dünyası ve sivil toplum dene­yimiyle geri döndü. Ve Türkiye-İspanya ilişkilerinde altın dönem için düğmeye bastı, çok çalıştı ve halen çalışıyor. İki ülke arası eko­nomik, kültürel ve spor alanların­da önemli ilişkiler kurulmasına katkı sağladı. İspanya Kralı ile yü­rütülen temaslar, şu sıralar dün­yanın en popüler siyasetçilerin­den İspanya Başbakanı ile gerçek­leştirilen görüşmeler ve iki ülke arasındaki ticaret hacminin geliş­mesine yönelik girişimler bu iliş­kilerin önemli parçaları oldu.

Bu satırların yazarı bendeniz halen TFF Yönetim Kurulu üyesi olarak, bu büyükelçinin yönlen­dirmesiyle UEFA’nın Gençlik ve Amatör Futbol Komitesi’nde ise İspanya Futbol Federasyonu Baş­kanı Rafael Louzán, Ukrayna Fut­bol Federasyonu Başkanı Andriy Shevchenko birlikte görev yap­maktayım. Bu platformlar sporun artık yalnızca bir oyun değil; dip­lomasi, ekonomi ve kültür arasın­da güçlü bir köprü olduğunu açık biçimde gösteriyor.

Tabii ki Elazığlı bir Anadolu ai­lesi kızı olan Madrid Büyükelçi­miz Nüket Hanım Dışişleri Ba­kanlığı’ndan çok iyi bir ekiple çalışıyor. Örneğin - diğer memur­larımıza haksızlık olmasın- Bat­man doğumlu olan İdari Ataşe Cevher Yaşar ve onun gibi birçok genç temsilcilerimizle harika bir iş çıkarıyorlar. Dünyanın dört bir yanında ailesinden, vatanından, sevdiklerinden uzak; ülkemizi bü­yük bir meslek aşkı ve sorumluluk bilinciyle temsil eden bütün dip­lomatlarımıza saygı duyuyor ve önümü ilikliyorum.

GEnişleyen diplomasının Serdengeçti diplomatları

Örneklerinden birini yukarıda verdiğim yeni dönemin çok yön­lü diplomatları çoğu zaman klasik görev tanımlarının çok ötesinde roller üstleniyor. Türkiye’nin dün­yadaki etkisi de büyük ölçüde bu çok yönlü temsil gücünden kay­naklanıyor. Türk diplomatları ve uluslararası ağlarda çalışan tem­silcileri; ticaret, yatırım, kültür ve spor alanlarında ülkenin görünür­lüğünü artırıyor. Serdengeçtiler geçmişte kalelerin kapılarını açar­dı. Bugünün serdengeçti diplo­matları ise pazarların, kurumların ve uluslararası işbirliklerinin ka­pılarını açıyor. Türkiye’nin dünya­ya attığı her diplomatik imza, çoğu zaman görünmeyen bir emeğin ve güçlü bir vizyonun sonucudur. Ve o imzaların arkasında, bu ülkenin sınırlarının ötesinde çalışan cesur temsilciler vardır.