Sosyal medyada +16 dönemi

Türkiye’nin herhangi bir yerinde herhangi bir mekâna oturursanız oturun, yan masalardan en az birkaçında bir annenin veya babanın daha 3 yaşındaki çocuğunun rahat yemek yemesi için önüne mutlaka bir ekran koyduğunu görürsünüz. Aynı durum evlerde de söz konusu…

Avrupa Birliği’nde (AB) sosyal medya ve video paylaşım platformlarına “+16 uygulaması” getiri­yor. Geçtiğimiz hafta Strasburg’da toplanan Avru­pa Parlamentosu (AP) “16 yaş altındaki çocuk ve gençlerin sosyal medya, video paylaşım platform­ları ve yapay zeka sohbet botlarına erişiminin en­gellenmesini öngören” bir öneriyi kabul etti.

AP Genel Kurulu’nda yapılan oylamada “16 yaş altındaki gençlerin sosyal medyaya erişimi­ni yasaklamayı öngören öneri”ye 483 milletvekili “evet”, 92 “hayır” ve 86 “çekimser” oyu verdi.

AB üye ülkelerini temsil eden AP milletvekil­leri, sosyal medya ve video paylaşım platform­larının “gençlerin zihinsel sağlığı ve çevrim içi tartışmalar üzerindeki olumsuz etkileri”ni de­ğerlendirerek kabul etti.

Sosyal medyayı “radikal ifade özgürlüğü ala­nı” olarak savunanlar ise, “Avrupalı yetkililerin düzenlemeler yoluyla alternatif sesleri sustur­maya çalıştığını” ileri sürdü.

Avrupa Parlamentosu’ndaki oylama, Fran­sa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un ABD menşeli teknoloji devlerini ve Çin algoritmala­rını “zorbalık, taciz ve aşırılık kültürü yarattık­ları gerekçesiyle” eleştirmesinden bir hafta son­ra yapılması dikkat çekti. “Çocukları, gençleri ve demokratik alanı koruyacak dijital bir egemen­lik kurmak için ek önlemler alınması” çağrısın­da bulunan Fransa Cumhurbaşkanı Macron, “bu platformların ifade özgürlüğüne katkı sağlama­dığını, aksine denetimsiz bir ‘Vahşi Batı’ ortamı yarattığını” ifade etti. Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de Macron’un bu görüşüne katıldığını belirtti.

AP üyelerine sunulan araştırma raporunda, “her dört çocuktan birinin artık bağımlılığa ben­zer sorunlu akıllı telefon kullanımı gösterdiği” vurgulandı. Raporda, “otomatik oynayan vide­olar ve kişiselleştirilmiş öneri algoritmaları gi­bi özelliklerin, çocukların konsantrasyonunu ve uyku düzenini olumsuz etkilediği” belirtildi. Ra­porda, mevcut dijital kuralların, özellikle çocuk­ları çevrim içi ortamlarda koruyan Dijital Hiz­metler Yasası’nın “daha sıkı şekilde uygulanma­sı” çağrısı yapıldı.

AB Komisyonu’nun AB yaş doğrulama uygula­ması geliştirme ve Avrupa dijital kimlik cüzdanı­nı kullanıma sunma planlarını olumlu karşılayan AP milletvekilleri, AB Komisyonu’nun, platform­ların hizmetlerini güvenli ve genç kullanıcılar için uygun olacak şekilde tasarlamaktan sorumlu oldu­ğunu vurguladı.

Avustralya başlattı

Aslında sosyal medyada ve video paylaşım platformlarında yaş sınırı getirilmesinin fitilini ilk ateşleyen ülke Avusturalya…

Avustralya’da 10 Aralık’ta yürürlüğe girecek olan “16 yaş altına sosyal medya yasağı” davalık oldu. Sosyal medya yasağının “çocuk haklarına aykırı olduğu”nu ile­ri süren

sivil toplum kuruluşu “Digi­tal Freedom Project” Avusturalya hükü­metinin uygulamadan vazgeçmesi için Yüksek Mahkeme’ye başvurdu.

Digital Freedom Project, yaptığı açıklamada “ergenlerin haber alma ve örgütlenme hakları için sosyal medyayı kullandığını, bu yasağın en zayıf gençleri, engellileri, yerlileri, kırsal bölge­lerdeki çocukları ve LGBT+ ergenleri etkileye­ceğini” savundu.

Avustralya İletişim Bakanı Anika Wells karar­larını uygulamaktan vazgeçmeyeceklerini be­lirterek, “Büyük teknoloji şirketleri karşısında sinmeyeceğiz. Avustralyalı ebeveynler için pes etmeyeceğiz” açıklaması yaptı.

Türkiye’de durum

Türkiye Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulka­dir Uraloğlu geçtiğimiz mayıs ayında yaptığı açık­lamada, Türkiye’de sosyal medya kullanıcılarının 58,5 milyona ulaştığını belirtti. Türkiye’de en çok kullanıcısı olan platformun 58,4 milyon kişi ile Instagram olduğunu söyleyen Uraloğlu, “İnternet kullanıcıları ayda ortalama 32 saat 36 dakika ile en çok Instagram’da zaman geçiriyor. Bu süre Tik­Tok’ta 26 saat 26 dakikayken, YouTube’da geçiri­len aylık ortalama süre 23 saat 31 dakika. Facebo­ok’ta geçirilen süre ise 9 saat 45 dakika, X’te ise 5 saat 4 dakika” açıklamasında bulundu.

“We Are Social” 2024 verilerinde Türkiye, Me­ta verilerinde Instagram’ın Türkiye’de toplam nüfusun yüzde 66,4’üne (13+ yaş grubunun yüz­de 82,8’ine) reklamlarla ulaşabildiğini gösteriyor. Türkiye’de bir internet kullanıcısı günde ortala­ma 3 saatini sosyal medyada geçiriyor. Dünya or­talaması ise 2 saat 25 dakika. Türk kullanıcıların Instagram uygulamasını ayda ortalama 613,2 kez (günde 20) açtığını ortaya koyuyor.

Dünyanın en gelişmiş ülkeleri olarak kabul edilen Avustralya ve Avrupa Birliği ülkeleri, kendi “geleceklerini korumak” için sosyal med­ya ve video paylaşım platformlarına kısıtlama getirirken, bizde ise yaş sınırı neredeyse sıfıra (0) kadar düşüyor…