23 °C

Türkiye, denizcilikte yeni projelerle gücünü artıracak

Mega gemiler, insansız limanlar ve yeni teknolojilerle kayda değer bir değişim yaşanan denizcilikte daha hızlı ilerlemeyi hedefleyen Türkiye, Koster Filosu Yenileme projesiyle filosunu ekonomik ve ekolojik gemilerle yenileyip gençleştirmeyi ve büyütmeyi amaçlıyor.

Türkiye, denizcilikte yeni projelerle gücünü artıracak

Kabotaj Kanunu ile gelen denizcilik po­tansiyelini yeterince değerlendireme­yen Türkiye, lojistiğin gerektirdiği tüm altyapıların yanı sıra demiryolları, ka­rayolları ile bağlantıları olan, çağdaş yö­netim sistemleri ile yönetilen, yeni nesil gemilere en kısa sürede ve yüksek verim­de hizmet edecek limanlarla lojistik gü­cünü artırmaya odaklandı.

Küresel de­niz ticaretinde önemli coğrafi avantaja sahip olmasına rağmen 1970’li yıllarda 16 olan deniz yolu yük taşımacılığı oranı­nın yüzde 6.5’e gerilediğini belirten uz­manlar, denizyolu ve demiryolu bağlan­tılı kombine taşımacılığın, maliyetleri düşüreceğini, böylece yurtiçi taşımala­rında denizyolunun daha fazla kullanıla­bileceğini vurguluyor.

Bugün itibarıyla Türkiye dış ticareti­nin yaklaşık yüzde 85’i denizyolu ile ger­çekleşirken, yurtiçi yük taşımacılığının yaklaşık yüzde 90’ı karayolu vasıtasıyla gerçekleşiyor. Yurtiçindeki yük taşıma­cılığında denizyolunun payı yüzde 6.5, demiryolu taşımacılığının payı ise sa­dece yüzde 4.7 dolayında. Sektör temsil­cileri, coğrafi konumu itibarıyla gerek transit geçiş ülkesi, gerekse varış nokta­sı olması itibarıyla Türkiye’de denizyo­lu ile yapılan ticareti, tek başına düşün­menin artık mümkün olmadığının altını çiziyor.

Geri saha planlamaları denizyoluyla ticaret için önem taşıyor

Türkiye’de denizyolu ile ticaretin ge­liştirilebilmesi için mevcut ve plan­lanan limanların geri saha planla­maları da önem taşıyor. Türkiye’de üretim ve sanayi merkezleri de dış tica­retin merkezi olan limanlara yakın yer­lere kurulu. Bu nedenle yurtiçinde kı­sa mesafeli yük taşımacılığı yapılıyor.

Ancak, zamanla gelişen ve büyüyen bu yapıların geri saha ulaşım ve taşıma­cılık sorunları da büyüyor. Uzmanlara göre, bugün itibarıyla limanların karşı karşıya kaldığı geri saha problemleri, limanları şehir içinde sıkışmış, şehir ulaşımını zorlaştıran, ulaşılması zor merkezler haline getirmiş durumda. Şehre sıkışmış yapıları içinde limanla­rın geri sahada depolama sahaları, araç park yerlerinin yapılması gibi ihtiyaç­ları mevcut. Aynı zamanda kuru liman, lojistik merkez ve yük terminallerinin kurularak bu terminallere gerek kara­yolu gerekse demiryolu bağlantılarının sağlanması büyük önem arz ediyor.

Armatörler uzak pazarlara yönelince koster yatırımları azaldı

Kabotaj denilince ise akla ilk kıyı liman­ları arasında sefer yapmak üzere inşa edilmiş ve donatılmış küçük yük gemisi (koster) geliyor. Türkiye kıyılarındaki deniz taşımacılığının neredeyse tama­mı bu gemiler ile yapılıyor. 1970’lerden sonra koster işleten armatörler yavaş yavaş yatırımlarını uzak mesafe gemi­lere kaydırmaya başladı ve kosterlere yapılan yatırımlar azaldı. Bu bağlam­da da bu gemiler her geçen gün daha da yaşlanarak eski bir koster filosu haline geldi. Bu anlamda yaklaşık 750 gemi ol­duğu tahmin ediliyor. Karadeniz ve Ak­deniz havzasında ise koster sayısının yaklaşık bin 800 olduğu düşünülüyor.

