Et ve sütte arttı-düştü tartışması!

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) et ve süt verilerini açıkladı, sektörün kafası karıştı. Et ve süt sektörü temsilcileri açıklanan verilerin gerçekçi olmadığını iddia ediyor. Ali Ekber YILDIRIM'ın haberi...

YAYINLAMA
GÜNCELLEME

Ali Ekber YILDIRIM

TÜİK, et üretiminin bu yılın 3.çeyreğinde yüzde 30.5 oranında arttığını açıklarken, et sektörü temsilcileri artış bir yana hem üretimde hem de tüketimde yüzde 30 düşüş olduğunu söylüyor.

Benzer bir durum çiğ sütte yaşanıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü hayvan varlığının, sağılan inek sayısının ve süt veriminin arttığını söylerken, TÜİK yılbaşından bu yana sanayiye giden inek sütü miktarının geçen yılın altında gerçekleştiğini açıkladı. Son olarak açıklanan Eylül 2019 verilerine göre geçen yılın aynı ayına göre toplanan inek sütü miktarında yüzde 7.3 düşüş var.

Et üretimi nasıl yüzde 30.5 arttı

Türkiye İstatistik Kurumu 12 Kasım’da Temmuz-Eylül dönemini kapsayan 3. çeyrek kırmızı et üretim verilerini açıkladı. Açıklamaya göre, toplam kırmızı et üretimi 3. çeyrekte 443 bin 14 ton olarak tahmin edildi. Kırmızı et üretimi kurban bayramının gerçekleştiği 3. çeyrekte bir önceki çeyreğe göre yüzde 73.4, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 30.5 oranında arttı. Toplam kırmızı et üretimi içinde sadece kesimhanelerde üretilen kırmızı et miktarı ise 180 bin 759 ton olarak gerçekleşti. Sığır eti üretimi 398 bin 24 ton olarak tahmin edildi. Sığır eti üretimi bir önceki çeyreğe göre yüzde 77.9, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 29.8 oranında arttı Koyun eti üretimi 34 bin 726 ton olarak tahmin edildi. Koyun eti üretimi bir önceki çeyreğe göre yüzde 13.5, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 21.7 oranında arttı.

Kurbanlık hayvan ve inek kesiminin etkisi var

Her yıl olduğu gibi Kurban Bayramı döneminde kırmızı et üretimi kesilen kurbanlıklar nedeniyle önceki çeyreğe göre büyük oranda artıyor. Bu yıl kurbanda 3.5 milyon hayvan kesimi olduğu tahmin ediliyor. Bu nedenle et üretiminin geçen çeyreğe göre artması normal. Ancak, yüzde 73.4 oranında artması sadece kurban kesimiyle açıklanamayacak kadar yüksek. Ayrıca geçen sene de Kurban Bayramı 3. çeyreğe denk geldiği için iki çeyrek arasında yüzde 30.5 oranında artması da normal değil. Kaldı ki, 2019’un 3. çeyrekteki et üretimi 443 bin ton olarak açıklandı. İlk iki çeyrekte yani 6 aylık üretim 466 bin ton. Neredeyse 6 aylık üretim 3 ayda gerçekleşmiş görünüyor. Bu da gerçekçi değil.

Süt ineklerinin kesilmesi et üretiminin artmasının önemli nedenlerinden birisi. Fakat, sadece bu çeyrekte değil bir kaç yıldan beri süt inekleri her dönem kesiliyor. Dolayısıyla kurban bayramında kesilen kurbanlıklar veya süt ineklerinin kesimi ile kırmızı et üretiminin yüzde 30.5 artmasının açıklanması mümkün görünmüyor.

Sektöre göre; üretimde artış yok düşüş var

Kırmızı et sektörü temsilcileri kırmızı et üretiminde ve tüketiminde artış değil düşüş olduğunu iddia ediyor. Bonfilet Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Akkoyun, üretimdeki artışı “aklımızla dalga geçiyorlar” diyerek gerçekte üretim artışı değil düşüşü olduğunu söyledi. Akkoyun firma olarak 2 bin mağazaya et sattıklarını belirterek: “Biz piyasayı yakından izliyoruz. Et sattığımız 2 bin mağazada geçen yıla göre ortalama yüzde 30-40 oranında düşüş var. Et üretiminde değil, tüketiminde de düşüş yaşanıyor. Bu sene yeterli balık yok. Buna rağmen tüketim artmıyor. Verilen rakamlar çok utopik. Aynı seviyede üretim olduğunu söyleseler o bile inandırıcı değil. Kırmızı et üretimi ithalatın yoğun olduğu dönemlerde, ithalatın kayıtlı olması nedeniyle artıyor. Bu dönem ithalat neredeyse sıfırlandı. Ayrıca yemek firmalarına bakıyoruz. Büyük firmalara 100 bin kişiye yemek veren şirketler geçen sene 100 ton et alırken şimdi 70-80 ton alıyor. Rakamlarda kesinlikle yanlışlık var.”

Kasaplarda da artış yok

Kasaplar Federasyonu Başkanı Fazlı Yalçındağ, geçen sene ortaya çıkan şarbon hastalığının iyi anlatılamadığı ve iyi yönetilemediği için kırmızı et tüketiminin azaldığını ve bu daralmanın bu sene de devam ettiğini söyledi. Yalçındağ, marketlere göre kasaplarda et satışının biraz daha iyi olduğunu ancak buna rağmen yüzde 30 gibi bir artışın asla mümkün olmadığını, geçen yılki gibi üretim ve tüketimdeki daralmanın devam ettiğini anlattı. Besi ithalatının durdurulması ile fiyatlarda biraz kıpırdanma olduğunu ve bunun bile tüketimi olumsuz etkilediğini belirten Yalçındağ, sektörde ciddi sıkıntı olduğunu söyledi.