Enerji fiyatları uçtu! Doğalgaz ve petrolü kim yükseltiyor?

Enerji fiyatları son dönemde hızla yükselişte geçti. Petrol fiyatları 7 yılın zirvesine çıkarken, doğalgaz fiyatları fırladı. ABD ham petrolü 79.18 dolar ile Kasım 2014'ten bu yana gördüğü en yüksek seviyeye ulaştı.

DÜNYA Haber Merkezi
YAYINLAMA
GÜNCELLEME

Avrupa'da geçen yıl 100 dolara kadar düşen bin metreküp doğalgaz fiyatı 2 bin dolara yaklaştı. Kış ayları yaklaşırken ABD'de de gaz fiyatında 12 yılın zirvesi görüldü. Çin'den İngiltere'ye tüm dünyada enerji krizi kaygıları arttı.

Ekonomist Ali Ağaoğlu ve gazeteci Hakan Güldağ, Şans Sohbetleri’nde bu hafta enerji alanındaki doğalgaz ve petrol artışlarını masaya yatırdı. İkili bu artışların haklı gerekçeleri olmadığını ifade ederek bu durumun uzun vadeli olmayacağını dile getirdi. İkili şunları söyledi:

Güldağ: Arz tedarikinde büyük sıkıntılar var, enerji tarafında gelişmeler var. Son 2 haftadır enerji fiyatları yükselmeye devam ediyor. Sen petrolde 80 doları zaten telaffuz etmiştin, Brent petrol 82 dolara da çıktı bakalım nasıl seyreder ama bir şey dikkatimi çekti. Finansal hareketler de petrol fiyatlarının yukarı çıkmasında etkili oluyor demiştin. Şimdi son haftalarda görüyoruz ki bu yükselişte fonların da etkisi daha azalmış gibi görünüyor. Aksine enerjide ileriye dönük bir alım iştahı var. Sanki daha da artacak gibi bir beklenti var. Ne dersin?

Ağaoğlu: Şimdi bunu hep söylüyorum, bunu ikiye ayıralım. Bir işi petrol olanlar var bir de işi petrol olmayıp petrolün sırtından finansal ürün yaratanlar var. Bu dediğine ben halen daha çok inanan tarafta olmadığımı söyleyeyim. Öncelikle 80, 85, 90 şimdi üç haneliler telaffuz ediliyor. Böyle bir trend başladığında daha çokçular dediğim bir grup vardır. Bu daha da gidecek, çünkü onlar geç binmişlerdi trene bu tren daha uzağa gidecek diye düşünürler gitmeyebiliyor, genelde de gitmiyor. O daha çokçuları bulmamız lazım ki ilk başta burası çok ucuz veya buradan daha yukarı potansiyeli var ben buradan kar derim diye düşünenlere nasıl mal satacak? O daha çokçular gelmesi lazım ki onlara bu malı devredebilsinler. Şimdi devrederler mi şimdi devretmezler zannetmiyorum. Biraz evvel söylediğimiz gibi arz tedarikindeki sıkıntı evet, üretim tarafındaki sıkıntı o da evet. Bunun içinde koronavirüsün yaratmış olduğu iş gücü anormallikleri demeyeceğiz ama iş gücü kesintileri diyelim. Limanlarda da aynı problem var, mesela İngiltere’de de kamyon şoförü açığı var. Bunun bir kısmı Brexit’in laneti öteki kısmında da koronavirüsün yarattığı sıkıntılar. Bizde aşı, ülkeler arası geçişler… yani doğrusunu istersen yurtdışına gideceğim mesela sağlıkla ilgili yaptığım şeylerin haddi hesabı yok, eskiden hiç yapmadığım şeyleri yapmak zorunda kalıyorum, şimdi bunu aynısını kamyon şoförünün her defasında yaptığını düşünün bir kısmı meslekten soğur, vazgeçerler kamyon şoförü olmaktan. Böyle bir tedarik probleminin olduğu yerde bundan faydalanan bir kesim de var. Diyorlar ki bunlar böyle böyle olacak o yüzden de fiyat yukarı çıkacak, bunu yapabilmek için de çok ciddi bir finansal kolaylık sağlanmış durumda. Bütün merkez bankaları da bu kolaylığı sağlıyor ucuz parayla. Onlar da parayı bol bulunca her yere saldırıyorlar. Şimdi her yere saldırıyorlar derken, borsada benim çok sevdiğim özlü sözler vardır. Onlardan bir tanesi de şu; ‘Ya günün menüsünü yiyeceksin ya da sıranın sana gelmesini bekleyeceksin.’ Bu ne demek dersen, ya o günün alım-satımlarıyla uğraşacaksın ya da yatırım yapacaksın, sen inanacaksın bekleyeceksin ki bir gün günün menüsüne senin hisse senedin veya enstrümanın dahil olsun ki sen de para kazan. Doğalgazla ilgili birkaç argüman var; kış geliyor, tedarik zincirinde problemler de var ama ben buna çok inanmıyorum çünkü bundan 3 yıl öncesine kadar dünyada doğru düzgün büyük LNG gemileri yokken, ABD kayaç gazını yerleştireceği büyük LNG’leri yeni yeni yaptı. Ondan önce dünyada nerede nasıl doğalgaz taşınıyorsa aynı şekilde taşınıyor. Dünya nüfusu son 3 senede 2,5 katına artmadı! Böyle bir durumda tedarikte nasıl bir sorun olacakmış diye bakıyorum, kış çok soğuk geçecekmiş, bunu da konuştuk odun toplayan Kızılderili şefi hikayesi ile… Buzul çağına girmiyorsak şu konuşulan mazereti haklı çıkaracak bir şey yok. Ne olması lazım sorusunun cevabı inanmamamın sebebi ileride de işler kötü gidecek, üçlü rakamlara çıkacak, daha çokçular geliyor arkasında yükselen trendleri desteklemek için kullanılan bir argüman vardı o da petrol yatırımları azaldı, ileride petrol çıkarmaya ihtiyaç duyulacak iyileştirmeler bugün yapılamadığı için ileride petrol krizi olacak… Bunun adına da peak oil deniliyor.