Tarımda örgütlü başarı: 2025’in en iyileri

“Tarımda Türkiye Yüzyılı” vizyonunun en önemli ayağı şüphesiz tarımsal ör­gütlenme. Tarımsal pazarlamada örgütle­rin rolü Avrupa Birliği’nde yüzde 60 iken bu oran bizde sadece yüzde 10 düzeyinde. Kü­çük, parçalı, dağınık ve sermaye birikimi ye­tersiz olan tarım işletmelerinin rekabet gü­cü, ancak iyi bir örgüt içinde yer almalarıyla mümkün olabilir.

Tarımsal üretimin planlanması ve tarım­sal örgütlenmenin güçlendirilmesi amacıy­la yürürlüğe giren Tarımsal Amaçlı Örgütle­rin Derecelendirilmesi Yönetmeliği kapsa­mında, 2024 yılında 105, 2025 yılında ise 145 tarımsal örgüt, birinci derece başarılı örgüt olarak açıklandı.

Yönetmeliğe göre 60 ve üzeri puan alan ör­gütler, Birinci Derece Tarımsal Amaçlı Örgüt olarak değerlendiriliyor. 2024’teki ilk uygu­lamada, ülkemizdeki yaklaşık 12 bin tarım­sal örgütten sadece 249’u başvuru yapmış ve bunlardan 105’i birinci derece başarılı örgüt olarak belirlenmişti. İlk yılın uygulamasın­da, özellikle Damızlık Yetiştirici Birlikleri başta olmak üzere hayvancılık örgütleri ağır­lıklı olarak yer almıştı.

Yönetmelikte yapılan güncelleme olumlu yansıdı

Bakanlık, ilk yıl tecrübesi sonunda yönet­melikte önemli güncellemeler yaptı ve siste­mi daha uygulanabilir hale getirdi.

2025 yılında örgüt türlerine göre (koope­ratif, üretici birliği ve ıslah amaçlı yetiştiri­ci birliği) farklı değerlendirme kriterleri be­lirlendi ve böylece kooperatiflerin de birinci derece örgüt olabilmeleri için pozitif ayrım­cılık yapılmış oldu.

2025’te başvuru adedi, toplam içinde ha­la çok yetersiz olmakla birlikte yüzde 30 ar­tarak 324’e, başarılı örgüt sayısı ise yüzde 38 artarak 145’e yükseldi.

Başarılı örgütler arasında Adana, Afyon­karahisar, Aydın, Balıkesir ve Konya gibi bir­çok ilde Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birlik­leri ve çeşitli Tarımsal Kalkınma Koopera­tifleri yer almış bulunuyor. Kooperatiflerin dışında kalan örgütlerin daha çok kent mer­kezli ve yöneticilerinin daha eğitimli olması, yönetmelik kriterlerine göre onları daha üst sıralara taşıyordu. Ancak 2025 başvurula­rı için yapılan yönetmelik değişikliğiyle ko­operatifler, üretici birlikleri ve ıslah amaçlı yetiştirici birlikleri gibi örgüt türlerine göre kendi kategorilerinde seçim yapılmış olması başarı listesinde daha fazla kooperatifin yer almasını sağlamış görünüyor. Uygulama sa­yesinde birinci derece başarılı örgütler, ta­rımsal girdi temininden pazarlamaya kadar üyelerine önemli katkılar sunabiliyor; ortak makine kullanımı, depolama, işleme ve mar­kalaşma işlemlerini kolaylaştırarak üye iş­letmelerin karlılığını artırabiliyorlar.

Başarının sırrı ödüllendirmede

Tarım ve Orman Bakanlığı (TOB), bir yan­dan uygulamayı geliştirirken diğer yandan örgütlerin başarılı olmalarını özendirmek için desteklemeleri artırıyor. Bakan İbrahim Yumaklı, kurumsal yapılarını sağlamlaştıran kooperatiflere ek destekler verdiklerini ve vermeye devam edeceklerini belirtiyor.

Nitekim, IPARD II Programı kapsamında, tarımsal örgütlere yaklaşık 419 milyon lira hibe sağlanmış ve bu desteklerle 308 proje hayata geçirilmiş. Başarılı örgütler, tarımsal desteklerde ayrıcalıklar, düşük faizli tarım­sal kredilerde özel indirimler ve TOB’un ka­rar alma mekanizmalarına aktif katılım sağ­lama gibi birçok avantajlar elde ediyorlar.

Yetmez ama evet!

Tarımsal üretim planlamasının etkinli­ği, güçlü tarımsal örgütlenmeden geçiyor. 2024’e kıyasla 2025 yılında başvuru adedin­de ve başarılı ilan edilen örgüt sayısındaki artış, uygulamanın önümüzdeki yıllarda da­ha da oturacağını ve gelecekte planlama, söz­leşmeli üretim, gıda enflasyonu ve nihaye­tinde gıda güvencesi bağlamında daha güçlü adımlar atılmasına büyük katkı sağlayacağı­nı gösteriyor. Örgütsüz, verimsiz, güçsüz ve dağınık bir yapıyla uzun yıllar heba edildi. Artık çok hızlı hareket etme zamanı. Atılan ilk adımlar küçük gibi görünse de iyi bir baş­langıç olması bizi umutlandırıyor. Unutma­yalım ki, Henry Ford’un dediği gibi, “Bir ara­ya gelmek başlangıç, bir arada durabilmek ilerleme, birlikte çalışmak ise başarıdır.”