Zor zamanların güvenli limanı

Bölgemiz ateş altında. Her gün yeni krizlere, yeni cephelere ve artık bu kadarı da fazla dedirten insanlık dışı uy­gulamalara şahit oluyoruz.

Türkiye, krizlerin ortasında, bir yandan ateşten uzak kalmaya çabalarken, diğer yandan barışı korumak, mazlumların ya­nında olmak ve hep bir “yol açmak” gayreti içinde.

Daha çok petrol, altın ve finans piyasaları konuşulurken, gıda güvencesinin derin ses­sizliği ürkütüyor. Bu yıl tarımsal üretimin iyi olmasına rağmen, lojistik yolların kapa­tılması, gıda tedariğini ve gıda fiyatlarını olumsuz etkiliyor. Üretimin sürekliliği için gereken tarımsal üretim girdilerinin temi­ninde de aynı güçlükler yaşanıyor. Sonuçta, tedarik zincirleri birer birer kopuyor.

Üretmek değil, iletmek sorun

Altı aydır Hürmüz Boğazı’nın kapatılması konuşulurken, son günlerde Yemen’in Ba­bülmendep Boğazı’na uyguladığı deniz ab­lukası gerilimi tırmandırıyor. Babülmendep Boğazı, Afrika ile Arap Yarımadasını ayıran, Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan ve 32 km uzunluğunda stratejik bir geçit.

Hürmüz ve Babülmendep Boğazlarının aynı anda kapatılması, petrol ve doğalgaz arzının yüzde 25 azalması ve önemli bir ma­liyet kalemi olan enerjinin gıda enflasyo­nuna olumsuz yansıması anlamına geliyor.

Artık çok fazla gündem olmayan ancak eskisinden daha şiddetli bir şekilde devam eden Ukrayna-Rusya Savaşı, ülkemizin ba­rış girişimlerine rağmen giderek sertleşi­yor. Rusya’nın, Ukrayna’nın dışa açılan li­manlarına abluka uygulamaya başlaması muhtemel bir gıda krizinin habercisi. Rus­ya ve Ukrayna, küresel buğday ticaretinin en kritik ihracatçıları arasında. Rusya, dün­ya buğday ihracatının ilk sırasında yer alır­ken, Ukrayna da beşinci sırada bulunuyor. Her iki ülke birlikte dünya ihracatının yak­laşık olarak üçte birini gerçekleştiriyor.

Bu dönemde, normal şartlarda, küresel buğday fiyatlarında düşüş beklenirken, ak­sine, Karadeniz’de şiddetlenen çatışmalar, buğday fiyatlarını tırmandırıyor. Yılbaşın­dan bu yana küresel buğday fiyatları, do­lar bazında yüzde 26 arttı. Bu oran pirinçte yüzde 45 gibi rekor seviyelerde. Bugünün gıda güvencesinin kırılgan tarafı, üretim çok bile olsa, lojistik yolların tıkanmasın­dan dolayı dağıtımını yapamıyor olmanız. Sonuçta kriz, tezgahları vuruyor.

Tüm bunlar, dört yıl önce, girişimlerimiz sayesinde açılan Tahıl Koridoru’nu akla ge­tiriyor. Bu sayede özellikle Afrika’nın bazı ül­kelerinde gıda kıtlığı ve açlık önlenebilmişti.

Son olarak, Ukrayna’nın Hazar Denizi’nde İran bağlantılı bir gemiyi vurması, savaşın coğrafi olarak genişlemesi riskini artırıyor.

Kuzey ve doğumuzda bunlar olurken ba­tımızda Yunanistan’ın 150 bin yedek aske­rini, ülkemiz sınırlarına sevk etmesi gün­deme düştü.

Merkez ülke: Türkiye

Tüm bunlar, ülkemiz etrafındaki tehdit­lerin giderek arttığının birer göstergesi. Ok­sijen maskesini önce kendimize takma me­taforundan hareketle gıda başta olmak üze­re stratejik rezervlerimizi en üst düzeyde tutmak mecburiyetindeyiz.

Yine, Hamas’ın silah bırakması, İsrail’in Gazze’den geri çekilecek olması ve Türki­ye’nin bu süreçteki etkin rolü; ülkemizin hep yangını söndürme ve kapanan boğazla­ra karşılık yeni kapılar, yeni yollar açma ça­bası olarak kendini gösteriyor.

En son Irak ile imzalanan Kalkınma Yolu, Basra Körfezi’nden Türkiye’ye ve devamın­da Avrupa’ya açılan, Hürmüz Boğazı’ndaki kördüğümü rahatlatacak önemli bir kori­dor. Çin’den Avrupa’ya giden Orta Koridor, Karadeniz ve Hazar Denizi üzerinden Or­ta Asya bağlanan Sarp Hattı, Kızıldeniz ve Umman Körfezi bağlantısı düşünülen Ye­ni Hicaz Demiryolu; ülkemizin doğu-batı ve güney-kuzey istikametinde; otoyollar, köprüler ve demiryolları ile üç kıtayı birbi­rine bağlayan önemli lojistik yolları ve ko­ridorları.

Ezcümle; küresel sistemde lojistik trafiği sıkışırken Türkiye, gıdadan enerjiye, yeni koridorlardan diplomasi masalarına kadar yeni hamlelerle, her geçen gün daha görü­nür ve daha etkili bir konuma geliyor.