Enerji ithalatı 9 ayda 53 milyar doları aştı: Eylülde artış yüzde 49

Türkiye'nin enerji ithalatı faturası, petrol ve doğal gaz başta olmak üzere yurt dışından satın alınan enerji ürünlerinin maliyetindeki yükselişle büyümeye devam ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Ticaret Bakanlığı'nın 28 Ekim'de açıkladığı geçici dış ticaret istatistiklerine göre, 2026 yılının ilk dokuz ayında enerji ithalatına ödenen tutar geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 14 artarak 53 milyar 324 milyon 559 bin dolara ulaştı. Eylül ayında ise enerji ithalatındaki yıllık artış yüzde 49,3'ü buldu.

Enerji ithalatı eylülde 6 milyar 775 milyon dolara yükselirken, Türkiye'nin aynı dönemdeki toplam ithalatı yalnızca yüzde 5,6 arttı. Böylece enerji ithalatındaki artış hızı, toplam ithalattaki yükselişin yaklaşık dokuz katına ulaştı. Veriler, enerji ürünlerinin dış ticaret maliyetleri üzerindeki ağırlığının arttığını gösterirken, ham petrol ithalatında da miktar bazında yüzde 14,4'lük yükseliş yaşandı.

Dokuz aylık enerji faturası 53,3 milyar dolara çıktı

Türkiye'nin ocak-eylül döneminde enerji ithalatı için yaptığı toplam harcama 53 milyar 324 milyon 559 bin dolar olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14'lük artış, enerji ithalatı maliyetinin yalnızca son ayda değil, yıl genelinde de yükseldiğini gösterdi. Enerji fiyatlarındaki dalgalanma ve ithalat miktarındaki değişimler, Türkiye'nin dış ticaret faturası üzerinde etkili olmaya devam etti.

Dokuz aylık toplam dikkate alındığında Türkiye, enerji ithalatına ayda ortalama yaklaşık 5,9 milyar dolar harcadı. Eylül ayında 6,8 milyar dolara yaklaşan fatura, bu ortalamanın yaklaşık yüzde 14 üzerinde gerçekleşti. Böylece son açıklanan aylık veri, yılın ilk dokuz aylık ortalamasına göre daha yüksek bir enerji ithalatı maliyetine işaret etti.

Enerji ithalatının kapsamına ham petrol, petrol ürünleri, doğal gaz ve çeşitli mineral yakıtlar giriyor. Dolayısıyla açıklanan 53,3 milyar dolarlık tutar yalnızca petrol ithalatından oluşmuyor. Enerji ürünlerinin uluslararası fiyatları, ithal edilen miktar ve ürünlerin toplam ithalat içindeki dağılımı, faturanın büyüklüğünde belirleyici rol oynuyor.

Eylülde enerjiye 2,2 milyar dolar daha fazla ödendi

Eylül ayında enerji ithalatına ödenen tutar 6 milyar 775 milyon 23 bin dolara ulaştı. Geçen yılın aynı ayında bu rakam 4 milyar 539 milyon 5 bin dolar seviyesindeydi. Böylece Türkiye'nin yalnızca eylül ayındaki enerji ithalatı faturası bir yılda yaklaşık 2 milyar 236 milyon dolar büyüdü.

Aynı dönemde Türkiye'nin toplam ithalatı yüzde 5,6 artarak 31 milyar 129 milyon 990 bin dolara yükseldi. Enerji ithalatındaki yüzde 49,3'lük artış, toplam ithalatın genel seyrinden çok daha hızlı gerçekleşti. Bu farklılık, toplam ithalatın artışında enerji ürünlerinin önemli rol oynadığını ortaya koydu.

Enerji ithalatındaki artış, dışarıdan satın alınan ürünlerin miktarı kadar uluslararası piyasalardaki fiyatlarla da bağlantılı bulunuyor. Petrol ve doğal gaz fiyatlarının yüksek seyrettiği dönemlerde aynı miktardaki enerji için daha fazla döviz ödenmesi gerekebiliyor. Bu nedenle ithalat faturasındaki yükseliş, yalnızca enerji tüketiminin arttığı şeklinde değerlendirilemiyor.

Ham petrol ithalatı yüzde 14,4 arttı

Türkiye'nin eylül ayındaki ham petrol ithalatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14,4 artarak 3 milyon 133 bin 306 tona ulaştı. Önceki yılın eylül ayında ham petrol ithalatı yaklaşık 2,74 milyon ton seviyesinde bulunuyordu. Böylece ham petrol alımlarında miktar bakımından da belirgin bir yükseliş yaşandı.

Ham petrol ithalatındaki miktar artışı, toplam enerji ithalatının dolar cinsinden değerindeki yüzde 49,3'lük yükselişten daha sınırlı kaldı. Ancak bu iki oran doğrudan karşılaştırılarak petrolün birim fiyatındaki değişim hesaplanamaz. Çünkü toplam enerji ithalatı faturası doğal gaz, işlenmiş petrol ürünleri ve diğer mineral yakıtları da kapsıyor.

