17 °C
Uğur CİVELEK
Uğur CİVELEK ARKA PLAN dunyaweb@dunya.com

Sistemik çöküş bombasının pimi çekildi!

Küresel salgına ilişkin gelişmeler ve farklılaşan beklentiler, piyasaların işleyişinde önemli değişikliklere sebep oldu. Sistemik çöküşe ilişkin korkular tercihlerin belirleyicisi haline dönüşürken, zaten cılızlaşmış olan normalleşme umutları tümü ile soldu. Uzlaşmaz çıkar çatışması içine düşenler bile, çöküşü hızlandıracak riskten kaçınma paniklerini duraklatmak için geçici de olsa işbirliği yapmak zorunda kalmaya başladı. Piyasa eğilimleri ile beklentilere ilişkin yalan ve abartıların dozu ise aşırılık sınırlarını fazlası ile zorlar oldu.

Özel tasarrufların sığır sürüleri gibi güdülebilmesi ihtiyacı, etkili ve yetkili kesimlerin söylem ve eylemlerini önemli ölçüde farklılaştırdı. Tutarlılık ve şeffaflık aranılan değişkenler olmaktan çıktı, düzenleyici kurumlar başta olmak üzere kurumsal yapının, köprüleri yakarak meçhule koşmak zorunda kalışı fazlası ile hızlandı. Riskten kaçınma paniklerini küçük iken durdurmak veya ortaya çıkmasını engellemek adına yeni refleksler rutin olarak ortaya çıkar oldu. Uzunca bir süredir, hiçbir şeyin göründüğü gibi olmadığı iyice belirginleşti.

Tahvil piyasalarının tümü ile para otoritelerinin denetimi altına girmesi, bu alanda üretilen doğrudan ve dolaylı bilgileri tümü ile anlamsız hale getirdi. Fiili durum böyle değilmiş gibi yorum yapmak zorunda kalanlar eski nakaratları kısmen tekrarlamaya devam etse de, hiçbir şeyin eskisi gibi olamayacağı şekilde köprüler yakıldı. Ölçüsüz parasal genişleme, özel sektör tahvilleri ile kredilerin bile kapsama alanına girmesi bu süreçte belirleyici oldu. Bu gelişmeler, sistemik kırılganlık konusunda kırmızı çizgilerin aşıldığı ve geleneksel yatırım eğiliminin yoğun bakımdan çıkamayacak hale geldiğini haykırıyor.

Eğilimlerin sürdürülebilir olduğu koşullarda piyasaların nabzı olarak dikkatle izlenen sabit getirililerin işlem gördüğü piyasa artık yok! Hassasiyet göstergeleri artık olması gerektiği gibi çalışmıyor; para otoritelerinin dayatması ile öne sürülen sahte görüntü, gerçekleri geniş kesimlerden gizleyerek sorunları ağırlaştırıyor. Sabit getirili menkul kıymet piyasaları, çoğunluğun beklentilerindeki ve buna bağlı tercihlerindeki değişikliklerin öncelikle izlenebildiği bir alan olmaktan tümü ile çıktı!

Tahvil piyasalarındaki durum, sermaye piyasalarına ilişkin belirsizliği çok yükseklere sıçratıyor. Normalde böylesi bir duruma çoğunluğun vereceği tepki, yüksek düzeyli belirsizlik nedeniyle riskten kaçınmak ve kaldıraçları küçültmek yönünde olur; fakat öyle olmuyor, para otoriteleri böyle istiyor diyerek güdülen çoğunluk bindiği dalları kesmeye zorlanıyor. Ters yönde gidildiğinin anlaşılmaması için, gözleri bağlamak anlamına gelecek türden başka müdahalelerden medet umuluyor!

Aman dolar güçlenmesin, riskten kaçınma eğilimini tetikleyerek sistemi çökertmesin denerek döviz piyasaları yapay baskı altına alınıyor! Yine aman altın yükselmesin, enflasyon beklentilerini azdırarak riskten kaçınma paniği yaratarak oyunumuzu bozmasın denerek gerçekler gizleniyor ve istikrarsızlıkları patlatacak şekilde sorunlar ağırlaştırılıyor. Para ve maliye politikaları, bu kısır oyunların başrol oyuncuları olarak çoğunluğun aldatılmasına hizmet edecek şekilde kullanılıyor.

Koşullar, sürdürülebilir olmayan eğilimler ve geleneksel olmayan politikalar sürecinde son aşamaya gelindiğini düşündürüyor. Günü kurtarma pahasına sorunların ağırlaşmasına izin verildikçe gelir ve servet dağılımı hızla bozuluyor ve uzun süreli bunalımın altyapısı süratle tamamlanıyor! Kendi ürettiği sorunları çözemeyen yozlaşmış yapı bindiği dalları kesmek gafletinde vazgeçemiyor, geniş kesimleri aldatarak yıkıcı isyanlara teşvik ediyor!

Döviz ve altın fiyatları baskılanarak, bu yaramazlıklar ile gün kurtarılıyor! Temmuz ayının ilk iki haftasında aynı oyunu tekrar ve tekrar sahneye koymak zorunda kaldılar! Eğilimler olası farklı sebepler ile kontrol dışına çıkar ise diye başlayan soruları irdeleyenler, yanıt bulamadığı için riskten kaçıyor ve direniş etkisizleşiyor! Örneğin altın daha fazla baskılanamaz ve kontrol dışına çıkar ise, aldatıldığının farkına varanların paniği nasıl dizginlenecek? Fiyat istikrarsızlıklarının yıkıcı olması ve finansal balonların patlaması nasıl önlenecek? Her an en kötünün yaşanması olasılığının yükselmekte olduğunu görenleri, nasıl yatırıma ikna edeceksiniz de bunalımdan çıkış hikâyesi yazacaksınız? Korkuların ecele fayda etmeyeceğini unutmanın maliyetleri, iyice ağırlaşıyor.

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap