Tüketici güveni son 11 ayın en yüksek düzeyinde

Hanelerin mevcut dönemde kendi mad­di durumları ve genel ekonomiye ilişkin değerlen­dirmeleri ile gelecek on iki aya ilişkin beklentileri ve harca­ma eğilimini yansıtan tüketici güven düzeyi şubat ayında­ki yükselişle son on bir ayın en yüksek düzeyini gördü. Tüketici güveni, iç ve dış şokların sert dü­şüşe yol açtığı Mart-Nisan 2025 düzeyi öncesine geldi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Merkez Bankası iş birliği ile yürütülen Tüketici Eğilim Anketi sonuçlarından hesaplanan Tüketici Güven En­deksi, şubatta yüzde 2,7 artarak 85,7’ye yükseldi. Hane halkları­nın genel ekonomik gidişat ve kendi mali durumlarına ilişkin beklenti ve değerlendirmeleri ile harcama ve tasarruf eğilim­lerini yansıtan ve tüm dünyada öncü bir gösterge olan Tüketici Güven Endeksi’nin 100’den bü­yük olması tüketicilerde ekono­miye ilişkin “iyimser”, 100’den küçük olması “kötümser” duru­mu yansıtıyor. Endeksin yük­selmesi güven artışını, düşme­si güven kaybını gösteriyor. Türkiye’de aylar itibarıyla en son Nisan 2006’da 100,7 ile “iyimser” bölgeye geçen Tü­ketici Güven Endeksi, yak­laşık 20 yıldır bu değerin altında seyrediyor.

Son 11 ayın en yükseği

Tüketici Güven En­deksi’nin şubatta aldı­ğı değer, son on bir ay­lık dönemin en yük­sek düzeyi. Her ayın 1-15’i arasında yapı­lan anketle belirle­nen Endeks, geçen yıl martta yüzde 5’e yakın bir sıçra­ma ile 85,9’a çıkarak son iki yılın zirvesini görmüştü.

Ancak ayın ikinci yarısın­da içeride ve nisan başında dı­şarıda patlak veren şokların etkisiyle bu trend devam edememişti. Veri derleme dö­nemine bağlı olarak ayın ilk ya­rısındaki durumu yansıtan En­deks, 19 Mart’ta başlayan İBB operasyonu ile birlikte içeride artan toplumsal gerilim ve 2 Ni­san’da ABD’nin açıkladığı yeni gümrük tarifesi ile dünyada kı­zışan küresel ticaret savaşları­nın yol açtığı dış gerilimin etki­siyle nisanda 83,9’a düşmüştü.

Endeks, izleyen dönemde sı­nırlı toparlanma ile haziranda 85,1 değerini alarak mart düze­yini görece yakınsarken, içeri­de ve dışarıda devam eden olum­suzlukların da etkisiyle devam eden düşüşle ekimde 83,6’ya in­di. Kasımda 85’le, haziran sonra­sının en yüksek değerini alarak mart ayı düzeyini yeniden ya­kınsayan endeks aralıkta yeni­den düşerek 2025 yılını 83,5 dü­zeyinde kapadı. Bu yıl ocak ayın­da 83,7 olan güven endeksinin şubatta ise 85,7 ile Mart 2025 sonrasının en yüksek düzeyini görmesi, güvenin hala o düze­ye gelemediğini ancak önemli oranda toparlanmayı gösteriyor.

Alt endeksler neyi gösteriyor?

Tüketici Güven Endeksini oluşturan ve çoğu 100 baz değerin altında seyreden alt endekslerde şubat yaşanan gelişmeler şöyle:

-Hanenin içinde bulundu­ğu mali durum endeksi önce­ki aya göre yüzde 5,7 artışla 81,1 düzeyine yükseldi.

-“Geçen on iki aya göre mevcut dönemde hanenin maddi durumu”na ilişkin alt endeks yüzde 4,6 artışla 71,3’e yükselerek Eylül 2021’den bu yana en yüksek düzeyi gördü.

-Gelecek on iki ayda hanenin maddi durum beklentisine ilişkin alt endeks yüzde 4,2 artışla 86,8’e çıkarak son 33 ayın en yüksek düzeyine geldi.

-Geçen on iki aylık döneme göre mevcut dönemde genel ekonomik duruma ilişkin değerlendirmeyi yansıtan alt endeks ise yüzde 1,5 düşüşle 57,2’ye geriledi.

-Gelecek on iki aylık dönemde genel ekonomik durum beklentisi de yüzde 0,1 düşüşle gerilemeye devam ederek 81,4’e indi.

-Artması işsizliğin azalacağı-düşmesi artacağı beklentisini yansıtan “gelecek on iki ayda işsiz sayısı”na ilişkin alt endeks değeri önceki aya göre yüzde 1,9 artarak 77,9’a çıktı.

-Güven endeksinin bileşenleri içinde en düşük değeri alan ev satın alma veya inşa ettirme beklentisine ilişkin alt endeks yüzde 3 artarak 15,3’e yükseldi.

-Gelecek on iki ayda otomobil alma beklentisini ölçen endeksin değeri de yüzde 1,8’lik artışla 23,6 değerini aldı.

-Gelecek on iki aylık dönemde tasarruf etme ihtimaline ilişkin endeks yüzde 8,2 artışla 42,2’ye yükseldi.

-Gelecek üç aylık dönemde tüketimin finansmanı amacıyla borç (tüketici kredisi, kart harcaması vb.) kullanma ihtimaline ilişkin endeks yüzde 2,2 düşüşle 62,5 değerini aldı.

-Mevcut dönemin dayanıklı tüketim malı satın almak için uygunluğuna ilişkin endeks yüzde 7,6 artışla 53,8 oldu.

-Geçen üç aylık döneme göre gelecek üç aylık dönemde yarı-dayanıklı tüketim mallarına harcama ihtimaline ilişkin endeks yüzde 0,7 düşüşle 112,9 oldu.

-Geçen on iki aylık döneme göre gelecek on iki aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama düşüncesini gösteren endeks de yüzde 1,3 artışla 103,2’ye çıktı.

-Geçen 12 aya göre gelecek 12 ayda tüketici fiyatlarının değişimine ilişkin beklenti endeksi yüzde 3,2 düşüşle 52,2 oldu. Bu endeksin düşmesi TÜFE’de artış; yükselmesi ise düşüş anlamına geliyor.