Yanlış değil, doğru yapanın yanına kar kalırsa…
Gelişmiş ülkelerde, yüzde 2’lik, 3’lük kayıtdışılık oranı: “Ekonomik dengeleri bozan”, “Üreteni bitiren” bir oran olarak nitelendiriliyor…
Kayıtdışılığı, “en büyük suç” olarak gören, “en ağır cezayı uygulayan” ülkeler de bulunuyor…
***
Bizde mi?
Kayıtdışı ticaretin yüzde 50’ye yaklaştığını, ticaretin temsilcileri onaylıyor…
***
Dün Ankara Ticaret Odası Başkanı Gürsel Baran anlattı: “Devlete olan yükümlülükleri zamanında ve eksiksiz yerine getirenlerin mağdur olduğu bir dönem yaşadık/yaşanıyor…
Vergi sisteminin sağlıklı işlemesi için de öncelikle üretim ve ticaret alanları düzenlenmesi gerekiyor… Tersi durumda, şu anda yüzde 50’nin üzerinde olduğu söylenen kayıtdışılık daha da artacak ve vergi gelirleri daha da düşecek.”
***
Nedenleri de biliniyor:
Verimsizlik ve kurallara uymama alışkanlığı/kültürü başta olmak üzere; vergi, prim, hammadde, navlun gibi maliyetlerdeki yükseliş de “kayıtdışılığı” artırıyor…
Eğitimin niteliksizliği ve sonucunda kazanılan kültür de “kayıtdışılığı” tetikliyor…
Alım gücündeki düşüş de, “kayıtdışı, kaçak ürünlerin tüketimine” yönlendiriyor…
***
Sonuç mu? Tüm kaynaklarıyla yatırım yapma/geliştirme; Ve vergisini tam/zamanında ödeme kültürüne sahip olanları dahi “dönüşüme” zorluyor; Düzgün tüccarın/üreticinin dahi “kayıtdışı/kaçak üretmeyi/pazarlamayı” düşünmesi mecburiyeti doğuruyor…
VELHASIL
Kayıtdışı oranındaki düşüşün:
Enflasyonla mücadeleye destek olmaya ilaveten, piyasa ekonomisinin temellerinin geliştirilmesine ve verimliliğin yükseltilmesine hizmet ettiği/edeceği biliniyor…
Kayıtdışı firmaların: Yeni istidam yarattığı düşünülse de; mevcut, verimli ve vergisini/primini zamanında ödeyen, gelirleri artıran firmaların rekabet gücünü erittiği ve sonuçta kalkınma/refah sağlayacak yatırımları engellediği de biliniyor…
Kayıtdışı firmaların: Kamunun kıt kaynaklarının, verimsiz yatırımlarda kullanılmasına aracılık ettiği/edeceği de biliniyor…
***
Makro/mikro verilerde iyileşme, ekonomik kalkınma ve yüksek refah için, kurallara uymayanların, yaptığıyla kalmaması;
Kayıtlı ve yükümlülüklerini tam ve zamanında yerine getirenlerin, getirmeyenlere göre avantajlı kılınması ve hatta ilk aşamada ödüllendirilmesi gerekiyor…
(Gürsel Baran, bir taşla iki/üç kuş vurulabilecek bir “ödül örneği” de verdi: Yükümlülüklerini tam ve zamanında yerine getiren üretici/tüccar yeşil pasaport ile ödüllendirilerek; daha fazla üretim, ticaret, ihracat yapması sağlanabilir…”)
