Kotanın mücevher ihracatına faturası: Yüzde 30 kayıp

Altına kota ve mücevher ithalatına ek vergi ihracata vurdu. Kilogram başına 4 bin 500 dolar katma değerli mücevher ihracatının yüzde 30 düştüğünü belirten Mücevher İhracatçıları Birliği (MİB) Başkanı Mustafa Özcan, “Kotayla sektörümüz darbe yedi” dedi. Özcan, altın hammaddesindeki fiyat farkının ihracatı zorladığı, bu yüzden sipariş iptallerinin yaşandığını bildirdi.

Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!
Kotanın mücevher ihracatına faturası: Yüzde 30 kayıp

Türkiye’de mücevher ihra­catı, işlenmemiş altın it­halatına 2023 yılında geti­rilen kota uygulaması ve ek güm­rük vergileriyle gerileme gösterdi. Sektör genelinde ihracat geçen yıl 13,4 milyar dolara ulaşmasına rağ­men, ekonomiye asıl katma değer sağlayan kilogram başına ortala­ma 4 bin 500 dolar katma değerle işlenmiş mücevher ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 30 düştü. Bunun en önem­li nedenlerinden birinin kota ol­duğuna dikkati çeken Mücevher İhracatçıları Birliği (MİB) Baş­kanı Mustafa Özcan, kota sonra­sı Türkiye ile uluslararası piyasa­larda kilo başına altın fiyatında 10 bin dolara ulaşan farklar oluştu­ğunu vurguladı. Özcan, “Kotayla mücevher sektörü inanılmaz dar­be yedi. Bizim 4 bin 500 dolar kat­ma değerli işçilikle ihraç ettiğimiz bir ürünü 10 bin dolar farkla ihraç edebilmeniz ve bunu müşterinin alması mümkün değil. O nedenle sektör çok büyük sekteye uğradı” değerlendirmesinde bulundu.

Fiyat artışı parasal değeri yukarı taşıyor

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, mücevher sektörü toplam ihracatı 2020 yı­lında 6,7 milyar dolar seviyesin­deyken, 2021 yılında 11 milyar do­lar, 2022 yılında 10,2 milyar dolar, 2023 yılında ise 13,6 milyar dolar oldu. 2024 yılında 13 milyar dolar olarak gerçekleşen ihracat, 2025 yılında 13,4 milyar dolara yüksel­di. 2026 Ocak-Ekim döneminde de ihracat 8 milyar dolara yaklaştı. Sektörde yaşanan sorunları ve de­ğerlendirmeleri düzenlediği basın toplantısıyla açıklayan MİB Baş­kanı Mustafa Özcan, sektör ihra­catının külçe altın ve işlenmiş mü­cevher ihracatı olarak iki kalem­den oluştuğunu vurguladı. Altının ons fiyatının 2025 yılında ortala­ma 3 bin dolar seviyesindeyken 2026 yılında yaklaşık 4 bin 500 do­lar seviyesine yükseldiğine işaret eden Özcan, altın fiyatlarındaki bu artışın, ihracatın parasal değeri­ni yukarı taşıdığı için gerçek mik­tar kaybını kısmen gizlediğini ifa­de etti. Tonaj bazında değerlendi­rildiğinde ise işlenmiş mücevher ihracatındaki kaybın yüzde 50’nin üzerinde olduğunun görüldüğünü dile getiren Özcan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Mücevher sektörü, al­tının kendi değerinden arındırıl­mış hesaplamayla kilogram başı­na yaklaşık 4 bin 500 dolar işçilik katma değeri oluşturuyor. Türki­ye’nin kilogram başına ortalama ihracat değerinin yaklaşık 1,5-2 dolar olduğu dikkate alındığın­da, sektörün sağladığı katma de­ğer çok yüksek. Geldiğimiz nokta­da biz bu yıl 20 milyar dolar ihraca­tı yakalayabilecek durumdayken, kota ve ek gümrük vergileri dolayı­sıyla bu yıl 13 milyar doları zor ya­kalıyoruz ve giderek düşüyor.”

Bazı dönemlerde Türkiye’deki altın fiyatlarının, uluslararası pi­yasa fiyatlarının altına gerilerken, birkaç hafta içerisinde yeniden yukarı çıkabildiğine işaret eden Özcan, kısa süre önce de kilog­ram başına yaklaşık 1.600 dolarlık fark oluştuğunu vurguladı. Özcan, “Uluslararası müşteriler, sipariş verdikleri tarihte altının hangi fi­yattan temin edileceğini bilmek istiyor. Ancak Türkiye’deki fiyat farkının sürekli değişmesi, uzun vadeli sipariş ve tedarik planla­masını zorlaştırıyor. Uluslarara­sı alıcılar, altının teslim tarihinde hangi maliyetle temin edileceği­ni bilemedikleri için Türkiye’deki üreticilerle yaptıkları sözleşme­leri iptal edebiliyor veya yeni si­parişlerini başka ülkelere yönlen­direbiliyor. Çünkü alıcılar ‘altına artık uluslararası fiyattan ulaşa­biliyorsun devam et’ diyebiliyor. Ancak 1-2 ay sonra ne olacağını bi­lemiyorsunuz. Fark çıkarsa ‘senin ülkende kota varsa, sözleşmeleri­mi iptal ediyorum.’ diyor. Bundan dolayı firmalarımız ciddi iptal­lerle karşılaştı” şeklinde konuştu. Mücevher ihracatında karşılaşı­lan soruların aşılması için Özcan, kotaların kaldırılması ve ek vergi­lerin yeniden düzenlenmesi çağrı­sında bulundu.

Kotanın mücevher ihracatına faturası: Yüzde 30 kayıp - Resim : 1

İptaller bazı işletmelerde yüzde 50’yi buluyor

Toplantıda verilen bilgilere göre, fiyat belirsizliğinden kaynaklanan sipariş kayıpları bazı işletmelerde yüzde 50’nin üzerine çıkabiliyor. Sektör genelindeki sözleşme iptallerine ilişkin kesin ve toplulaştırılmış bir veri ise bulunmuyor. Kaybedilen müşterilerin önemli bölümü İtalya, Dubai, Hindistan, Çin, Hong Kong ve diğer üretici pazarlara yönelmiş durumda. Toplantıda verilen bilgilere göre, büyük mücevher perakende zincirlerinden birinin, geçmiş yıllarda Türkiye’deki alım heyeti organizasyonlarına katıldığı, ancak son görüşmelerde mevcut sistem nedeniyle Türkiye’den alımlarını durdurduğunu bildirildi. Sektör temsilcilerinin verdiği bilgiye göre, kota uygulamasının kaldırılması, kaybedilen siparişlerin ve müşterilerin hemen geri döneceği anlamına gelmiyor. Uluslararası müşterilerin yeniden kazanılması ve güven ilişkisinin kurulması için yaklaşık 2-3 yıllık bir toparlanma sürecine ihtiyaç duyulabilir.