Suudi Arabistan'da 2023'ten bu yana bir ilk: Ekonomi iki çeyrektir küçülüyor

Suudi Arabistan ekonomisi, petrol üretimi ve ihracatını aksatan çatışmaların etkisiyle üçüncü çeyrekte de daraldı. Petrol dışı sektörlerdeki büyüme, enerji sektöründeki sert kaybı telafi etmeye yetmedi.

Suudi Arabistan Genel İstatistik Kurumu'nun pazar günü yayımladığı öncü verilere göre, gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) üçüncü çeyrekte yıllık bazda yüzde 3,8 azaldı. İkinci çeyrekte yüzde 4,7 olan daralma yavaşlasa da ülke ekonomisi, 2023'ten bu yana ilk kez art arda iki çeyrekte yıllık bazda küçüldü.

Petrol sektöründeki kayıp yüzde 20'yi aştı

Enerji tesislerine yönelik saldırılar, üretim ve sevkiyatları kesintiye uğratarak petrol sektöründeki faaliyetlerin yüzde 20,4 gerilemesine neden oldu. Sektör, önceki çeyrekte de yüzde 24,8 daralmıştı.

Buna karşılık petrol dışı faaliyetlerde yüzde 1,9 büyüme kaydedildi. Bu sonuç, ülkenin petrole bağımlılığını azaltma hedefinde öne çıkan sektörlerin görece dirençli kaldığını gösterdi.

Alternatif ihracat hattı da saldırılardan etkilendi

Sekiz aydır devam eden ABD-İran çatışması, Körfez'de enerji altyapısına yönelik saldırılara ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığının sınırlanmasına yol açtı.

Suudi Arabistan, bu süreçte doğudaki petrol sahalarından Kızıldeniz'deki ihracat terminaline uzanan boru hattını kullanarak sevkiyat aksaklıklarını kısmen telafi etti. Ancak bu hat da saldırıların ardından eylülde geçici olarak kapatıldı.

Üçüncü çeyrek verileri söz konusu kesintiyi kapsarken, petrol ihracatının daha sonra toparlanarak savaş dönemindeki en yüksek seviyesine ulaştığı dönemi henüz yansıtmıyor.

Ekonomik riskler petrolün ötesine geçiyor

Suudi Arabistan öncülüğündeki güçlerle İran destekli Husiler arasındaki çatışmaların ekimde yoğunlaşması, ekonomiye ilişkin belirsizliği artırdı.

Husilerin füze ve insansız hava aracı saldırıları nedeniyle Riyad'daki havalimanında uçuşlar aksadı, büyük yatırım etkinliklerinin programlarında değişiklikler yapıldı ve başkentin finans bölgesindeki faaliyetler kesintiye uğradı.

Brent petrolün varil fiyatının 115 doların üzerinde bulunmasına rağmen, çatışmaların petrol dışındaki işletmelere verebileceği zarar giderek daha fazla endişe yaratıyor. Bu tablo, ülkenin son yıllardaki en zayıf ekonomik performanslarından biriyle karşılaşma riskini de artırıyor.

IMF'ye göre mali rezervler zararı sınırlıyor

Uluslararası Para Fonu (IMF), Suudi Arabistan'ın mali rezervleri ile alternatif petrol ihracat altyapısının çatışmaların ekonomik etkisini hafiflettiğini belirtti. Fonun değerlendirmesine göre bu imkânlar, ülkeyi bazı Körfez komşularına kıyasla daha avantajlı konumda tutuyor.

Suudi yetkililer, daha önce 2026 için yüzde 3,6 ekonomik daralma öngörmüş ve bütçe açığı tahminini GSYH'nin yüzde 4,9'una çıkarmıştı.