12 °C

“Salçalık domates üreticisine ithalat şoku”

Geçen yıl 80 kuruşa kadar çıkan serbest piyasa fiyatlarıyla bu sene de beklentiye giren çiftçi, salçalık domateste umduğunu bulamadı. Zararına satış yapan üretici bu yılın en büyük hayal kırıklığını ise fabrika ve marketlerin domates hasadı öncesi Şili'den 25 bin ton salça ithal etmesiyle yaşadı.

“Salçalık domates üreticisine ithalat şoku”

Zehra ORUÇ

Bursa Karacabey, Türkiye salça sanayiinin kurulu kapasitesinin yüzde 80’ini bünyesinde barındırıyor, salçalık domates üretiminin ise yüzde 40’ını tek başına karşılıyor. Ancak domatesin başkenti sayılan beldede ekim yapan çiftçiler umduklarını bulamadı. Geçen yıl 80 kuruşa kadar çıkan serbest piyasa fiyatları bu yıl 35 kuruşa kadar düştü.

Rekoltedeki artışa rağmen zararına satış yapan salçalık domates üreticisi en büyük hayal kırıklığını ise fabrika ve marketlerin domates hasadı öncesi Şili’den 25 bin ton salça ithal etmesiyle yaşadı.

Karacabey Ziraat Odası Meclis Başkanı İbrahim Büke, “Geçen sene taahhüt fiyatları düşük olduğu için çiftçi mahsulünü serbest piyasada satmayı tercih etti. Ürün alamayan fabrikalar veya marketler de ithalata başvurdu. Bu da bu yılki üretimi vurdu. Bu bir kısır döngü ve bu şartlar altında para kazanamayan çiftçi ekim alanlarını yine azaltacak” dedi.

Salça sanayiinin kurulu kapasitesinin yüzde 80’ini bünyesinde barındıran ve salçalık domates üretimiyle ülke ihtiyacının yüzde 40’ını tek başına karşılayan Bursa Karacabey’e Şili’den 25 bin tonluk salça geldi. Üretici, bu yıl da taahhütlü alım fiyatlarının maliyetlerin altında kalmasıyla ekim alanlarını azaltmaya gidecek. Öte yandan, hasat döneminde yağışlı hava ve briks engeline de takılan çiftçi, Karacabey’de bazı bölgelerde yüzde 50’ye varan kayıpla karşı karşıya.

Çanakkaleli salçalık domates üreticisi, önceki yıllarda ödeme yapmayan salça fabrikalarına tepki olarak ekim alanlarını azaltma yoluna giderken, Konya’daki domates üreticileri ise 2018’de domates fiyatlarındaki yükselişten umutlanarak, ekim alanlarını üç katına çıkarınca bu yılki mahsulü tarlada kaldı. İzmir Torbalı’daki salçalık domates üreticisi ise bölgelerinde salça ithalatının olmadığını, ekonomide kalkınmayı domates ihracatıyla sağladıklarını belirtiyor.

Ağustosta başlayan ve eylül ortasında tamamlanan salçalık domates hasadı, ekim alanını artıran üreticiyi memnun etmedi. Geçen yıl 80 kuruşa kadar çıkan serbest piyasa fiyatlarıyla bu sene de beklentiye giren çiftçi, umduğunu bulamadı. Rekoltedeki artışa rağmen yine zararına satış yapan Karacabeyli salçalık domates üreticisi bu yılın en büyük hayal kırıklığını ise fabrika ve marketlerin domates hasadı öncesi Şili’den 25 bin ton salça ithal etmesiyle yaşadı. Üretici bu yıl da ekim alanlarını azaltma yoluna gidecek.

Serbest piyasada 35 kuruşa kadar düştü

Son yıllarda serbest alım fiyatları taahhüt fiyatlarının üstünde seyrederken bu sene taahhüt yapan çiftçi daha çok kazandı. Salça sanayii bu yıl için alımlarda 50 ila 55 kuruş taahhüt ederken, serbest alım fiyatları ağustosta 35 kuruştan 50 kuruşa çıktı, eylül itibari ile ise yine 35 kuruşa düştü. Öte yandan, ağustosta başlayan hasatta, yağışlı hava koşulları nedeniyle bazı bölgelerde yüzde 45 ila yüzde 50 rekolte kaybı görüldü.

