Şişman işletmeler

Bütün bir sonbahar ve kış sürecinde, sağlıksız biçimde yemek yiyerek şişmanlayan halkımız, yaz ayları başlamadan hemen önce kilolarından kurtulmaya çalışır. Ayrıca bu zayıflama işinin, çok hızlı ve etkili olmasını ister. Moda olan diyetleri zorlanarak da olsa uygularken, kumların üzerinde göbeğindeki fazlalıklar olmadan sereserpe yattığını hayal eder. Çin diyeti, marul ve elma diyeti gibi sihirli formüllerden medet umar. Her yaz başında gerçek bir klasik haline gelmiş olan bu durum, sadece fazla kilolarımız için değil, aynı zamanda işyerindeki SEÇ (İş Sağlığı, Emniyeti ve Çevre) sorunları için de geçerlidir.

Sağlıklı beslenmek bir hayat şeklidir...

Ülkemizde çoğunlukla, işyerinin daha kurulma hazırlıklarının başladığı günlerde düşünülmesi ve uygulanması gereken temel SEÇ kuralları uygulanmaz. İşletmenin kurulacağı alanın yeraltı ve yerüstü jeolojik ve jeofizik araştırmaları yapılmaz. İşletme faaliyete geçtikten sonra ortaya çıkacak ürünün yanında istenmeyen zararlı atıkların (kirlenmiş su, gazlar, zehirli katı atıklar...) doğru şekilde depolanması ve bertarafı konusunda bir hazırlık olmaz. İşletme personelinin, sağlıklı şekilde yemek yiyebileceği, soyunup giyinebileceği, ergonomi kurallarına uygun olarak çalışabileceği alanlar oluşturulmaz.

Üretim sürecinde kullanılacak kimyasalların seçiminde, temel kriter olarak ucuzluk ve kolay bulunabilirlik yanında, daha az toksik etkili olmasına dikkat edilmez. Üretim sonucu açığa çıkan istenmeyen yan ürünlerin, bertarafı konusunda ciddi bir hazırlık yapılmaz. Ancak üretim başladıktan sonra, işletmenin başına bela olan, zararlı kimyasallar varillere koyulup Tuzla'daki boş arazilere itina ile gömülür. 

İşletmede çalışmaya başlayacak personelin maruz kalacağı tehlike ve risklerin analizi, daha işletme devreye girmeden önce yapılmaz. Bu nedenle, işe alınan personelin işe giriş muayenelerinde hangi sağlık testlerinin yapılması gerektiğini kimse bilemez. İşletme ağır ve tehlikeli işlerin yapıldığı bir yer ise, en yakın devlet hastanesinden alınan bir sağlık raporu ile personel işine başlar. Aradan geçen yıllar, ülkemizin hasta ordusuna, yeni bisinozisli, geri dönüşü olmayan işitme kayıplı veya kanserli vakalar ekler.

Mucize formül yok...

İşletmelerde daha sonradan hukuki zorunluluklar yüzünden yapılan risk analizi ve SEÇ eğitimleri, göstermelik yasak savmaların ötesine geçemez. Risk analizi, acil durum planları, aylık SEÇ toplantıları, saha gezileri, eğitimleri, kayıt ve istatistikleri ile yaşayan bir sistem olan doğru SEÇ uygulamaları, yalancı diyet programları değildir. Ölümlü iş kazalarının olduğu bir işletmede, işçilere verilen üç saatlik SEÇ eğitimi sonrası kazaların azalmasını beklemek gerçekçi değildir. Tüm dünyada böyle mucizevi bir formül örneği yok.

Son aylarda kamuoyunu geçikmiş de olsa, işgal etmeye başlayan ölümlü iş kazaları ve meslek hastalıklarının azaltılması anlayışının yaygınlaşması, sevindirici bir gelişmedir. Ancak bilinmesi gereken en önemli konulardan biri, yaşayan SEÇ sistemleri olmadan, hızlı eğitim programları ve göstermelik risk analizi çalışmaları ile etkili ve sürdürülebilir bir başarı elde edilemiyeceğidir. Doğru SEÇ uygulamaları sistemi kurulmadan, yani işletmenin yaşama anlayışı her yönü ile düzenlenmeden kalıcı bir etki oluşturulamaz. İlkbahar diyetlerinde olduğu gibi, reçete edilen yanlış/eksik SEÇ uygulamaları bir süre sonra işletme yöneticileri ve çalışanlarının, bu uygulamalara olan ilgisini ve saygısını azaltacaktır. Yapılan yanlış/eksik SEÇ uygulamalarının olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak ise, çok pahalıya ve uzun zamana mal olacaktır. İş kazaları ve meslek hastalıkları bakımından şişmiş işletmeler, bu sahte diyetlerden sonra biraz kilo verebilirler, ancak kısa süre sonra eskisinden daha şişman bir hale geleceklerdir. Bunu yapmaya kimsenin hakkı yok...