Türkiye'nin petrol tüketiminde ithalatın önemli bir yer tutması, uluslararası piyasalardaki fiyat değişimlerini ekonomik açıdan önemli hale getiriyor. Ham petrol fiyatları ile rafineri ürünlerinin maliyetleri, enerji ithalatının toplam büyüklüğünü etkiliyor. Bu maliyetler aynı zamanda akaryakıt piyasası ve taşımacılık sektörünün giderleri bakımından da önem taşıyor.

Her 100 dolarlık ithalatın yaklaşık 22 doları enerjiye gitti

Enerji ürünlerinin toplam ithalat içindeki payı da eylül ayında belirgin biçimde yükseldi. Geçen yılın aynı ayında Türkiye'nin yaptığı her 100 dolarlık ithalatın yaklaşık 15,4 doları enerji ürünlerinden oluşurken, bu tutar Eylül 2026'da 21,8 dolara çıktı. Böylece enerjinin toplam ithalattaki payı bir yılda yaklaşık 6,4 puan arttı.

Toplam ithalatın görece sınırlı büyüdüğü bir dönemde enerji harcamalarının hızla yükselmesi, ithalatın bileşiminde önemli bir değişime neden oldu. Eylül ayında enerji dışındaki ürünler için yapılan ithalat yaklaşık 24,35 milyar dolar olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı dönemine göre bu grupta gerileme görülmesi, toplam ithalattaki artışın enerji kaleminde yoğunlaştığını gösterdi.

Enerjinin ithalat içindeki payının yükselmesi, Türkiye'nin dış ticaret dengesinin uluslararası petrol ve doğal gaz fiyatlarından daha fazla etkilenebileceğine işaret ediyor. Bununla birlikte bu payın sonraki aylarda aynı düzeyde kalacağı kesin değil. Enerji fiyatları, tüketim miktarı ve diğer ürün gruplarındaki ithalat gelişmeleri, toplam içindeki dağılımı yeniden değiştirebilir.

Dış ticaret açığında enerji baskısı

Türkiye'nin enerji ithalatına yüksek tutarda kaynak ayırması, dış ticaret dengesi bakımından önem taşıyor. Enerji ürünlerinin büyük ölçüde yurt dışından temin edilmesi nedeniyle uluslararası fiyatlardaki yükseliş, ithalat faturasını artırabiliyor. İhracat gelirlerinin aynı ölçüde büyümediği dönemlerde bu durum dış ticaret açığı üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabiliyor.

Enerji ithalatındaki artışın ekonomik etkileri yalnızca dış ticaret istatistikleriyle sınırlı kalmıyor. Petrol ve doğal gaz, sanayi üretiminden elektrik üretimine, taşımacılıktan konutların ısınmasına kadar birçok alanda kullanılıyor. İthal enerji maliyetlerindeki yükselişin üretici fiyatlarına ve tüketici harcamalarına yansıma ihtimali, enerji fiyatlarını enflasyon görünümü açısından da önemli hale getiriyor.

Bununla birlikte enerji ithalatının yükselmesi, dış ticaret açığının da mutlaka aynı oranda artacağı anlamına gelmiyor. İhracatın performansı, enerji dışı ithalatın seyri ve diğer ticaret kalemleri toplam dengeyi belirliyor. Eylül verilerinin ortaya koyduğu temel gelişme, enerji faturasının toplam ithalattan çok daha hızlı büyümesi oldu.

Petrol ve doğal gaz fiyatları son çeyrekte belirleyici olacak

Yılın son çeyreğinde Türkiye'nin enerji ithalatı faturası açısından uluslararası petrol ve doğal gaz fiyatları yakından izlenecek. Orta Doğu'daki çatışmalar, enerji üretim tesislerine ve önemli sevkiyat güzergâhlarına ilişkin riskleri artırırken, küresel piyasalardaki fiyat dalgalanmaları ithalat maliyetleri üzerinde belirsizlik yaratıyor. Özellikle ham petrol ve işlenmiş petrol ürünlerindeki fiyat hareketleri, Türkiye'nin enerji harcamalarının seyrini etkileyebilir.

Kış aylarında ısınma amaçlı doğal gaz kullanımının artması da enerji piyasalarının önemini artırıyor. Avrupa'daki gaz fiyatları, küresel sıvılaştırılmış doğal gaz ticareti ve petrol piyasasındaki gelişmeler, Türkiye'nin ithalat maliyetlerini etkileyebilecek unsurlar arasında yer alıyor. Ancak uzun vadeli tedarik sözleşmeleri ve fiyatlama mekanizmaları nedeniyle uluslararası piyasalardaki değişimler ithalat faturasına her zaman aynı hızda yansımayabiliyor.

Türkiye'nin ilk dokuz ayda 53,3 milyar doları aşan enerji ithalatı, yılın kalan bölümünde de enerji fiyatlarının ekonomik dengeler üzerindeki önemini koruyacağını gösteriyor. Eylülde kaydedilen yüzde 49,3'lük artışın devam edip etmeyeceği ise son çeyrekteki ithalat miktarları ve uluslararası enerji fiyatlarıyla daha net ortaya çıkacak.