Kömür kazanıyor, kazandırıyor

Batı’nın Ukrayna Savaşı nedeniyle Rusya’ya uyguladığı yaptırımlar enerji tedarikini sıkıntıya sokarken, son yıllarda “vedalaşma” hazırlıkları yapılan kömürü de kıymete bindirdi.

YAYINLAMA
GÜNCELLEME

Evrim KÜÇÜK

Rus petrol ve gazına uygulanan yaptırımlarla ölümden dönen kömürde fiyat artışlarının devam etmesi bekleniyor. Fiyat artışları kömür üreticilerinin gelirlerinde sıçramaya yol açıyor. Dünyanın kömür tüketimi 2022'de, yaklaşık on yıl önce ulaştığı rekor seviyeye geri dönmesi bekleniyor. Rus yakıtına uygulanan yaptırımlara kömürün önemli bir alternatif olarak ortaya çıkmasıyla küresel tüketiminin 2022'de 8 milyar tona çıkarak 2013'teki rekora geri dönmesi bekleniyor. Taleple birlikte yaşanan sert fiyat artışlarının yıllarca süreceği tahminleri yapılıyor. Bu arada kömür üreticileri de gelirini önemli oranda artırıyor.

Son 1 yılda fiyatı yüzde 150 artarak 400 dolar/ton civarından satılan kömürün gelecek 12 ay içinde 500 doları aşarak rekor seviyeye yükselmesi bekleniyor.

Fitch: Avrupa’nın Asya’dan alımları artacak

Fitch Solutions analizcilerine göre, Avrupa'nın Rus yakıtlarından vazgeçme planı kömür piyasasını iki farklı koldan destekleyecek. Her iki farklı biçim de deniz yoluyla taşınan kargoların fiyatlarını yakın gelecekte şişirecek.

Rus kömürüne Avrupa Birliği'nin bu ay başlayan yasağı, Endonezya, dahası Avustralya gibi diğer ülkelerden AB’nin talebini artıracak. Bu arada AB’nin Rus boru hattı yoluyla gaz ithalatını başka ülkelerden sıvılaştırılmış doğal gazla değiştirme planları, AB dışındaki diğer ülkelere tüketmeleri için daha az gaz bırakarak onları daha fazla kömür kullanmaya zorlayacak.

Fitch, içinde bulunduğumuz yıl ile sonrası için Asya termal kömür fiyat öngörüsünü “önemli ölçüde” yükseltti. Kuruluş, Avustralya'nın Newcastle limanında yüklenen kömürün fiyatı için, sırasıyla 230 dolar ve 159 dolar olan önceki öngörülerinden farklı olarak içinde bulunduğumuz yıl için kömürün ortalama fiyatının ton başına 320 dolar ve içinde bulunduğumuz yıldan 2026 yılına kadar olan süre için ortalama 246 ABD doları olmasını bekliyor.

Asya’daki kömür fiyatları, Rusya- Ukrayna krizinin zaten sıkıntılı olan kömür piyasasını daha da kötüleştirmesinin ardından içinde bulunduğumuz yılın başlarında rekor kırdı. Kömürün vadeli işlem piyasalarında ileriye doğru değişen eğriler de yüksek fiyatların süreceğini gösteriyor. Newcastle kömürü için Aralık 2026 sözleşmesinin fiyatı, bu yılın başında ton başına 111.15 dolardan 233.15 dolara yükseldi.

Çin’de üretim 300 milyon artacak

Dünyanın en büyük kömür tüketicisi ve üreticisi olan Çin, enerji güvenliğini sağlamak için yerli üretimi artıracağını açıkladı. Çin hükümeti, endüstrisine bu yıl üretim kapasitesini 300 milyon ton artırma talimatı verdi. Aynı zamanda, Rusya'dan yapılan sevkiyatlara alternatif olması için azalmasıyla Avustralya kömürüne yaklaşık iki yıllık yasağı kaldırabileceğinin de sinyalini verdi.

Mega karlar elde ediliyor

İklim krizi dünyayı sararken kömür devleri büyük karlar elde ediyor. Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden kaynaklanan enerji piyasası şok dalgaları, dünyanın kömüre bağımlılığının devam etmesine neden oluyor. Talep genişledikçe ve fiyatlar tüm zamanların en yüksek seviyelerine çıktıkça, bu da en büyük kömür üreticileri için ‘gişe rekorları kıran’ karlar anlamına geliyor. Emtia devi Glencore Plc, kömür biriminden elde edilen kazançların ilk yarıda neredeyse yüzde 900 artarak 8.9 milyar dolara ulaştığını bildirdi. Bu rakam, Starbucks veya Nike’ın bir yıl boyunca elde ettiğinden daha fazla. Bir numaralı üretici Coal India Ltd.'nin karı neredeyse üç katına çıkarak rekor bir seviyeye ulaşırken, dünya kömürünün yarısından fazlasını üreten Çinli şirketler ilk yarıda iki kattan fazla kazanç elde ederek toplam 80 milyar dolara ulaştı.

Hindistan’da Adani Enterprises Ltd. tarafından elde edilen gelir, yüksek kömür fiyatlarının etkisiyle 30 Haziran'a kadar olan üç ayda yüzde 200'den fazla arttı.

ABD'li üreticiler de büyük karlar elde ediyor ve en büyük madenciler Arch Resources Inc. ve Peabody Energy Corp., Avrupa enerji santrallerinde talebin çok güçlü olduğunu ve bazı müşterilerin bunun yerine elektrik üretmek için tipik olarak çelik yapmak için kullanılan yüksek kaliteli yakıtı satın aldığını söylüyor. Bu karlar şirketlerin kömür üretme arzularını devam ettirmesine neden olabilir. Fakat bu iklim değişikliğiyle mücadelede risk teşmil ediyor. Daha fazla kömür çıkarılması ve yakılması küresel ısınmayı 1.5 santigrat derecenin altında tutma olasılığını daha da uzak hale getirebilir.

Bu konularda ilginizi çekebilir