Sri Lanka dersleri

Osman AROLAT
Osman AROLAT AROLAT'tan osman.arolat@dunya.com

Sri Lanka’nın, borçları için ‘’iflas’’ (moratoryum) kararı almasını, tüm gelişmekte olan ülkeler için bir uyarı olarak kabul etmek gerekiyor.

Pandemiyi aşarken, batılı sistemin yarattığı parasal genişleme üstüne odaklandık. Hemen her ülkenin girişimcisi kendi makro politikalarını radara aldı, bir anlamda başımızı kuma gömdük. Şimdi pandeminin ekonomik sonuçları evresine girdik. Belirginleşen tabloya göre, batılı sistemin daha yüksek enflasyonist süreç yaşaması kaçınılmaz. Gelişmekte olan ülkeler grubunda ise moratoryumların yaygınlaşacağı anlaşılıyor. İlk örneğini 80 Milyar dolarlık ekonomik büyüklük üreten Sri Lanka ile yaşadık. Bu ülke 12 Nisan‘da ‘’borç moratoryumu‘’ ilan etti.

Sri Lanka’nın yanlışı neydi? Yanlışını tüm ülkelere yaygınlaştırmak mümkün mü?

Bu ülke, benzer nitelikli ekonomilerin yaptığı yanlışların toplamından bu noktaya geldi.

Şöyle yakından bakınca başkaca şeyler de çıkıyor:

Sri Lanka‘yı 2005’den bu yana Rajapaksa Ailesi yönetiyor. Önce küçük kardeş Mahinda, devlet başkanı oldu. Abisi Gota, savunma bakanlığını, Tavil gerillalarının temizliğini üstlendi. 2015’de başkan seçilemeyince Gota bu işi üstlendi. Bir kardeş maliye, bir diğer kardeş altyapı ve sulama bakanı oldu. Başkan Gota anayasal yetkilerini genişletti. Dönüşü olmayan büyük projelere girişildi. Rezervler eridikçe ülke parası eridi, enflasyon kabardıkça kabardı. IMF uyarsa da bu kurumdan uzak duruldu, anlaşma yapılmadı. Gübre bile ithal edilemeyince gıda maddeleri kıtlaştı. Elektrik kesintileri günlük bir olay haline geldi.

Merkez Bankası Başkanı ‘döviz yok’ diye, istifa etti. Arzulanan ulusal birlik hükümeti kurulamayınca, 9 Mayıs’ta Başbakan Mahinda istifa etmek zorunda kaldı. Maliye Bakanı ülkeden kaçtı.

Sri Lanka, kötü yönetilen ve bu yoldan ‘üç ikizler açmazı’na düşen her ülkenin moratoryumun mayınlı tarlasına girebileceğini anlatıyor. Ekonomik yanlış uygulamaların yan yana gitmesi, büyük patlamayı tetikleyebiliyor.

1970’li yıllarda olduğu gibi, gelişmekte olan ülkeler üstüne bir ‘iflas dalgasının’ geldiğini söylemek için henüz erken.

Ama Sri Lanka iflası, çıkmazın hemen her ülkenin kapısını çalabileceğini söylüyor.

Sri Lanka’daki borç ödememe olayı bir hanedanlığın sorgulanmasına dönüştü.

Sular durulmadı.

Dizi film bakalım nasıl bitecek ? 

GÜNÜN SÖZÜ:

Hem Suriye, hem de AB yönetimi, Suriyeli sığınmacıların Türkiye’den geri yollanamayacağını açıkladı, şimdi ne olacak?  

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar
Torba yasada neler yok ki? 30 Haziran 2022
Cezayir 60 yaşında 27 Haziran 2022
Gündemde bir gezinti… 23 Haziran 2022