Uşaklılar "tarlasız pamuk" üretimine teşvik istiyor
Uşak OSB’de kentin valisi Özdemir Çakacak ve geri dönüşümle tekstil kırpıntısı teleften pamuk, yün ve pet şişeden elyaf üreten 20 kadar işadamı ve üniversite öğretim üyeleriyle bir araya geldik. Kentlerinde yaptıkları bu yeniden değerlendirme, geri dönüşüm çalışmalarını anlattılar. Çöpten elde edilen katma değeri aktarıp, üretimde en çok değer tutan elektrik konusunda teşvik talebinde bulundular.
Uşaklılar yaptıkları çalışma için, "Tarlasız pamuk, koyunsuz yün" diye bir slogan üretmişler. Toplantıda anlatılanları dinleyince ben bu sloganı biraz daha geliştirmek gereği duydum: "Tarlasız pamuk, koyunsuz yün, pet şişeden elyaf."
Peki, yapılan ne, nasıl bir geri kazanım söz konusu?
Toplantı öncesi "Göz en iyi tanıktır" düşüncesiyle tekstil kırpıntılarının renklerine göre ayrılıp, pamuk haline getirildiği, sonra iplik üretilip, ardından battaniye üretimi yapıldığı bir entegre tesisi Rüştü Bozkurt ile birlikte gezdik. Yapılan zahmetli işi geri dönüşümü gözlerimizle gördük.
Toplantıda Tekstil İşverenleri Başkanı Arif Öztan, önce kentlerinin bir ilkler şehri olduğunu anlatıp, tekstille ilgisini aktardı. 1913 yılında Türkiye’deki 13 tekstil fabrikasından 3’ünün Uşak’ta olduğunu, kentin bir ilkler şehri olma özelliğini taşıdığını ilk elektrik kullanan kent olma özelliğinin yanında, demiryolunun Aydın’dan sonra ikinci sırada geldiği kent olduğunu, kentte Cumhuriyet’in ilk yıllarında Nuri Şeker’in çok ortaklı girişimle özel Şeker Fabrikası kurduğunu söyledi.
Vali Çakacak, Uşak’ın 5084 sayılı Teşvik Yasası’ndan yararlanan öne çıkan illerden biri olduğunu belirtip, 143 tesisin kente gelerek yatırım yaptıklarını, önemli üretim katkısı ve istihdam yarattığını açıklayarak, ülke ekonomisine önemli kazanım sağlayan, tekstil ve pet şişe geri dönüşümünün desteğinin de kente yeni bir ivme kazandıracağını söyledi.
Geri kazanım konusunda bilgi veren sanayiciler Uşak’a her gün ortalama 15 tonluk 70 kamyonla tekstil atığı kırpıntı geldiğini ve bunların renklerine göre ayrılıp bundan renkli pamuk ve yün üretildiğini, bunun yıllık 365 bin ton pamuk üretimine denk olduğunu, 2 milyon 128 bin dönümlük ekim alanından elde edilecek pamuk üretimine denk olduğunu, bundan günlük 500 ton iplik üretildiğini, 200 tonunun battaniye ve yatak örtüsü üretiminde kentlerinde kullanılırken, geri kalanının bir bölümünün çorap üreticilerine satıldığını, bir bölümünü ise ihraç ettiklerini söylüyorlar. Ayrıca, kazak artıklarından yün telefinden de 7500 ton yün ürettiklerini bunun 3750 koyunun yılda üç kez kırpılmasıyla elde edilebilecek yüne eşit olduğunu belirtiyorlar.
800 yılda doğada ancak çözülebilen pet şişelerin günlük 120 tonu kırılarak elyaf haline getirilerek onun da battaniye üretiminde kullanıldığını açıklıyorlar. Bütün bu geri kazanımların ülke ekonomisine katkısı 1 milyar 175 bin liraya ulaştığını açıklıyorlar. Bu geri kazanımlı ürünleri elde ederken en büyük kalem olarak 300 milyon liralık elektrik tüketimi yapılıyor. Bu alanda yüzde 50 teşvik verilmesi sağlanırsa daha yüksek katma değerli gelişme olacağı düşüncesindeler.
Uşaklılar yeniden kazanım- geri dönüşüm teşvikinin kendilerine özel olmamasını, Türkiye’nin çeşitli yörelerinde söz konusu benzer çalışmaların da proje bazında elektrik ve çevre teşviklerinden
yararlandırılmasının doğru olacağını öne sürüyorlar.
Bu teşvike AB’nin izin vermeyeceği düşüncesini öne süren bürokratların yanıldığını, hem Kyoto protokolünün, hem AB ülkelerindeki çevre teşviklerinin buna imkan tanıdığını, hatta zorunluluk getirdiğini belirttiler.
