Rus doğalgazında spot fiyattan alım kapısı açıldı

Rus şirketi Gazprom Export, bir şirketle aralıkta Türkiye’ye 700 bin metreküp doğalgaz satmak üzere elektronik platformda anlaşmaya vardı. Geçen hafta tamamlanan ihaleler sonucunda Rusya ilk kez Türkiye’ye spot fiyatlarla doğalgaz satacak.

YAYINLAMA
GÜNCELLEME

Rus şirketi Gazprom Export, Türkiye’ye doğalgaz satışında ilk defa Elektronik Satış Platformu (ESP) üzerinden spot boru gazı için 5 ayrı ihale düzenledi. İhaleler sonucunda Gazprom Export, teklif veren bir şirketle aralıkta Türkiye’ye 700 bin metreküp doğalgaz satmak üzere elektronik platformda anlaşmaya vardı. İhale kapsamında tahsis edilen 700 bin metreküplük gaz kapasitesi aralıkta Malkoçlar-Strandhza giriş noktasından temin edilecek. Geçen hafta tamamlanan ihaleler sonucunda Rusya ilk kez Türkiye’ye spot fiyatlarla doğalgaz satacak.

Son yıllarda doğalgaz piyasalarında uzun dönemli ve petrol fiyatına endeksli doğalgaz kontratlarının yerini kısa dönemli ve esnek koşullara sahip spot kontratlar almaya başladı. Doğalgaz piyasalarında borsa fiyatlarına endeksli spot ticaretin ağırlığı artarken, buna bağlı olarak küresel doğalgaz fiyatlarında ciddi düşüşler yaşandı. Bu fiyat düşüşlerinde sıvılaştırılmış doğalgazın (LNG) da önemli etkisi oldu. Türkiye, bu dönemde ucuz LNG ithalatına ağırlık verirken, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) geçen yıl daha uygun fiyatlı ve esnek koşullarda tedarik edilebilecek spot boru gazı ithalatının önünü açtı. Bu kapsamda, EPDK tarafından işletilen elektronik platform üzerinden ilk kapasite tahsisatı eylül ayında yapıldı ve Türkiye-Bulgaristan sınırındaki Malkoçlar giriş noktasından Türkiye’ye ilk fiili spot boru gazı ithalatı gerçekleştirildi.

Rusya’dan ithalatta sert düşüş yaşanmıştı

Türkiye’nin LNG ithalatını artırması ve kaynak çeşitliliği sağlamasıyla Rusya’dan ithal ettiği gaz miktarında düşüş oldu. Yılın ilk yarısında Rusya’dan alınan gaz miktarı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 41,5 azalışla 4 milyar 678 milyon 66 bin metreküpe geriledi. Geçen yılın aynı döneminde Rusya’dan 7 milyar 993 milyon 86 bin metreküp gaz ithal edilmişti.EPDK’nin ilanı kapsamında spot boru gazı ithalatı ihalesine katılmak isteyenler, 19 Kasım’a kadar başvuru yapabilecek. İhale için teklifler 24 Kasım’da elektronik ortamda alınacak.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Başkanı Mustafa Yılmaz, AA’ya yaptığı açıklamada, en büyük gaz tedarikçilerinden Rusya’nın Türkiye’yi bu platforma dahil etmesinin ülkenin bölgedeki rolü açısından önem taşıdığını belirtti. Yılmaz: “Bu, bizlere satıcı ülkelerin Türkiye’de yapılan düzenlemelere göre pozisyon aldığını gösteriyor. Bu gelişme, Türkiye’nin bölgesel ticaret merkezi olma hedefinin gerçekleşme yolunda hızla ilerlediğinin önemli bir sinyalidir” dedi. Yılmaz, Türkiye’nin 45 milyar metreküp seviyesindeki tüketimle Avrupa’nın en büyük 5 pazarı arasında yer aldığına işaret ederek, satıcı ülkelerle imzalanan ve birkaç yıl içinde kademeli olarak sona erecek uzun dönemli kontratların yeniden müzakere edilmesi sürecinde bu hamlelerin çok önemli olduğunu vurguladı. Spot gaz ticaretindeki gelişmelerle birlikte Karadeniz’deki doğal gaz keşfinin de kontratların yeniden müzakere edilmesi sürecinde Türkiye’nin elini güçlendireceğine dikkati çeken Yılmaz, 2021’de devreye almayı planladıkları Vadeli Doğal Gaz Piyasası’nın da Türkiye’nin rekabetçi bir piyasaya kavuşması açısından büyük önem taşıdığını kaydetti.