Türkiye’nin 2026 karnesi

Brüksel’de görev yapan Türk gazeteciler için ilkbaharın sonu ve sonbahar en kritik dönemdir. İlkbaharın sonunda Avrupa Parla­mentosu’nun (AP) ve sonbaharda Avrupa Bir­liği (AB) Komisyonu’nun hazırladığı Türkiye Raporları açıklanır her yıl. Brüksel’de eskiden “atlatma haber”in en çok yapıldığı dönemlerdi Türkiye raporlarının açıklanmasından önceki günler…

AP’nin İspanyol Milletvekili Nacho Sanchez Amor tarafından kaleme alınan Türkiye Raporu geçtiğimiz hafta AP Genel Kurulu’nda görüşü­lerek kabul edildi. AB’nin yasama organı olarak görev yapan milletvekillerinin halk tarafından doğrudan seçilen AP’nin hazırladığı Türkiye Raporu’nda Türkiye’ye karşı çok sert eleştirile­re yer verildi.

AP Genel Kurulu’nda 381 “evet” oyuyla ka­bul edilen Türkiye Raporu’nda beş yıl sonra ye­niden “laiklikle vurgusu” yapıldı. Raporda, “AP, Türk makamlarının, Türkiye Cumhuriyeti’nin Anayasa’da güvence altına alınmış laik temelle­riyle bariz bir tezat oluşturan, dini bir yaklaşı­ma dayalı geriletici bir ahlak gündemini toplu­mun her kesimine aşılama biçiminden duyduğu endişenin giderek arttığını ifade eder” denildi.

AB ile Türkiye arasında 2005’te başlayan üyelik müzakerelerinin 2018’den beri “fiilen durmuş durumda” olduğu hatırlatılan Türkiye Raporu’nda, “mevcut durumda müzakerelere dönülmesi için hukukun üstünlüğünün ve de­mokratik süreçlerin korunması konusunda so­mut ilerleme kaydedilmesi” istendi.

Hukukun üstünlüğü ve demokratik süreçlerde ilerleme sağlanmadığı takdirde üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılamayacağının vurgulandığı ra­porda, “AP, bu süregelen eylemsizliği, Türk hü­kümetinin reform ya da üyelik sürecini yeniden canlandırma konusunda gerçek bir siyasi irade­ye sahip olmadığının açık bir göstergesi olarak değerlendiriyor” görüşüne yer verildi. Raporda, “AP, AB genişleme politikası şu anda yeni bir iv­me kazanıyor olsa da Türkiye’nin demokratik reformlardaki eksiklikler nedeniyle bu fırsat penceresini kaçırdığını üzülerek not etmekte­dir” denildi.

AP’de 107 milletvekilinin “hayır” oyu kullandığı Türkiye Raporu’nda ilk kez bir isim verilerek, AB sınırları içerisindeki varlık­larına yaptırım çağrısı yapıldı. Adalet Bakanı Akın Gürlek hakkında yaptırım çağrısı yapılan raporda, “Demokratik gerileme göz önüne alı­narak insan hakları ve temel özgürlüklerin ciddi ve kasıtlı ihlallerinden sorumlu Türk yetkilile­re karşı, AB Küresel İnsan Hakları Yaptırım Re­jimi’nin işletilmesi” talep edildi. Raporda, “Bu yetkililer arasında, kayyum rolünü üstlenenler ve onları atayanlar veya devletin baskıcı meka­nizmasında kilit rol oynayanlar, örneğin eski İs­tanbul Başsavcısı Akın Gürlek gibi isimler yer almaktadır” ifadeleri kullanıldı.

Yargıda çifte standart

AP’nin Türkiye Raporu’nda Türkiye’deki “yargı sistemi” her yıl özellikle üzerinde durdu­ğu konuların başında geliyor. Raporda, “Türki­ye’de hukukun üstünlüğünün ciddi şekilde aşın­maya devam etmesi ve yargı bağımsızlığının bu­lunmaması konusunda derin endişelerini” yer verilen raporda, “AP, yargı sistemindeki taraf­sızlık ve bağımsızlık eksikliğini ve çifte stan­dartların yaygın olarak uygulanmasını esefle karşılamaktadır” ifadeleri kullanıldı.

Osman Kavala ve Selahattin Demirtaş hak­kındakiler de dahil olmak üzere Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygu­lanmasını isteyen AP, İstanbul Belediye Başka­nı Ekrem İmamoğlu’nun dava sürecini eleştirdi ve tutukluluk halini bir kez daha kınadı.

“Terörsüz Türkiye” desteği

AP’deki oylamada 171 milletvekilinin “çekim­ser” oy verdiği Türkiye Raporu’nda, “PKK’nın feshedileceğinin duyurulması gibi önemli geliş­melerin önünü açan” ve halen devam eden “Te­rörsüz Türkiye” girişimi kapsamında Türk ma­kamlarının ve siyasi partilerin çabaları takdirle karşılandığı ifade edildi. “Terörsüz Türkiye” sü­recinde zamanında ve kararlı adımlar atılama­dığı görüşüne yer verilen raporda, “Süreci daha kırılgan ve dış gelişmelere karşı daha savunma­sız hale getirdiği, daha fazla kutuplaşmaya ze­min hazırladığı” belirtildi.

Türkiye ile AB ülkeleri arasındaki önemli ko­nu başlıkları arasında yer alan “vize serbestisi” Türkiye Raporu’nda, “AP, Türk hükümetini vi­ze serbestleştirme diyaloğunun yeniden başla­tılmasını engelleyen kalan engelleri giderme­ye çağırırken aynı şekilde AB Konseyi’ni de bu adımlar atıldıktan sonra kendi payına düşeni yapmaya çağırır” cümlesiyle yer verildi. Tür­kiye’ye vize muafiyeti için gerekli olan son altı kriteri yerine getirme çağrısı yapıldı.

Atanmışlar, bürokratlar ve teknokratların ha­zırladığı değil doğrudan seçilmişler tarafından kaleme alınan ve AP’de görev yapan milletin ve­killeri tarafından oylanarak kabul edildiği için AP’nin Türkiye Raporu’nu daha kıymetli bulu­rum. Çünkü, bağlayıcılığı olmasa da AP Türki­ye Raporu Avrupa halklarının dışarıdan Türki­ye’ye bakışını ortaya koyar ve daha öğreticidir…