“Türkiye’deki destek/ teşvik bizde olsa, uçarız”
İhracat artıyor ama ithalattaki artış hızını yakalayamıyor…
Son veriler şöyle diyor:
267 milyar dolar olan (Temmuz 2024-Haziran 2025) yıllık ihracatımız yüzde 4 artarak 277 milyar dolara (Temmuz 2025-Haziran 2026) çıkarken (Hesaplamada ABD-AB enflasyonlarını da dikkate almak gerekiyor);
356 milyar dolar olan (Temmuz 2024-Haziran 2025) yıllık ithalatımız, yüzde 5 artarak 374 milyar dolarla (Temmuz 2025-Haziran 2026) yeni rekorunu kırabiliyor…
***
Yani:
İhracatın ithalatı karşılama oranı 2025 yılının haziran ayında, yıllık yüzde 75’e düşmüşken ve bunu “ciddi sorun” olarak görmüşken;
İhracatın ithalatı karşılama oranı 2026 yılının haziran ayında, yıllık yüzde 74.4’e düştü…
***
Aynı dönemde KKTC ekonomisinde: İstihdam, ücretler katlayarak artıyor…
Örneğin istihdam:
Reel sektördeki çalışan sayısı 2021 yılında 88 bin iken, son 5 yılda 170 bini geçti…
Örneğin asgari ücret:
Ocak 2022’den bugüne kadar asgari ücreti Türk Lirası bazında yüzde 866, dolar bazında yüzde 266 arttı ve bin 300 doları aştı…
***
Neye rağmen?
KKTC Sanayi Odası yönetim kurulu üyeleri anlattı:
Sanayi bölgelerindeki birçok parselin sahibi üreticiler değil; bu parseller yüksek fiyatlı kiralama veya “yüksek hava parasıyla devirler” yoluyla değerlendiriliyor…
Gerçek üreticiler, ya sanayi bölgelerindeki arsa sahiplerine yüksek fiyatla kiracı olabiliyor veya yüksek bedeller ödeyerek, bölge dışında, özel arazi almak zorunda kalıyor…
Reel sektörün, kullandığı enerjiyi üretmesine izin verilmiyor…
***
Ve personel giderleri ve niteliği…
Personel giderlerinin şirket ciroları içindeki payı, son 3 yılda yüzde 17 seviyelerinden yüzde 29’a yükseldi;
Kamu sektörünün sunduğu rahat ve lükse yaklaşan çalışma ve ücretlendirme koşulları, özel sektör açısından nitelikli iş gücü bulmayı zorlaştırıyor…
Yüksek asgari ücret, yüksek vergi ve prim ödememize rağmen, üretim sektörlerinde çalışacak vasıfsız eleman bulabilmek her geçen gün daha da zorlaşıyor…
Bu nedenlerle sanayici yüzde 95 oranında yabancı işçi ile çalışmak zorunda kalıyor, ama yabancı işçi için destek verilmiyor…
VELHASIL
Bin 300 doların üzerinde asgari ücret, 13 dolar/sentin üzerinde elektrik faturası, eleman eksiği, yüksek hava paralı/kiralı sanayi parselleri ve haksız rekabete dayalı ithalat politikası ile üretime devam etmeye çalışıyor KKTC’de ki üreticiler…
Sonuç mu?
Kamuda istihdam/maliyet ve açıklar ve borçlanma katlanarak artıyor, yükün büyük bölümü hizmet sektörünün (turizm, eğitim…) üzerinde kalıyor…
***
Aynı üreticilerden, düşündüren bir de yorum/iddia geliyor:
“Türkiye’de yatırımcılara, bize göre çok uzun vadeli kredi, hibe destekleri, vergi avantajları, SGK prim teşvikleri, ucuz enerji veriliyor ve sanayi arsası tahsis ediliyor…
Aynı şartlar bizde olsa, uçarız…”
