Fransa ekonomisi yeniden küçüldü

Avrupa'nın en büyük ekonomilerinden Fransa, yılın üçüncü çeyreğinde yeniden daralma yaşadı. Fransa Ulusal İstatistik ve Ekonomik Araştırmalar Enstitüsünün (INSEE) 30 Ekim'de açıkladığı öncü verilere göre gayrisafi yurt içi hasıla, temmuz-eylül döneminde önceki çeyreğe göre yüzde 0,1 azaldı. İkinci çeyrekte büyüme kaydedemeyen ekonomi, ilk çeyrekteki yüzde 0,2'lik küçülmenin ardından yıl içinde ikinci kez daraldı.

Ekonomistlerin yüzde 0,1 büyüme beklentisinin aksine açıklanan küçülmede, dış ticaretteki kayıplar ve yatırımlardaki gerileme belirleyici oldu. İhracat yüzde 1,7 azalırken toplam yatırımlar yüzde 0,6 düştü. Hanehalkı tüketiminin yüzde 0,4 artmasına rağmen ekonomik faaliyetin yeniden daralması, Fransa'da büyümenin giderek daha kırılgan hale geldiğini gösterdi.

İhracat yüzde 1,7 düştü, dış ticaret büyümeyi aşağı çekti

Fransa ekonomisindeki daralmanın en belirgin nedenlerinden biri dış ticarette yaşanan bozulma oldu. İkinci çeyrekte yüzde 2,8 artan ihracat, üçüncü çeyrekte yüzde 1,7 geriledi. İthalatın ise yüzde 0,1 artmasıyla dış ticaretin ekonomik büyümeye katkısı eksi 0,6 puana düştü.

İhracattaki gerilemede ulaşım araçları ve havacılık sektörü önemli rol oynadı. Ulaşım ekipmanı ihracatı yüzde 9,1 azalırken tarım ürünleri ihracatında yüzde 7'lik düşüş kaydedildi. Makine ve ekipman gibi yatırım mallarının ihracatı da yedi çeyrekten sonra ilk kez geriledi.

Dış ticaretteki kayıplar, Avrupa'nın sanayi ağırlıklı ekonomilerinde zayıflayan talep ve uluslararası rekabet baskısıyla birlikte değerlendiriliyor. Fransa açısından özellikle yüksek katma değerli havacılık ve ulaşım ekipmanı ihracatındaki dalgalanmalar, büyüme verilerini doğrudan etkileyebiliyor.

Yatırımlar üçüncü çeyrekte de geriledi

Fransa'da toplam sabit sermaye yatırımları üçüncü çeyrekte yüzde 0,6 azaldı. Böylece yatırımlardaki daralma, ikinci çeyrekteki yüzde 0,5'lik düşüşün ardından devam etti. Yatırım harcamalarının yılın ilk çeyreğinde de yüzde 0,8 gerilemiş olması, şirketler ve diğer ekonomik aktörler açısından zayıf yatırım eğiliminin sürdüğüne işaret etti.

İmalat sanayisi ürünlerine yapılan yatırımlar yüzde 1,9 azalırken ulaşım ekipmanlarına yönelik yatırım harcamalarında yüzde 7'lik düşüş yaşandı. İnşaat yatırımları da yüzde 0,5 geriledi. Buna karşılık bilgisayar ekipmanlarına ve bilgi-iletişim hizmetlerine yönelik yatırımlarda artış görüldü.

Ekonomideki yatırım zayıflığı, yükselen finansman maliyetleri ve kamu maliyesine ilişkin belirsizliklerle aynı döneme denk geliyor. Şirketlerin yeni tesis, makine ve üretim kapasitesi yatırımlarını ertelemesi, kısa vadeli büyümenin yanı sıra uzun vadeli verimlilik artışını da sınırlayabilecek bir risk oluşturuyor.

Sanayide yüzde 1,4'lük düşüş, otomotivde daralma

Üçüncü çeyrek verileri, Fransa'nın sanayi üretiminde de belirgin kayıp yaşadığını ortaya koydu. İmalat sanayisi üretimi yüzde 1,4 gerilerken ulaşım araçları üretiminde düşüş yüzde 3,5'e ulaştı. Otomobil üretimi yüzde 1,5 azalarak üst üste dördüncü çeyrekte de küçüldü.

Havacılık başta olmak üzere diğer ulaşım ekipmanlarının üretimi yüzde 4,5 düşerken gıda sanayisinde yüzde 1,5, rafine petrol ürünlerinde yüzde 0,7 azalma kaydedildi. İnşaat sektöründeki üretim de yüzde 0,4 geriledi. Buna karşılık ticari hizmetler yüzde 0,3 büyüyerek sanayi kaynaklı zayıflığı kısmen dengeledi.

Fransız sanayisinde ortaya çıkan tablo, Avrupa'nın imalat sektöründeki rekabet sorunlarının yalnızca enerji yoğun alanlarla sınırlı olmadığını gösteriyor. Otomotiv ve havacılık gibi stratejik üretim alanlarındaki daralma, ihracat performansını ve sanayi yatırımlarını aynı anda baskılıyor.

Tüketim arttı ancak ekonomiyi büyütmeye yetmedi

Fransa ekonomisinde üçüncü çeyreğin olumlu göstergelerinden biri hanehalkı tüketimi oldu. İkinci çeyrekte yüzde 0,2 artan tüketim harcamaları, üçüncü çeyrekte yüzde 0,4 yükseldi. Özellikle elektrikli araç alımları ve hizmet harcamaları tüketimdeki toparlanmaya destek verdi.

Ulaşım araçlarına yönelik tüketim yüzde 3,1 artarken enerji tüketiminde yüzde 1,2'lik yükseliş görüldü. Konaklama ve yiyecek hizmetlerine yönelik harcamalar yüzde 0,7 arttı. Buna karşılık dayanıklı tüketim ve ekipman mallarının bazı gruplarında harcamalar geriledi.

Tüketimdeki toparlanma, toplam yatırımların ve ihracatın gerilemesini karşılamaya yetmedi. Stok değişimlerinin büyümeye 0,4 puanlık katkı sağlaması da ekonomik daralmayı önleyemedi. INSEE'nin öncü verilerine göre Fransa'nın 2026 yılı için üçüncü çeyrek sonu itibarıyla oluşan yıllık büyüme kazanımı yalnızca yüzde 0,2 seviyesinde bulunuyor.

Üçüncü çeyreğe ilişkin ayrıntılı büyüme verileri 27 Kasım'da açıklanacak. Yılın son çeyreğinde ihracat, sanayi üretimi ve yatırımların seyri, Fransa'nın 2026'yı ne ölçüde büyümeyle kapatacağını belirleyecek.