"Aşı henüz bulunmadı ama üretim yatırımına başladık"

Aşı çalışmalarında insan deneylerine başlayan firmaların da bulunduğu 4 büyük küresel firmanın, aşının başarıya ulaşıp-ulaşmaması kesinleşmemesine rağmen üretim yatırımlarına başladığı belirtildi.

YAYINLAMA
GÜNCELLEME

Mehmet KAYA

ANKARA - Uluslararası İlaç Üreticileri Federasyonu (IFPMA) tarafından düzenlenen basın toplantısında konuşan firma yöneticileri, çeşitli hesaplamalara göre başarılı bir aşının küresel çapta bağışıklık sağlaması için 15 milyar doza kadar üretilmesi gerekeceğini belirterek, bunun için üretim ve lojistikte çok büyük bir yapı gerektirdiğini ve çok kısa sürede bütün dünyaya yetecek aşının üretilmesinin mümkün olamayacağını belirttiler. Firma yetkilileri "ilk kim alacak" sorusunun ise yanıtının olmadığını belirttiler.

Toplantıda, firma temsilcileri çok büyük ölçekteki üretim miktarının "ürkütücü" olduğu konusunda görüş vurguladılar. Toplantıda aşının bütün dünyaya aynı anda erişemeyeceğinin bir gerçek olduğunu, firmaların devasa bir üretim ve lojistik çözüm üretmesi gerekeceğini belirterek, şimdiden bu konuda malzeme alımı vb. yönde yatırım ve görüşmeler yaptıklarını bildirdiler. IFPMA bünyesindeki şirketler "kar gözetmeksizin" bir aşı politikası izleyecekleri sözünü vermişlerdi.

Aşı ne zaman bulunabilir?

AstraZeneca CEO’su Pascal Sariot, 10 adet aşının klinik deney aşamasında olduğunu hatırlatarak, başarısızlık riskini de göz atarak var olmak üzere araştırmaların yıl sonuna doğru bir aşının ortaya çıkabileceğine ancak bunun herşeyin yolunda gitmesi şartına bağlı olduğunu belirtti.

Pfizer Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO’su Albert Bourla, da aynı zamanı işeret ederken risklerin bulunduğnu hatırlatarak, "İşler iyi giderse ve yıldızlar hizalanırsa, güvenlik ve etkililik konusunda yeterli kanıtımız olacak. Herkes, herşey yolunda gider, bütün deneyler başarılı olursa böylece Ekim sonunda bir aşı yapabiliriz" dedi.

IFPMA direktörü Thomas Cueni, küresel çapta bir bağışıklama için ihtiyaç duyulan aşı dozu miktarının 15 milyar olduğu hesaplamasının yapıldığını belirterek, bunun sadece bir üretim değil, aynı zamanda sıradışı bir lojistik-dağıtım zinciri anlamına geldiğini hatırlattı.

İlk kim alacak: Firmalar "arada kalmaktan" korkuyor

Thomas Cueni, küresel ilaç firmalarının daha önceden "kar gözetmeksizin" dünyanın ihtiyaç duyacağı bu aşıyı sağlama konusunda prensip açıkladığını ancak üretim ve lojistik zorluklar nedeniyle herkesin aynı anda bu aşıya ulaşmasının mümkün olamayacağının da bir gerçek olduğunu belirtti. Cueni, 15 milyar dozluk bir ihtiyaç ve küresel çapta bir dağıtımın sözkonusu olduğunu hatırlatarak, bunun için küresel çapta bir işbirliğinin şart olduğunu vurguladı.

Bu konudaki tartışmaların farkında olduklarını belirten Cueni, akılcı yaklaşımla çocukların ve sağlık çalışanlarının aşıya ilk erişimde öncelikli olması gerektiği görüşünü aktardı.

Aşı temini konusunda Pfizer CEO’su Dr. Albert Bourla "tedirgin olduklarını" ve arada kalmaktan korktuklarını söyledi.

Sonbaharda ikinci bir dalga beklendiğini ve bunun da baskıyı artıracağını ima eden Albert Bourla, "Her ülke kendisi için aşı isteyecektir. Dünya Sağlık Örgütü’ne yönelik tartışmalar yapılsa da bu noktada bir çözüm gerekli. Her ülke aşıyı almak için elindeki bütün araçları kullanacak gibi görünüyor. Korkarım biz de ortada kalacağız. Bu nedenle herkes en kısa sürede bu aşıya nasıl ulaşabilir bir yol bulunması için çalışılmalı." dedi.

Bourla, bu süreç içinde zor durumdaki ülkeler için adil bir çözümün üretilmesi gerekeceğini de kaydetti.

Pfizer CEO’su Albert Bourla, herhangi bir ülke ile aşı temini konusunda anlaşma yapıp-yapmadıkları sorusuna çeşitli görüşmeler olduğunu ancak henüz bir anlaşma yapmadıkları yanıtını verirken, AstraZeneca CEO’su Pascal Soriot, "İlk olarak ABD’ye mi sağlayacaksınız" sorusunu, "böyle bir söz vermedik" diye yanıtladı.

Pascal Soriot, lojistik zorluklara aşının sağlıklı biçimde korunduğu cam şişenin (flakon) 15 milyar adet üretimindeki güçlüğü örnek gösterdi. Soriot, bir şişeye birden fazla doz koyma yollarını aradıklarını belirtti. Albert Bourla da birden çok aşı dozunun tek şişede sunulması yönünde bir çözüm bulunmasının önemli bir sorunu çözeceğini söyledi.

Johnson and Johnson Araştırma Sorumlusu Paul Stoffels de küresel çapta bir tedarik için 10 dolayında üretim merkezi olması gerektiğini belirtti.

Fikri mülkiyetten vazgeçilmez

Küresel ilaç firmaları yöneticilerinin tamamı, hızlı üretim için önerilen fikri mülkiyet hakkından feragat edilmesi yönündeki önerileri ise kabul etmeyeceklerini açıkladılar. GSK CEO’su Emma Walmsley, bunun vazgeçilemez olduğunu söylerken, Pascal Sariot, aşı bulunduktan sonra da hali hazırda yapılan yatırımın tamamının geri dönüşünün düşük bir ihtimal olduğunu söyledi.