9 °C
Uğur CİVELEK
Uğur CİVELEK ARKA PLAN dunyaweb@dunya.com

Tutmayan varsayımların boşluğu doldurulamıyor!

Son haftalarda yaşanan gelişmeler ve açıklanan veriler, 2020 yılı geneli için yapılan tahminlerden olumsuz yönde uzaklaşıldığı yönündeki endişelerin güçlendiğine işaret ediyor. Sipariş edilen ve yapay zorlamalarla desteklenen küresel ölçekteki finansal eğilimler çok zorlanıyor; riskten kaçınma eğilimini önlemeye çalışmak zorunda kalmak ise hem dengesizlikleri besliyor ve sorunları ağırlaştırıyor, hem de sistemi oluşturan kurumsal yapıyı kırılganlaştırarak güven bunalımını derinleştiriyor. Küresel ekonomik beklentiler ise durgunluktan çıkış olasılığının azaldığına ve jeopolitik gerginliklerin yüksek düzeyini korumaya devam edebileceğine işaret ediyor.

Hemen yukarıda kısaca özetlemeye çalıştığımız tablo, hem bulunduğumuz coğrafyaya ilişkin belirsizlikleri tehlike düzeyinin üzerine çıkarıyor hem de ülkemize ilişkin ekonomik hedeflere yaklaşılabilmesini zora sokuyor. Daha açık bir şekilde ifade etmek gerekirse, iyimser varsayımlar çalışmıyor ve daha önce yapılmış hesaplar çarşıya uydurulamıyor; tepkisel ve deneysel salınımlar, bataklıkta çırpınmak dışında bir anlam taşıyamıyor!

2019 yılının ilk yarısındaki yüksek faizler sorunların hızlanan bir şekilde ağırlaşmasına sebep oluyordu, döviz kurları başta olmak üzere finansal eğilimlerdeki yıkıcı paniği duraklatmak için geçici olarak yükselmişti. Kendiliğinden gerilemesini mümkün kılacak koşullar oluşamayınca müdahale gerekti; sürdürülebilir olmadığı çok iyi bilinmesine rağmen yapay zorlamaları tüm finansal değişkenlere ve istatistik verilere yaymak gerekti! Faizler hızla aşağı çekildi, mali sistem daha fazla kredi vermeye ve eskileri yapılandırmaya zorlandı; zaten kıt olan kaynakların tüketilmesi pahasına kamu bankalarına tevdi edilen döviz kurunu yönlendirme görevinin kapsamı genişletildi.

Geçen hafta açıklanan ekonomik verilerimiz, finansal eğilimler üzerindeki kısa vadeyi aşan abluka ortamında şekillendi! Asıl önemlisi, müdahale süreci askıya alınırsa oluşturulan yapay eğilimler muhtemelen buharlaşacak, uyuşturucu etkisiyle azalan acılar yeniden ve çok daha yoğun bir şekilde canımızı yakmaya başlayacak! Zira eğilimlerin kendi ayakları üzerinde durur hale gelebilecek gibi görünmüyor!

Aksini iddia edenler için sormak gerekiyor! Döviz kurları kullanılabilir rezervleri tüketme pahasına baskılanmasa, faizler hızla geriletilmese ve mali sistem kredi hacmini artırmaya zorlanmasa açıklanan rakamların aynı seviyelerde olması mümkün olabilir miydi? Finansal eğilimler konusunda riskten kaçınma eğilimi devam eder ve müdahaleler etkisiz kalmaya başlar ise söz konusu veriler toparlanmaya devam edebilir mi? Bu ve benzeri sorulara olumlu yanıt veremiyoruz ve aksini iddia edenlere gülüp geçmek dışında bir şey yapamıyoruz!

Ekonomimizdeki yapısal sorunlar ağırlaşırken kıt kaynaklar eriyor ve güven bunalımı geriletilemiyor. Bulunduğumuz coğrafyaya ilişkin gelişmeler olumlu düşünmeyi zora sokuyor. Küresel gelişmeler ise durgunluktan çıkışın zora girdiğini ve para otoritelerinin desteğinin artık faydasından daha fazla yan tesir üretme aşamasına geldiğine işaret ediyor. Döviz kurlarına bağımlı kırılganlık algımız geriletilemiyor, ağırlaşmış sorunlara dokunmaya cesaret edilemiyor! Artık günü kurtarmak da çok zorlaşmış olabilir!

Ülkemizdeki toplam istihdam daralıyorken, kamu ile kayıt dışının payı artıyorsa olumlu düşünebilir misiniz? Yatırım eğilimi hayat belirtisi vermiyor ve sınırlı bir kredi artışı seri bir şekilde cari açığı geri getiriyorsa, ekonomik büyüme masallarına itibar edebilir misiniz? Sistemi oluşturan kurumsal yapıyı kollamaya çalıştığında gelir dağılımındaki olumsuz tablo nedeniyle artık olumlu sonuç alamıyorsak, bataklıkta çırpınmak ve icraata güvenenleri aldatmak dışında pek bir şey yapılamıyor demektir!

Yine sormak gerekiyor, iki küresel güç ekseni arasında jeopolitik pazarlıklar adına sarkaç gibi salınmak işe yarayabilir mi? Bu yaklaşım bir süre daha, sorunların ağırlaşması pahasına günün kurtarılmasına yardım eder mi? Bu tür salınımlar ekonomik beklentileri olumsuzlaştırırken, finansal olanların itibarını sıfırlayarak güven bunalımını derinleştiriyor! Bizi bizden iyi tanıyanlarla yapmaya çalıştığımız her pazarlıkta, kaybeden olmaktan kurtulamıyoruz!

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap