Alışverişte trafik pazardan markete doğru kayıyor

Türkiye’de gıda alışverişi trafiğinde açık pazarlardan modern ticarete ve geleneksel dükkânlara doğru bir kayma yaşanıyor. NielsenIQ’nun yaptığı araştırmaya göre, geçtiğimiz 4 hafta içinde ziyaret edilen mağaza türlerinde açık pazarları tercih edenlerin oranı 2025’te %40 iken 2026’da %37’ye geriledi.

Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!
Alışverişte trafik pazardan markete doğru kayıyor

Mehmet Hanifi GÜLEL

Gıda Perakendecileri Der­neği (GPD) tarafından düzenlenen 12. Ortak Ge­lişim Kongresi dün İstanbul’da perakendecileri, üreticileri, te­darikçileri, gıda hizmet sektörü­nü ve sektörün çözüm ortaklarını bir araya getirdi. Bu yıl “Hazır Mı­yız?” temasıyla gerçekleştirilen kongrede; “değişen toplum, hız­lı dönüşüm, artan tehditler ve ge­lişen fırsatlar” başlıkları altında gıda ekosisteminin geleceği tar­tışıldı. Kongrede, NielsenIQ’nun açıkladığı raporla birlikte deği­şen tüketici alışkanlıkları, dönü­şen tüketici, öğrenen teknoloji ve dönüşen perakende ile ilgili 2027 öngörüleri aktarıldı. NIQ Türkiye yöneticileri Didem Şekerel Erdo­ğan ve Serhat Sükan’ın sunduğu raporda; Türkiye’de gıda alışveri­şi trafiğinin açık pazarlardan mo­dern ticarete ve geleneksel dük­kânlara doğru kaydığı belirtildi. NielsenIQ verilerine göre, geçti­ğimiz 4 hafta içinde ziyaret edilen mağaza türlerinde açık pazarları tercih edenlerin oranı yüzde 37’ye geriledi. Oysa bu oran 2024’te yüzde 51, 2025’te ise yüzde 40 se­viyesindeydi. Trafikteki bu kay­manın temel nedeninin tüketici­nin cebindeki paranın azalması ve nakit sıkışıklığı olduğu ifade edili­yor. Bir diğer neden olarak ise açık pazarlarda kredi kartı kullanımı­nın yaygın olmaması gösteriliyor. Ayrıca raporda, 2 bin 500 metre­kare üzerindeki hipermarketlerin ciro bakımından geçen yıla göre yüzde 9 artış gösterdiği kaydedil­di. Perakendede ciro ağırlığını en çok artıran kategoriler ise dondu­rulmuş gıda, paketli ekmek, özel peynirler, tereyağı ve yoğurt oldu.

“Gıda güvenliği için tarladan sofraya izlenebilirlik şart”

Kongrenin açılışında konuşan GPD Yönetim Kurulu Başkanı Alp Önder Özpamukçu, GPD üyeleri­nin Türkiye’nin 81 ilinde 50 binin üzerinde satış noktası ve 500 bini aşan istihdam gücüne sahip oldu­ğunu belirten Özpamukçu, organi­ze gıda perakendesinin üreticiden sanayiciye, çiftçiden lojistikçiye kadar binlerce işletmenin faali­yetlerine katkı sağladığını söyledi. Özpamukçu, gıda güvenliği ve arz güvenliğinin yalnızca sektörün de­ğil, ülke ekonomisinin ve toplum­sal refahın da en stratejik konuları arasında yer aldığını vurguladı.

İklim değişikliği, kuraklık, su kaynaklarının azalması, jeopo­litik gelişmeler ve tedarik zinci­rindeki kırılganlıkların gıda ar­zını doğrudan etkilediğine dik­kat çeken Özpamukçu, güvenilir gıdaya erişimin sağlanabilmesi için tarladan sofraya uzanan bü­tün süreçlerin izlenebilir olması gerektiğini ifade etti. Gıda pera­kendesi faaliyetlerinin yaklaşık yüzde 80’inin tarımsal üretimle bağlantılı olduğuna dikkat çeken Özpamukçu, “Tarımın yalnızca desteklenmesi gereken bir sek­tör değil, ülkenin ekonomik kal­kınmasının ve gıda güvenliğinin stratejik motorlarından biri ola­rak ele alınması gerekiyor. Tarım stratejik bir yatırım alanı olarak değerlendirilmeli. Tarımsal ya­tırımların yalnızca üretimi değil; gıda sanayisini, lojistiği, ambala­jı, teknolojiyi ve perakendeyi de güçlendiriyor. Üretim verimlili­ğinin artırılması, arz sürekliliği­nin sağlanması ve üreticinin doğ­ru planlamayla desteklenmesinin gıda maliyetleri üzerindeki baskı­yı azaltabilir” dedi.

Türkiye’de kooperatiflerin ürün pazarlama payı %5'in altında

Avrupa Birliği’nde tarımsal ürünlerin pazarlanmasında koo­peratiflerin payının yaklaşık yüz­de 40, Türkiye’de ise yüzde 5’in altında olduğunu belirten Özpa­mukçu, kooperatiflerin yalnızca sayıca artmasının yeterli olmadı­ğını; profesyonel yönetilen, ölçek ekonomisi oluşturabilen, ortak üretim, depolama, lojistik ve pa­zarlama yapabilen organizasyon­lara dönüşmesi gerektiğini vurgu­ladı. Kongrede konuşa Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürü Dr. Ersin Dilber ise yılda yaklaşık 1,5 milyona yaklaşan denetimlerle haksız rekabeti, gıda güvencesini ve perakende sektö­rüne dahil olmak üzere işini doğru yapan insanlarla daha güvenilir bir ticaret ortamı oluşturmaya çalış­tıklarını söyledi.