Yapay zekâda yeni milli yol haritası “Fark et, istifade et, üret, yönet”

2026-2030 döne­mini kapsayan ve stratejik bir yol hari­tası niteliği taşıyan Yeni Yapay Zekâ (YZ) Vizyonu ve Eylem Planı’nın açıklandığı, Türkiye’nin yerli ve milli YZ modeli BİL­GE’nin tanıtıldığı zir­vedeydim.

YZ’yı sadece izle­yen, konuşan veya dışarıdan satın alan bir ülke olmak yerine; kendi ihtiyacını bilen, kendi öncelikleri­ni belirleyen, kendi verisini koru­yan, kendi modellerini geliştiren ve bunları dünyaya sunabilen bir ülke olma irademizi ortaya koy­mamız son derece önemli.

Yazılım sektöründen veri eko­nomisine, sanayiden kamu yöne­timine, eğitimden siber güvenli­ğe, veri merkezi yatırımlarından dijital egemenliğe, ekonomik kal­kınmadan milli güvenliğe ve in­san odaklı teknoloji yaklaşımına uzanan yeni bir dönemin stratejik başlangıcı. Ülkemiz, endüstrileri­miz ve geleceğimiz için hayırlı ve uğurlu olsun.

Zirveden önemli mesajlar

Cumhurbaşkanı Recep Tay­yip Erdoğan:

* Savunma sanayisindeki biri­kim ve yeteneklerimizi YZ başta olmak üzere yeni nesil teknoloji alanlarına yansıtacağız.

* Türkiye’yi YZ çağının öncü ülkeleri arasına hep birlikte taşı­yacağız.

* Türkiye Yüzyılı’nı dijital üre­timin yüzyılı yapacağız.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır:

* Türkiye’nin kendi ihtiyaçla­rını, önceliklerini ve değerlerini esas alan, insan odaklı, güvenilir ve sürdürülebilir bir YZ ekosiste­mi inşa ediyoruz.

* Kendi yolumuzu çizecek, ken­di fırsatlarımızı oluşturacağız.

* YZ’yı ekonomik refahının kal­dıracı ve milli egemenliğinin di­jital dünyadaki güvencesi haline getirecek irade ve potansiyele sa­hibiz.

* YZ modellerini kendi değer­lerimizle geliştirecek, güvenilir ürün ve hizmetlere dönüştürece­ğiz.

* YZ ekosistemini enerji, he­saplama, altyapı, veri, uygulama, yetenek, finansman, düzenleme ve güven bileşenleriyle birlikte ele alıyoruz.

* Kamu kurumları, iş dünyası, akademi ve ilgili tüm paydaşlarla uyum, koordinasyon ve iş birliği içinde hareket etmeliyiz.

* Yerli YZ girişimlerinin erken aşamadan ölçeklenme sürecine kadar finansmana erişimini ko­laylaştırmak amacıyla girişim ser­mayesi fonlarına 150 milyon do­larlık kaynak yönlendirilmesi için gerekli adımları atıyoruz.

* Kamunun sahip olduğu veri­nin yerli YZ geliştiricileriyle pay­laşılmasını hedefliyoruz.

* Türkçe Büyük Dil Temel Mo­deli Sektörel Uyarlama Projesi Çağrısı ile Türkiye’nin bu alanda­ki kapasitesini güçlendireceğiz.

Selçuk Bayraktar:

* Kendimize ait, açık kaynaklı, şeffaf, denetlenebilir yazılım, do­nanım ve teknoloji ekosistemini kurmalıyız.

* Ekosistemin her bir unsuru­nu bağımsızca geliştirebilme ve üretebilme kabiliyetine sahip ol­malıyız.

* Verilerimizi küresel dev te­kellerin sunucularına teslim et­mek yerine, dağıtık öğrenme ve iş­leme mimarileri hayata geçirme­liyiz.

* YZ’dan ileri çip teknolojileri­ne, kuantum bilgi işlemden robo­tik otomasyona kadar dağıtık iş­lem ve veri merkezi modelleri ge­liştirilmeli.

* Geliştirdiğimiz yüksek tek­nolojiyi dost, kardeş ve mazlum halklarla paylaşarak insani bir Teknolojik Dayanışma İttifakı kurmalıyız.

* Gücümüzü birleştirirsek, bu tekellerin oluşturduğu örümcek ağını yırtıp atabiliriz.

Dört eksenli yol haritası

YZ dönüşümünde sadece tek­noloji geliştirmek yetmiyor. Top­lumun anlaması, kurumların kul­lanması, özel sektörün ürünleş­tirmesi ve devletin de güvenli bir çerçevede yönetmesi gerekiyor. Dolayısıyla hazırlanan Eylem Planı, dört temel eksen üzerine kuruldu. Anketle 75 binden faz­la kişinin beklenti ve önerileri de değerlendirildi.

Fark et: Toplumun ve kurumla­rın YZ’yı doğru anlaması.

İstifade e: Kamu ve özel sektö­rün YZ’dan somut fayda üretmesi.

Üret: Yerli model, yerli yazılım, yerli teknoloji ve yerli ürün geliş­tirme kapasitesine odaklanma.

Yönet: Güven, etik, denetim, ve­ri güvenliği ve yönetişim boyutu.

Eylem planı hedefleri

Harekete geçirilecek kaynakla­rın üreteceği katma değerin 1 tril­yon lirayı aşması bekleniyor.

* Ulusal YZ Okuryazarlığı Programı ile 81 ilde iki yıl içinde 5 milyon vatandaşa YZ okuryazar­lığı eğitimi

* 10 bin ileri düzey YZ uzmanı ve 100 bin YZ uygulama profes­yoneli yetiştirme

* Sağlık, tarım, savunma ve e-ticaret başta olmak üzere en az 2 bin kamu veri setinin, Ulusal Veri Kütüphanesiyle kullanıma sunma.

* Kamu sektörünün, başarılı ve yerli YZ çözümlerinin ilk alıcısı ve en güçlü referansı olması.

* Kamu yatırım programların­dan YZ projelerine en az yüzde 2 pay ayırma.

* KOBİ’lerin YZ çözümlerine erişimini desteklemek üzere YZ kuponları devreye alma.

* 2030 yılına kadar veri merke­zi kurulu gücümüzü en az 1 gigava­ta (1 GW) çıkarma.

* Veri merkezi, bulut ve YZ alt­yapılarında en az 10 milyar dolar­lık özel sektör ağırlıklı kaynağı ha­rekete geçirme.

* Türk Devletleri Teşkilatı ile Oğuz, Kıpçak ve Karluk dillerini kapsayan ortak bir Türk dilleri bü­yük dil modeli geliştirme.

Son söz: Şimdi sıra TOBB İş Dünyası Yapay Zekâ Zirvesi’nde