Yastık altındaki altında kayıp 200 milyar doları aştı

Ocak sonunda 5 bin 600 doları zorlayan altının ons fiyatı son günlerde 4 bin dolar seviyesinde işlem görüyor. Ons fiyatındaki geri çekilme yastık altındaki altının da değerini düşürdü. Yastık altında olduğu tahmin edilen ortalama 4 bin 500 ton altının değeri zirveye göre 225 milyar dolar eridi.

 ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldır­masıyla, altında bilinen ‘güvenli liman’ ezberi bozuldu. Savaş ve kriz dönemlerinde yaptığı yükselişlerle hafızalara kazınan altın, Ortado­ğu’da yaşanan sıcak ça­tışmalara düşüş yönün­de tepki veriyor. Uzmanlar bunun nedenlerinden biri olarak, geçen yıl altında yaşanan sert yükselişin ardından savaşın kar satışları için bahane edilmesini gösteriyor.

Di­ğer taraftan savaşla birlikte ener­ji fiyatlarına bağlı olarak artan enflasyonist beklentilerin ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz ar­tırmaya zorlayabileceği bunun doları güçlendirebileceği görüş­melerinin altında satış baskısı ya­rattığı söyleniyor. Ocak ayı sonun­da 5 bin 600 dolar sınırına kadar çıkan altının ons fiyatı, son zaman­larda 4 bin dolar sınırında dolaşı­yor. Başka bir ifadeyle altının onsu bu yıl gördüğü zirve seviyesine gö­re yüzde 40 geri çekilmiş durumda.

Kayıt dışındaki dev büyüklük

Türkiye’de geleneksel yatırım araçlarının başında gelen altına ekonomik birimlerin her dönem yoğun bir ilgisi var. Altının büyük bölümü de sistem dışında yani yas­tık altında tutuluyor. Türkiye’de yastık altında tutulan altının mik­tarı ile ilgili bugüne kadar çok sa­yıda araştırma yapıldı. Dünya Altın Konseyi, İstanbul Altın Ra­finerisi ve Merkez Ban­kası’nın yastık altındaki altının miktarı ile ilgi­li tahminleri geçmiş­te gündeme geldi.

Ki­mi 5 bin 500 ton, ki­mi 5 bin ton kimi de 4 bin 500 ton ci­varında altı­nın sis­tem dışında tutulduğu tahmininde bulundu. Altın fiyatlarındaki rekor artışlar nasıl varlık büyüklüğünü artırırken fiyatlardaki geri çekilme de varlıklarının değerini düşürü­yor. Uluslararası piyasalarda altı­nın ons fiyatındaki düşüşün yastık altındaki altınların değerini ciddi miktarda azaltmış durumda.

Sistemdeki tasarrufla yarışıyor

Altının ons fiyatının 5 bin 595 dolar ile rekor kırdığı seviyeye gö­re, yastık altında 5 bin ton altının değeri 899 milyar dolara denk ge­liyordu. 5 bin ton altının bugünkü değeri ise 649 milyar dolar. Yani altın fiyatlarındaki düşüş yastık altındaki 5 bin ton altının değe­rini 250 milyar dolar eritmiş du­rumda. Yastık altında 4 bin 500 ton altın tutulduğu varsayımına göre yapılan hesaplama zirveye göre kaybın 225 milyar dolar ol­duğunu ortaya koyuyor. 4 bin 500 ton altının bugünkü değeri yakla­şık 585 milyar dolar.

Türkiye’de finansal piyasalarda tüm yatırım araçlarındaki birikimlerin 1.2 trilyon dolar olduğu düşünülür­se sistem dışında çok ciddi bir ta­sarruf olduğu anlaşılıyor. Altın gi­bi yastık altında ciddi miktarlarda döviz tutulduğu da tahmin edili­yor. Ancak sistem dışındaki döviz miktarı ile ilgili net bir çalışma yapılmış değil. Dolayısıyla al­tına bir de döviz eklendiğinde kayıt dışı tasarruf miktarı­nın sistemdekiyle yarı­şır boyutta olduğu söylenebilir.