Teknolojinin beş devinden pandemi krizini fırsata çevirmek için yatırım

Garbis KEŞİŞOĞLU
Garbis KEŞİŞOĞLU DÜNYA'DA MEDYA gkesisoglu@gmail.com

Küresel ticarette pandemi süresince dev teknoloji şirketleri büyümeye devam ettiler. Google, Amazon, Facebook, Apple ve Microsoft'un katıldıkları “GAFAM” Grubu, geçmişten ders alarak, pandemiyi fırsata çevirmek için yeni yatırımlara girişti. Geçmişe bakarak diyoruz; örneğin 1990’lı yıllarda, o günlerin bilgisayar devi IBM, donanımdan yazılım ve hizmet sektörüne geçebilmek için, kriz döneminde büyük yatırım yapmıştı. Yaşanan örnekler gösteriyordu ki, ekonomik krizlerden sonra, iki haneli rakamlarla büyüme hızına ulaşabilmek için, krizi fırsata çevirecek yatırımlar gerekiyordu. Nitekim Google ve Facebook, 20 yıl önce yeni kurulmakta olan İnternet şirketlerindeki krizden güçlükle kurtulmuşlar ve yeni yatırımlarla bugünün devleri haline gelmişlerdi. Keza Apple, 1990'larda iflasın eşiğinde iken iPod’u yaratarak güç kazanmıştı.

Değişimi yakalamak için 557 milyar dolarlık kaynak

Ekonomik krizleri kendi yararlarına çevirmeyi başaran bu beş dev firmanın elinde bugün 557 milyar dolar nakit para bulunuyor. Dünya hızla değişiyor; tüketicilerin istekleri de aynı hızla değiştiğinden, bu değişimleri yakalayacak yatırımları kesintisiz biçimde yapmak gerekiyor.

Fakat bir yandan da bir soru, giderek büyüyor: Medya’yı da ele geçirmiş olan bu devlerle kim rekabet edebilecek? Küresel çapta faaliyet gösteren söz konusu dijital şirketler, genellikle hiçbir ülkede vergi ödemedikleri gibi, haber üreticilerinin büyük masraflarla hazırladıkları içerikleri bazen ücretsiz, bazen komik bedeller ödeyerek kullanıp büyük gelir sağlamaya devam ediyorlar.

Zuckerberg, messenger room işini geliştiriyor

Başkan Trump’un mesajlarına kontrol etmeden yer verdikleri için Demokratlar tarafından adeta topa tutulan Facebook yetkilileri, büyük yatırımlar için düğmeye bastı. Facebook’un CEO’su Marc Zuckerberg, pandemi süresince şirketin ışıklarının sönmediğini belirterek, karantina boyunca Face Time ve iMessage’ın rekor seviyede kullanıldığını açıkladı. İlk planda, nisan ayında devreye giren video söyleşi hizmetinin (Messenger Room) geliştirilmesi bekleniyor. Evden çalışanların artması karşısında yeni imkânlar sağlamak amacıyla yepyeni projeler hazırlanıyor.

Hindistan'dan Afrika'ya Facebook yatırımları

Facebook, dünyanın en süratli gelişen telekomünikasyon pazarı olan Hindistan’ da, 388 milyon Online müşterisi olan Mumbai’deki Reliance Jio firmasına, 5 milyar 700 milyon dolarlık yatırım kararı aldı. Ambani kardeşlerin sahip olduğu milyar dolarlık Reliance grubu, babaları Anil Dhirubhai tarafından kurulmuştu. Baba Dhirubhai yıllar önce İstanbul’un Sultanahmet semtinde yaşamış ve iş kurmayı denemişti.

Facebook, Afrika’ya çok önem verdiğinden, kıtayı çevreleyecek 23 bin mil uzunluğunda bir denizaltı fiber optik kablo sistemi kuracak. Ayrıca, genç girişimcilerin kuracağı “unicorn” lara maddi destek sağlayacak. Ayrıca, sosyal medyada çok popüler olan animasyon uygulamalarına ağırlık koymak için 400 milyon dolara İngiltere’den Giphy firmasını satın alarak Instagram'ın bünyesine katacak. Bu arada, Endonezya’daki çok popüler olan Göcek ödeme sistemi, 170 milyon dolar karşılığında Facebook grubuna katıldı.

Siyahiler için 100 milyon dolarlık Zuckerberg katkısı

Amerika'da bugünlerde Afrika kökenli Amerikalılara ekonomide daha fazla imkan tanınması üzerine Zuckerberg de "zamanın ruhu"nu derhal yakalayarak "siyahilere destek" için harekete geçti. Halen Facebook yöneticilerinin yüzde 65,4'ünü beyazlar, yüzde 24,9‘unu Asya kökenliler, yüzde 3,5'ini İspanyol asıllılar ve ancak yüzde 3,1'ini siyahiler oluşturuyor. Bu durum Amerikan kamuoyunda şiddetli eleştirilerin hedefi olduğundan Facebook, siyahilerin sahip olduğu firmalara 75 milyon dolar hediye edecek ve siyahi içerik hazırlayanlara da 25 milyon dolarlık yardımda bulunacak.

Microsoft'tan video konferans ve bulut yatırımı

Facebook bunları yaparken diğerleri de boş durmuyor...

Microsoft, artık normal toplantıların yerini alan video - konferanslar için geliştirdiği “Teams” uygulamasının yaygın hale gelmesi için yoğun çaba sarf ediyor. Bunun yanında şirket, bulut firmaları Affirmed Networks, MetaWitch Networks ile Softomotive'i satın alarak bulut teknolojisindeki lider konumunu sağlamlaştırmak istiyor.

Apple, 193 milyar dolarlık satın almalar planlıyor

Apple ise, iPhone satışlarının pandemi nedeniyle beklenen miktarlara ulaşamamasına rağmen, elindeki 193 milyar dolarlık nakit para ile gelecek için yeni firmaları gruba katıyor. Bunlar arasında Dark Sky adlı hava raporu aplikasyonu ve ses tanımı aplikasyonu Voysis ile yapay zeka firması Xnor.ai bulunuyor. Apple ayrıca, 2 milyar 700 milyon dolar fiyat biçilen sürücüsüz otomobil projesi Zoox’u satın almak niyetinde.

Amazon, kargo filosuna 12 uçak daha kattı

Pandemiden fayda sağlayan firmaların başında gelen Amazon, e-Ticaretin patlama yapması üzerine 150 bin kişiyi işe almıştı. Bezos'un şirketi, bir taraftan e-Ticaret için yeni kolaylıklar sağlayacak projeler üzerinde çalışırken, diğer taraftan 70 uçaklık kargo filosuna 12 uçak daha kattı. Böylelikle Amazon, diğer firmalara ihtiyaç duymadan siparişleri kapıların önüne kadar getirip teslim etme işini daha da geliştirecek.

Teknoloji devlerini vergilendirmek için ab bastırıyor

Teknoloji devlerinin maddi yönden bu karar güçlenmelerinin, Avrupa Birliği rekabet yasalarını da çiğnediği belirtilerek, bu dijital firmalardan artık vergi alınması için çalışmalar yoğunlaşıyor. Avrupa Birliği Komisyonu, anti-tröst yasaları çerçevesinde, özellikle Fransa, İspanya, İngitere ve İtalya'nın baskısıyla vergi meselesini gündemde tutuyor. Amerikan Hazine Sekreteri (bakanı) Steven Mnuchin ise vergi işinde Amerika ile anlaşılması gerektiğini savunuyor.

Beş devin vergiye bağlanmasının yanında, medyadan yararlanarak karşılıksız sağladıkları kazançların medya paylaşımına açılması, yayıncılık işinin geleceği açısından yaşamsal önem taşıyor.

Pandemiye rağmen, iyi gazetecilik yapan Daily Mail zirveyi kaptı

Pandemiye rağmen, basılı gazete işiyle dijital uygulamaları uyum içinde başarıyla yürüten, İngiltere’nin önemli ulusal gazetelerinden Daily Mail; tam 42 yıl sonra, İngiltere’nin en çok okunan The Sun gazetesini tahtından indirdi. Geçen yıl Genel Yayın Müdürlüğü’ne getirilen Geordie Grieg, Murdoch’ un yıllardır tiraj şampiyonu olan gazetesini ikinci sıraya indirdi. Dijital gazetecilikte de çok başarılı olan Daily Mail, Amerika’da yayınlanan aynı isimli edisyonunda da iyi gazetecilik örnekleri sergileyerek bazen Amerikan gazetelerine habercilik dersi veriyor.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar