Tarımsal istihdam, gençler ve destekler

İki önemli faktör değişimi ve uyum sağla­mayı kaçınılmaz kılıyor. Birincisi, büyük bir tehdit haline gelen iklim krizi. İkincisi ise hem bir tehdit hem de ülkeler açısından bir üst lige sıçrama fırsatı: Yapay zeka.

Ne kadar eleştirirsek eleştirelim, genç­ler, bu iki faktörün zorladığı değişime en iyi uyum sağlama becerisine sahip olanlardır. İklim krizi, ülkemizin gıda güvencesini teh­dit ederken tarım ekonomisinin sosyolojik boyutu bugünlerde daha bir önem kazandı ve kırsal nüfus, kırsal gençlik ve kırsalın ge­leceği daha çok konuşulur oldu.

Tarımsal istihdam düşüyor mu?

Ülkemizde tarımsal istihdam son 10 yıl­da yaklaşık olarak yüzde 5 geriledi. Bugün %15’lerde olan tarımda çalışan nüfusun oranı, aslında gelişmiş ülkelerin bir hayli üzerinde. Bu azalmayı gelişimin doğal bir süreci olarak görmeliyiz. Avrupa Birliği’nin AB Tarımsal Görünüm 2025-2035 raporu, gelecek 10 yıl içinde AB’de tarımsal istih­damın 7,5 milyondan 6,9 milyona gerileye­ceğini, büyük işletmelerin daha da büyüye­ceğini ve gelirlerinin artacağını, küçüklerin ise ya tarımı terk edeceğini veya örgütlene­rek akıllı tarıma odaklanacağını belirtiyor.

Aslında ülke olarak sorunumuz tarımı terk edenler değil, daha çok gençlerin tarım dışına kayması. Bu durum yalnızca bizim değil tüm dünyanın sorunu. Tarım işletme­cilerinin ortalama yaşının altmışa dayan­dığı ve bunun giderek arttığı bir sektörde, bahsettiğimiz değişimi yakalamak elbetteki kolay olmayacak. Ülke olarak yapmamız ge­reken, gençleri kırsalda tutabilmek için im­kanları seferber etmek.

Gençlere hangi tarımsal destekler sağlanıyor?

Bugün Tarım ve Orman Bakanlığı’nın (TOB) neredeyse tüm desteklerinde genç­lere ayrıcalık tanınıyor. Yazımızın bu bölü­münde, tarımda gençlere yönelik hibe, kre­di ve desteklerden bahsedeceğiz.

* Kırsal Kalkınma Yatırım Programında bütçenin en az %20’si gençlere ve kadınla­ra ayrılıyor ve %50-70 oranında hibe des­teği sağlanıyor. Gençler, kadınlar ve birinci derece başarılı tarımsal örgütlere öncelik veriliyor.

* Temel hayvancılık desteğine ek olarak gençlere ürün geliştirme destekleri sağlanı­yor.

* Ziraat Bankası, Ziraat Katılım ve Ta­rım Kredi Kooperatiflerinin tarımsal kredi­lerinde, standart faiz indiriminin ek olarak gençlere avantajlar sağlanıyor.

* Kırsalda Bereket Hayvancılığa Des­tek Projesinde, ilk defa hayvancılık yapacak gençlere 15 hayvana kadar sağlanan destek, veteriner, ziraat mühendisi, gıda mühendi­si veya hayvancılıkla ilgili bir eğitimi olan­lara 30 hayvana kadar artırılabiliyor. Bir yıl boyunca aylık bir asgari ücret karşılığı hi­be; kredilerde %85 faiz indirimli, 2 yıl öde­mesiz ve 3-5 yılda geri ödemeli kredi des­teği; bir yıllık TARSİM sigortası ile önemli bir proje. Doğumu yaklaşmış verimli gebe düveler sayesinde, başvuru yapan ve destek alan genç bir zooteknist, kısa zamanda hay­van varlığını ikiye katlayabilir.

* Uzman Eller Projesi, çok sayıda başarı hikayesine sahip bir proje olmasına rağmen şu an uygulamada değil. Bu desteğin yeni­den başlaması için gençlerden yoğun talep var.

* Kırsal Dezavantajlı Alanlar Kalkınma Projesi’nde gençler %70 oranında pay alı­yor.

* Yerimizin darlığından IPARD projele­rinin varlığını sadece ismen belirtebiliyo­ruz.

Son olarak, TOB öncülüğünde üç yıl ön­ce kurulan Tarım Orman Gençlik Konse­yi (TOGK), 40 ilden 42 temsilci ile tarım ve ormancılık alanında toplantılar yapıyor ve raporlar hazırlıyor. Tarım politikalarının oluşumunda TOGK’nin önemli bir rolü söz konusu.

4. Tarım Orman Şurasında, kırsal altyapı ve gençlik konusunda alınan kararlar uygu­lamaya geçirilmeli. Özellikle kırsalın dijital altyapısı, gençlerin sektöre ilgisi bakımın­dan önemli.