Kabotajın getirdiği kısıtlamalar ne­deniyle özellikle denizcilik literatü­ründe ‘Shipping Connectivity’ adıyla rastlanan taşımacılık bağlantısının ke­sintiye uğramaması ve gecikmelere yol açacak şekilde çalışmaması kosterlerin ve feeder olarak tanımlanan gemilerin önemini daha da artırıyor. Bu bağlam­da da hem sayı olarak ve hem de yenile­me anlamında Koster (Yakın Sahil Yük Gemisi) Filosu Yenileme Projesi’nin oldukça önem kazandığını vurgulayan uzmanlar, bu projenin armatörler ve gemi işletmecilerin yanı sıra tersane­ler, gemi yan sanayi başta olmak üzere, sektörün hemen her kesimi açısından stratejik yararlar sağlama özelliği taşı­dığını bildiriyor.

Türk sahipli koster filosu 2018’de yüzde 23’e geriledi

Türk sahipli koster filosunda 2013’ten sonra bir artış söz konusu olmuşsa da, filoya yeni katılan gemilerin ikinci el olması nedeniyle filonun yaş ortala­ması yükseldi. 2018 yılında Türk sa­hipli koster filosu adet bazında yüzde 2 (12 adet), tonaj bazında yüzde 1.8 (60 bin DWT) azaldı. Bir zamanlar Akde­niz-Karadeniz çanağında hakimiyet kurmuş olan Türk koster filosunun, bu­gün adet olarak yüzde 59’u, tonaj olarak da yüzde 57’si 20 yaşın üstünde.

Bütün bu rakamların bölgenin ve bunun bir parçası olan yerli filonun koster ihtiya­cını ve bu alanda önemli bir büyüme po­tansiyeli olduğunu ortaya koyduğunu dile getiren uzmanlar, Türk sahipli kos­ter filosunun 2016’da yüzde 37 olan pa­zar payının 2018’de yüzde 23’e geriledi­ğine dikkat çekiyor.

Koster Filosu Yenileme Projesi ile Türk sahipli koster filosunun yeni nesil ekonomik ve ekolojik gemilerle yenilenip gençleştirilerek büyütülmesi amaçla­nıyor. Yeni koster filosu, bu proje ile ye­ni teknolojilerle uyumlu, işletme mali­yetleri düşük gemilerden oluşacak. Bu sayede Türkiye’nin Akdeniz-Karade­niz çanağında rekabet gücü artacak ve sürdürülebilir olacak. Yenilenen koster filosu ile Türkiye’nin orta vadede böl­gesinde lider ülke olması ve hedef pa­zarlarda navlun oranlarını belirleyici konuma yükselmesi hedefleniyor.

Tersanelerin kapasitesi yılda 4.5 milyon DWT

2019 yıl başı itibarıyla Türkiye’de 79 fa­al tersane bulunuyor. Bu tersanelerin kayda değer bir bölümü hem sayı ve ka­pasite hem de yarattığı değer bakımın­dan Türkiye ekonomisi için oldukça önemli. Öte yandan tersanelerin proje kapasitesi yılda 4.5 milyon DWT olup, Mart 2019 itibarıyla sipariş defteri ka­yıtlarına göre çoğu römorkör olmak üzere 136 gemi siparişi bulunuyor.

Uz­manlar, bu kapsamda koster projesinin sadece denizyolu taşımacılığına değil, gemi inşa sanayindeki kapasitenin ve­rimli bir şekilde kullanılmasına da im­kan sağlayacağını belirtiyor. Bununla birlikte istihdam anlamında da birçok kişiye çalışma alanı ve iş imkanı yara­tılacağına dikkat çeken uzmanlar, ay­rıca tersanelere en az 10 yıllık bir pro­je sunulacağını ve koster gemilerinin sadece kabotajda değil, aynı zamanda yakın kıyısal sefer bölgelerinde de yük taşıyacağından yapılan yatırımı çok kı­sa sürede geriye döndürebileceğini ifa­de ediyor.

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap