Varoluş - yok oluş paradoksu

İngiliz edebiyatçı William Shakespeare’in 425 yıl önce kaleme aldığı “Olmak ya da ol­mamak, işte bütün mesele bu!” cümlesi Ham­let eserini ölümsüz kıldı…

İnsanoğlu binlerce yıldır “varoluş-yokoluş paradoksu” ile karşı karşıya kaldı hep. Son yıl­larda teknolojinin gelişmesiyle hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelen “yapay zekâ” korkusu yeni bir tartışmayı da berabe­rinde getirdi. Yapay zekâ (Artificial Intelligen­ce-AI) insanlığın sonu mu olacak? Olmak veya olmamak, işte bütün mesele bu!

“Yapay zekânın babası” olarak kabul edi­len bilim insanı Geoffrey Hinton, “güçlü ya­pay zekâ sistemleriyle karşılaştırıldığında, insanların bir yetişkin karşısında üç yaşında­ki bir çocuk kadar savunmasız olacağını” sa­vunuyor.

Geçtiğimiz yıl çalışmaları nedeniyle Nobel Fizik Ödülü alan Prof. Geoffrey Hinton’a göre teknolojinin insanlığı önümüzdeki 30 yıl için­de yok etme olasılığı arttı. Hinton, önümüzdeki 30 yıl içinde bu teknolojinin insanlığı yok etme olasılığının yüzde 10’dan yüzde 20’ye yüksel­diğini belirtti. BBC Radio’ya konuşan Hinton, daha önce teknolojinin insanlık için felaketle sonuçlanma ihtimalini yüzde 10 olarak değer­lendirdiğini hatırlatarak, bu oranı şimdi yüzde 20 olarak revize ettiğini söyledi. “Oranları artı­rıyorsunuz” yorumu karşı Prof. Hinton “Evet, biraz artıyor. Çünkü bugüne kadar bizden daha zeki bir şeyi kontrol etmemiz gereken bir du­rum hiç yaşanmadı. Daha zeki bir şeyin daha az zeki bir şey tarafından kontrol edildiği örnek­ler yok denecek kadar az” dedi.

Toronto Üniversitesi’nde emekli Profesör Hinton, güçlü yapay zekâ sistemleriyle karşı­laştırıldığında insanların üç yaşında bir çocuk kadar savunmasız olacağını ifade etti. “Kendi­nizi bir yetişkin karşısındaki üç yaşındaki ço­cukla karşılaştırın. Biz o çocuk olacağız” diye konuştu.

Yapay zekâyı “insan zekâsı gerektiren gö­revleri yerine getiren bilgisayar sistemleri” olarak tanımlayan Hinton yapay zekânın bu kadar hızlı gelişeceğini öngöremediğini be­lirtti. Prof. Hinton, “Çoğu uzman, önümüzdeki 20 yıl içinde insanlardan daha zeki yapay zekâ sistemleri geliştireceğimizi düşünüyor. Bu ol­dukça korkutucu bir düşünce” dedi.

Teknolojideki dolayısıyla yapay zekâ ala­nındaki hızlı ilerlemenin “çok, çok hızlı” oldu­ğunu vurgulayan Hinton, hükümetlerin tek­nolojiyi düzenlemesi gerektiğini savunuyor. Prof. Geoffrey Hinton, “Piyasanın görünmez eli bizi korumayacak. Büyük şirketlerin yal­nızca kar motivasyonuyla hareket etmesi, tek­nolojiyi güvenli bir şekilde geliştirmelerini sağlamak için yeterli değil. Bunun tek yolu hü­kümet düzenlemeleridir” diye konuştu.

Yapay zekâ teknolojisinin kontrolsüz şe­kilde geliştirilmesinin yaratabileceği risklere dikkat çekmek için geçen yıl Google’daki gö­revinden istifa eden Hinton, özellikle kötü ni­yetli kişilerin yapay zekâyı zarar vermek için kullanmasından endişe duyduğunu vurgula­mıştı.

Acil düzenleme ve denetleme şart

“Üç büyük baba”dan biri olan Montreal Üni­versitesi Öğretim Ütesi Prof. Yoshua Bengio, yapay zekânın insan zekâsını aşarak kontrol­den çıkma riskine karşı küresel liderleri ve bi­lim insanlarını uyarıyor. Prof. Bengio, tekno­lojinin kötü niyetli aktörlerin elinde biyolojik silah tasarımı veya siber saldırı gibi alanlarda kullanılmasından endişe duyduğunu açıkladı.

Yapay genel zekânın insanlığın geleceğini tehlikeye atabileceğini savunarak acil yasal düzenlemeler talep eden Prof. Bengio, “yapay zekâ laboratuvarlarının çalışmalarını denet­leyecek uluslararası bağımsız kurumların ku­rulması için küresel protokoller hazırlanma­sını istiyor.

İnsanlığı “yokoluş”tan kurtaracak

Yapay zekâ alanında “üç büyük isminden biri” olarak bilinen diğer bir isim ise Yann LeCun. Hinton’un “yokoluş” teorisine karşı çıkan New York Üniversitesi Öğretim Üye­si Prof. Yann LaCun, teknolojinin insanlığın “varoluş”una katkı sağlayacağı düşüncesini ileri sürüyor.

Yapay zekâ öncüleri Geoffrey Hinton ve Yoshua Bengio ile birlikte “derin öğrenme ve yapay zekâ alanlarında çığır açan çalışma­ları”yla tanınan Fransız bilgisayar bilimci­si Yann LeCun, “üç büyük ismi” olarak kabul ediliyor. Görsel verileri işlemede kullanılan Konvolüsyonel Sinir Ağları’nın (CNN) muci­di Prof. LaCun, “Yapay zekânın insanlık için bir tehdit olmaktan çok, insanlığı yok oluştan kurtarabileceğini savunarak bu konudaki en­dişeleri paylaşmadığını” açıkladı.