Trikoda yüzde 50’lik kayıp ihracatçıyı kaygılandırdı

Nurdoğan A. ERGÜN

Türkiye’nin ihracatta lo­komotif sektörlerinden hazır giyim içerisinde yüzde 30’un üzerinde bir paya sahip olan triko sektörü, yurt dışı siparişlerdeki keskin dü­şüşler ve yüksek maliyetler ne­deniyle tarihinin en zorlu dö­nemlerinden birini yaşıyor. Sektör temsilcileri, ihracatta yaşanan çift haneli düşüşle­rin yanı sıra, likidite sıkıntısı çeken köklü firmaların art ar­da konkordato ilan etmesiyle sektördeki endişeli bekleyişe dikkat çekiyor.

Türkiye’den 12 ülkeye ihracat yapan Fi Tri­ko’nun önce konkordato is­temesi, ardından iflas etme­si, yine Mango, Zara ve Hugo Boss gibi global markalara üre­tim yapan ve 39 yıllık geçmişe sahip Uğur Balkuv Triko gibi önemli oyuncuların konkorda­to talebinde bulunması krizin boyutunu ortaya koyuyor. Sek­törden gelen sesler, yılın son çeyreğinde de yeni konkorda­to ve iflasların yaşanabileceği­ne işaret ediyor. Son açıklanan verilere göre, triko ihracatın­da miktar bazında yüzde 50’ye ulaşan kayıplar, yeni sezonla ilgili beklentileri aşağı çeker­ken Triko Sanayicileri Derne­ği (TRİSAD) Başkanı Mustafa Balkuv, bu tedirginliğin müş­terilere de yansıdığına işaret ediyor.

Balkuv, “Türkiye’ye tri­ko siparişi veren yabancı mar­kalar, artık bizden finans rapo­ru talebinde bulunuyorlar. Teslim sürecine kadar batar mıyız, çıkar mı­yız diye bilmek is­tiyorlar” derken, ilk 8 ayda adet bazında yaşa­nan yüzde 50’lik kayba dikkat çekti. Bilindi­ği gibi geçmiş aylarda bazı tri­ko üreticileri, borç yükünden kurtulmak için fabrika binala­rı, arazi ve yüksek değerli tri­ko örgü makinelerini satışa çı­karmış, bu da sektördeki daral­manın somut göstergesi olarak kabul edilmişti.

Fiyat makası yüzde 60’a çıktı

Mustafa Balkuv, döviz ku­runun baskılanmasıyla Türk ürünlerinin rakiplere göre yüzde 40 ile yüzde 60 pahalı­laşmasını, Avrupa pazarındaki daralmayı ve artan girdi mali­yetlerini krizin temel neden­leri olarak gösterdi. 2025’in sa­dece ilk yarısında yaklaşık 300 tekstil ve hazır giyim firması konkordato talebinde bulu­nurken, bunun önemli bir ora­nını triko firmaları oluşturu­yor.

Sektör temsilcileri, bunun getireceği 100 binlerce kişilik istihdam kaybı riskine işaret ediyor. Triko sektöründeki bu zincirleme iflaslar ve konkor­datoların, tedarik zincirinde­ki küçük ve orta ölçekli yüzler­ce firmayı da olumsuz etkile­yerek piyasada domino etkisi yaratmaya başladığı belirtili­yor. Sektörün beklentisi, ‘sek­törel acil destek’ politikaları­nın geliştirilmesi.

Uygulanan ekono­mi politikalarını eleştiren TRİ­SAD Başkanı Mustafa Balkuv, “Enflasyonu düşürmek için iki yıldır uygulanan, içinde üretim olmayan programda yük tama­men ihracatçının sırtına yük­lenmiş durumda. Bu yük artık taşınamaz noktaya geldi. Sana­yi olmazsa ne kalkınma, ne is­tidam, ne de zenginleşme olur. İki sene sonra enflasyon hedef­lenen düzeye indirilmiş olsa bile üretim yapacak şirket kal­mayacak” dedi.

Sadece ağustostaki kayıp yüzde 19.19

TRİSAD tarafından aylık hazırlanan sektör raporu, ih­racatta birim fiyatın artma­sına rağmen miktar ve ciroda önemli düşüşler yaşandığını gösteriyor. Rapora göre, triko sektörü 2025 Ağustos ayında ihracat miktarında adet ve ki­logram olarak yaklaşık yüzde 14 ile yüzde 19 arasında bir dü­şüş yaşandı. Buna karşın, or­talama birim fiyatların artmış olması, ciro kaybını miktarda­ki düşüşten daha aza indirdi.

Ağustos ayında adet birim fi­yatı 9.94 dolardan 10.95 dolara, kilogram birim fiyatı ise 23.72 dolardan 24.95 dolara çıktı. Sektörün 2025 Ağustos ayı ih­racat değeri yaklaşık 229 mil­yon dolar oldu. TRİSAD Baş­kanı Mustafa Balkuv, “Sektör, genel olarak bir önceki yıla gö­re gelir kaybı yaşadı” derken 2024 yılı Ağustos ayı verileri­ne işaret etti. Buna göre, geçen yılın ağustos ayında triko ih­racatının toplam cirosu yakla­şık 254.1 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bu ayda toplam 25 milyon 77 bin 49 adet ürün ih­raç edildi. 2023 yılında yakla­şık 2.7 milyar dolar olan Tür­kiye triko ihracatının 2025 so­nunda 2 milyar doların altına ineceği tahmin ediliyor.

'Yabancılar batar mıyız çıkar mıyız' diye sormaya başladı

 Türkiye hazır giyim ihracatındaki kan kaybı, triko tarafında daha da derinleşiyor. Ana hazır giyim ihracatında yüzde 30’un üzerinde bir paya sahip olan triko sektörü, konkordato ve iflasların gölgesinde yılın ilk 8 ayında adet bazlı ihracatta yüzde 50’lik bir kayıp yaşadı. İhraç birim fiyatının artması, cirosal kaybı yüzde 9.94 ile sınırlı tuttu.

Cirodaki kayıp katma değerle sınırlı kaldı

Türkiye triko sektörünün son iki yıldır ihracat verileri adet ve kilogram olarak düşüş eğilimi gösterse de birim ihracat değerindeki artış 5 yıldır devam ediyor. 2023 yılında ihraç birim fiyatı kilogramda 19.93 dolar olan sektör, bu yılın ağustos ayı itibariyle 24.95 dolarlık birim değerine ulaştı. Bu ihracat birim değeri ile triko sektörü, mücevher ve savunma sanayinden sonra ihracatta katma değeri yüksek sektörler listesinde yer aldı. Bu sayede de sektörün ihracatında ciro kaybı yüzde 9.94 ile sınırlı kaldı.

“Teşvik gelmezse gücümüzü kaybederiz”

Tüm karamsar tablo içerisinde triko sektörünün mucizeler yaratmaya devam ettiğini söyleyen Triko Sanayicileri Derneği (TRİSAD) Başkanı Mustafa Balkuv, ancak bu durumun sürdürülebilir olmadığını, sektörel teşvik gelmezse Türkiye’nin üretim gücünü kaybedeceğini vurguladı.