Karacabey Ziraat Odası Meclis Başkanı İbrahim Büke, “Hasat yapılıyor ama fiyatlar şu an dipte. Serbest piyasada 35 kuruşa kadar düştü. Salça sanayii de yine maliyetlerin altında fiyat açıkladı. Geçen yıl bu senenin taahhüt fiyatları için beklentimiz 60 kuruşa çıkmasıyken, 50 ila 55 kuruş seviyesinde kaldı” dedi. 2018’de salçalık domates ekimi 75 bin dekar alandan 50 bin dekara düşürülürken, bu sene ekim alanlarının yine yaklaşık 75 bin dekara ulaştığını belirten İbrahim Büke, “Geçen yıl domatesten şeker pancarına yöneliş vardı; ancak pancara fiyat verilmediği için çiftçi yine domatese dönüş yaptı. 2018 hasadında serbest piyasada fiyatlar 80 kuruşa kadar çıkmıştı. Üretici bu sene de öyle olacak sandı ama bu yıl taahhütlü ekim yapan kazandı. Serbest alım fiyatları 50 kuruş ila 35 kuruş arasında seyrederken, fabrikalar 50 kuruş ile 55 kuruş arasında fiyat verdi” bilgisini verdi.

Öte yandan bu yıl Şili’den 25 bin ton salça ithalatının yapıldığını kaydeden Büke, “Geçen sene taahhüt fiyatları düşük olduğu için çiftçi mahsulünü serbest satış yapmayı tercih etti. Ürün alamayan fabrikalar veya marketler de ithalata başvurdu. Bu da bu yılki üretimi vurdu. Bu bir kısır döngü ve bu şartlar altında para kazanamayan çiftçi ekim alanlarını yine azaltacak” dedi.

"Bu yılki rekolte üç katına çıktı, mahsul tarlada kaldı"

Konya Meram Ziraat Odası Başkanı Murat Yağız ise, Konya bölgesinde salça ithalatının değil, ihracatının yapıldığını aktardı. 2018’de domateste yaşanan hastalık nedeniyle mahsulün az olmasından kaynaklı domates fiyatlarının yükseldiğini anımsan Yağız, bölgede bu yıl ekimin yaklaşık üç kat fazla yapıldığını belirtti. Bölgedeki salça sanayinin taahhütlü kilogram fiyatını 60 kuruş civarından aldığını söyleyen Yağız, “Bu rakamlar çiftçiye kazandırdı. Ancak anlaşma dışındaki alımlarını ise 30 kuruşa kadar düşürdüler. Rekolte geçen yılın üç katına çıktığı için bugün üretici mağdur. Çiftçinin mahsulü tarlada kaldı. Konya’da üretilen domatesin yüzde 25’i salça sanayiye veriliyor” dedi. Konya bölgesindeki salçalık domates üretiminin Kayseri, Niğde gibi çevre illere direkt pazara sunduklarını aktaran Yağız, üreticilerin ayrıca anlaşmalı salça fabrikalarına da ürün verdiklerini söyledi.

Pazarda 70 kuruş ile 1.50 TL aralığında alıcı buldu

Türkiye’nin salça ihracatında ikinci ülke olduğunu vurgulayan Yağız, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bu sene ekim fazla oldu. Hastalık da olmadı. Rekolte fazlası tarlada kaldı. Benzer sorunların gelecek yıl yaşanmaması için çiftçimizi bölge bazlı planlı üretime davet ediyoruz. Salçalık domates pazarda 70 kuruş ile 1.50 TL aralığında alıcı buldu. Bu rakamlarla domates üreticisi bu sene zarar etti. Maliyetleri kurtarması için kilogramının 1.50 TL’nin altına inmemesi, 2.00 TL civarı olması gerekiyordu. Üretici çıkış fiyatının da 80 kuruşun altına inmemesi gerekirdi.”

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap