Yurt dışı alışverişte oyun değişti

Yurt dışından alışveriş yapan milyonlarca tüketici için uzun yıllardır alışkanlık haline gelen bir uygulama artık tarihe karıştı. Posta ve hızlı kargo yoluyla gelen ürünlerde geçerli olan 30 euro gümrük muafiyeti tamamen kaldırıldı. Artık tutarı ne olursa olsun, yurtdışından gelen her ürün gümrük vergisine tabi olacak.

Bu karar, sadece bir teknik düzenleme değil; aynı zaman­da Türkiye’nin e-ticaret, tüketim alışkanlıkla­rı ve vergi politikası açısından önemli bir dö­nüm noktası özellliği taşıyor. Karar elbette pek çok kişinin kafasını da karıştırdı; kimi çevreler yurtdışı alışverişin tümüyle yasaklandığını dü­şünürken, kimileri de konunun önemli bir mali­yet artışı getirdiğinin hemen farkına vardı.

Yeni dönemde artık yurt dışından getirilen tüm ürünler için detaylı gümrük beyananmesi düzenlenmesi gerekecek. Mevcut durumda Te­mu, AliExpress ve Amazon gibi platformlardan 30 euronun altındaki yurt dışı alışverişler basit­leştirilmiş gümrük uygulaması ile %30-60 ver­gi ödenerek kolay bir şekilde satın alınabiliyor iken, 6 Şubat’tan itibaren, yurt dışından yapılan tüm alışverişler için gümrük vergisi ödenmesi­ne başlanacak.

Sadece gümrük vergisi mi, değil elbette, ek olarak ürüne göre tareks ücreti, güm­rük müşavirliği hizmet bedeli, ardiye gibi ek üc­retler de olacak. Bu durum sonucunda da yurt dışından ucuza alışverişi tamamen biter mi so­rusu kafalarda yer etti. Haliyle bu sorunun ceva­bının evet olduğunu söylemeliyim. Zira düne ka­dar sadece maktu vergiler ile ürünler alıcıya tes­lim edilirken artık şahıslar da doğrudan ithalat maliyetleri ile karşı karşıya kalacaklar.

Ucuz alışveriş bitti, vergili dönem başladı

Uygulama ile muafiyet kalkarken, gümrük be­yannamesi de zorunlu oldu. Haliyle bireysel kul­lanıcı için gümrüksüz alışveriş diye bir kavram da tarihe karışmış oldu. Kararın can alıcı nokta­larından biri de vergi oranlarındaki artış. İlaç ile gıda takviyesi grubu ve ÖTV’ye tabi ürünler Av­rupa Birliği üyesi olmayan bir ülkeden geliyor­sa, gümrük vergisi oranı %30’dan 60’a yükselti­lirken, Avrupa Birliği’nden gelen bu ürünlerde vergi oranı %30 olarak belirlendi.

Bu değişikliklerin hayatımıza girme sebeple­ri, Ticaret Bakanlığı’nın da gerekçeleri ile şöyle izah edilebilir. Küresel e-ticaret siteleri üzerin­den gelen düşük değerli ürünlerin sayısının hız­la artması ve mevcut muafiyet sisteminin bu bü­yümeye cevap veremeyişi, güvensiz ürünlerin girmesi ile oluşan uyum problemi.

Zira Ticaret Bakanlığı tarafından denetimlerde düşük değer­li ürünlerin önemli bir kısmının güvenlik stan­dartlarına uymadığı, tehlike veya uygunsuzluk barındırdığı tespit edildi açıklaması geldi. İlave olarak yerel üreticilerin korunması ve vergi ka­yıplarının azaltılması amacıyla daha sıkı güm­rük prosedürlerinin uygulanması da sebepler arasında. Güvensiz ürün konusunda kısa bir sü­re önce ayakkabı, oyuncak ve deri ürünlerine za­ten bir ürün güvenliği denetimi gelmişti diye de eklemek durumundayım.

Bu karar kimi koruyor, kimi zorluyor?

Bu düzenlemeler yurtdışındaki e-ticaret plat­formlarını önemli derecede olumsuz etkileye­cek elbette, ama asıl ülkemizdeki tüketicilere etkisi çok daha fazla olacak. Türkiye’de yerle­şik olan e-ticaret sitelerini ve platformlarına ise olumlu yansıyacak. Zira artık yurtdışından alım devri bittiği için tüketici bu ihtiyacını yurtiçin­den giderirken alışkanlığını da değiştirmek du­rumunda kalacak. Tabi yansıma olarak bakıldı­ğında ise maliyetlerinin artacağını tahmin et­mek zor olmasa gerek.

Bu düzenleme ile ülkemiz, yurtdışı düşük de­ğerli alışverişler için sağlanan muafiyeti tama­men kaldırarak daha sıkı bir ithalat ve denetim rejimine geçmiş oldu. Bu yeni sistem, tüketici­ler açısından maliyeti artırırken, yerel sanayi ve devlet gelirleri için riskleri azaltmayı hedefliyor. Uygulamanın yurtdışı alışveriş alışkanlıklarını değiştiren önemli bir dönemeç niteliği taşıdığını söyleyebilirim. Bir yanda maliyetleri yükseldiği için bu gelişmelerden memnun olmayan tüke­tici, diğer yanda satışlarını arttırmayı bekleyen yerli üretici ve pazar yerleri. Değişikliğin kaza­nanını ve kaybedenini görmemiz biraz zaman alacak olsa da gümrük kapılarımız dijital dünya­ya kapandı demek çok da yanlış olmayacaktır.

Geri adım atılır mı?

Bu uygulama sonrası iktidar cephesi dahil pek çok kesimden eleştiriler gelmeye başladı. Özellikle küçük ve orta ölçekli üreticilerin ka­rardan memnun olduklarını bilsek de tüketi­ci ve enflasyon üzerindeki etkisinin olumsuz olacağını görmek zor değil. Belki üretimimizin güçlü olduğu hazır giyim ve ayakkabı istisna tutularak bir revizyon veya Avrupa’da olduğu gibi Haziran sonuna kadar bir erteleme gelebi­lir. Bu uygulamanın Türkiye’den Avrupa’ya gi­decek e-ihracat ürünlerine de olumsuz yansı­yacağını ekleyerek noktayı koyayım.