Viski ithalatı 10 milyon litreye çıktı, rakı ihracatı 3.5 milyon litrede kaldı

Vahap MUNYAR
Vahap MUNYAR İŞ DÜNYASINDA DİYALOG vahap.munyar@dunya.com

MEY Diageo Genel Müdürü Levent Kömür, bu yılın başında devreye giren son ÖTV artışının ardından 10 yıllık süreci gözden geçirdi. Enflasyon ve bazı ürünlerdeki ÖTV artışlarını sıraladı:

►TÜFE: 2010’dan bu yana 3 kat arttı

►ÜFE: 2010’dan bugüne artış 3.5 kat

►Gıda fiyatları: 3.4 kat arttı

►Motorlu Taşıtlar Vergisi: 2010’dan bu yana 4.4 kat yükseldi

►Viskinin ÖTV’si: 5 kat arttı

►Şarabın ÖTV’si: 6 kat yükseldi

►Biranın ÖTV’si: 7 kat arttı

►Rakının ÖTV’si: 8 kat yükseldi

Ardından kendi kendine sordu:

- Viskinin ÖTV’sindeki artış 5 kat iken, rakının ÖTV’sini 8 kat artırmanın mantığı nedir acaba?

Levent Kömür, görüntülü platformda düzenlediği sohbet buluşmasında dikkatini çeken bazı verileri bizimle de paylaştı:

-2010 yılında rakı ihracatı 2.5 milyon litreydi. Aynı yıl ülkemize 2.5 milyon litre viski ithal ediliyordu. 2019’da viski ithalatı yıllık 10 milyon litreye yükseldi. Rakı ihracatı 3.5 milyon litreye çıkabildi.

Bu veri üzerine şu soruyu ortaya attı:

-Rakı ihracatını neden 10 milyon litreye çıkaramadık?

Başka verilere geçerken araya girdim:

- Rakı ihracatının neden 4 katına çıkarılamadığının yanıtını bekliyoruz.

Kömür, paylaştığı verilerin durumu açıklığa kavuşturacağını savundu:

-Türkiye’de rakı tüketiminde azalma söz konusu değil. Son 3-4 yıldır yıllık tüketim 40 milyon litre civarında seyrediyor.

Rakı tüketiminde kayıtlı-kayıt dışı tüketime dikkat çekti:

- 27 milyon litre rakı kayıtlı, bandrollü ve markalı olarak tüketiliyor. 12-13 milyon litrelik bölümü de evlerde yapılan, tüketimi kayda girmeyen ürünlerden oluşuyor.

2016 yılını anımsadı:

-O dönemde Mey İçki’de Satış Direktörü idim. Votka ve cin için ürettiğimiz etil alkolden eczanelere de veriyorduk. Birden bire satışı 3’e katlandık. Araştırdık, evde rakı yapanlara pazarlamak üzere marketlerin aldıklarını anladık.

Bunun üzerine satış ekibine uyarısına değindi:

-Etil alkolü piyasaya vermeyi durdurma kararı aldık. Bu kararı alırken, “Etil alkolden elde ettiği rakıyı tüketenler arasında can kayıpları olabilir. Bu yükün altına giremeyiz” dedim.

2017’den itibaren Türkiye’nin etil alkol ithalatının yükseldiğini ve 9 milyon litreye ulaştığını kaydetti:

- Metil alkol, etil alkolün 4’te biri fiyata satılıyor. 150’ye yakın insanımızın ölümüne yol açan içkilerin içeriğinde ucuz diye maalesef diye metil alkol de var.

Sonra şu noktanın altını çizdi:

- Türkiye, kişi başına alkollü içki tüketimi çok düşük olmasına rağmen, ÖTV liginde kişi başına alkollü içki tüketimi yüksek olan Finlandiya, İsveç ve İrlanda’nın ardından 4’üncü sırada yer alıyor. İtalya ve İspanya’da ÖTV daha düşük uygulanıyor.

Bu noktada rakı ihracatının neden 3.5 milyon litrede kaldığı konusunu anımsattım, yanıtladı:

-İhracatı artırmak için tanıtıma, pazarlamaya, dağıtıma yatırım yapmak gerekiyor. Diğer sorunlarla uğraşırken, ihracata daha fazla odaklanamıyoruz. Ancak, burada kendime de eksi puan veriyorum.

Mey Diageo, “Viskinin ÖTV’si 5 kat artarken, rakıda 8 kat artışın mantığını” sorgularken, ihracatı artırmaya da odaklanması iyi olacak gibi görünüyor...

Kayıt dışı rakıdan vergi kaybı 4 milyar liraya yaklaşıyor

MEY Diageo Genel Müdürü Levent Kömür, şu soruyu ortaya attı:

- Rakıda ÖTV yükseldikçe, 12-13 milyon liralık tüketimin evlerde üretilenle kayıt dışına kaymasına yol açan bu sistem ne işe yarıyor?

Soruya doğrudan yanıt vermek yerine yine verilere işaret etti:

►Evlerde üretilen rakı, ithal etil alkolle elde ediliyor. 12-13 bilyon litre üzerinden yapılan hesap, buradan çiftçinin kaybının 250 milyon lira olduğunu ortaya koyuyor.

►Devletin buradaki vergi kaybı 4 milyar liraya yaklaşıyor.

Ardından ekledi:

- Bu sistemde sadece etil alkol ithalatçısı mutlu.

Bunun üzerine sorduk:

- Rakıda 12-13 milyon litrelik kayıt dışı üretimin erimesi için uygulanması gereken doğru ÖTV oranı, tutarı nedir?

Kömür, şu yanıtı verdi:

- Kayıt dışı üretim azalıncaya kadar ÖTV artışını durdurmak çözüm olabilir. Bu süre 3 yıl mıdır, 5 yıl mıdır bilemem.

Rakıyı ÖTV artış şampiyonu yapmanın tüketimi azaltmadığı, “ölüm riski”ni artırdığı, devletin 4 milyar liraya yakın vergi kaybının olduğu apaçık ortada değil mi?

Enflasyon sepetinde alkolün 0.3 payı var

MEY Diageo Genel Müdürü Levent Kömür, Nielsen’in araştırmasından şu veriye işaret etti:

-Ülkemizdeki tüketici sigaraya 4 lira harcarken, alkole 1 lira harcıyor.

Ardından enflasyon sepetine geçti:

- Enflasyon sepetinde sigaranın payı yüzde 5.7 düzeyinde bulunuyor.

Sepette alkollü içkinin payını irdeledi:

- Enflasyon sepetinde alkollü içkinin payı yüzde 0.3.

390 milyon liralık tarımsal alım yapıyor

MEY Diageo Genel Müdürü Levent Kömür, 12-13 milyon litrelik kayıt dışı rakı üretiminin çiftçi tarafında yarattığı kayıp üzerinde durdu:

- Çiftçinin burada tarımsal ürün satış kaybı 250 milyon lirayı buluyor.

Mey Diageo’nun başta üzüm olmak üzere yıllık tarımsal ürün alımını merak ettim, paylaştı:

- Yılda 390 milyon liralık tarımsal ürün alıyoruz.

Rakıda kilo başına ihracat 8.5 dolar

MEY Diageo Genel Müdürü Levent Kömür’e rakı ihracatının yarattığı döviz gelirini sordum, yanıtladı:

-Rakı ihracatımız 45 milyon doları buluyor.

İhracatta katma değeri basit şekilde ortaya koyan kilo başına geliri merak ettim, hesapladı:

-Rakı ihracatında kilo başına gelir 8.5 dolar.

Türkiye’nin ortalama kilo başına ihracat gelirinin 1.2 dolar düzeyinde olduğunu buraya not düşmekte yarar var...

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar