Küresel ticarette yeni dönem: UBS 2035'e kadar yaşanacak değişimi açıkladı

İsviçre merkezli bankacılık devi UBS, küresel ticaretin geleceğine ilişkin raporunda, deniz taşımacılığında yaşanan aksaklıkların ve değişen üretim merkezlerinin tedarik zincirlerini yeniden şekillendirdiğine dikkat çekti.

Rapora göre, konteyner taşımacılığı hacminin 2035'e kadar yaklaşık yüzde 30 büyümesi beklenirken yeni ticaret koridorları ve alternatif güzergâhlar, dünya genelindeki taşımacılık dengelerini değiştirebilir.

UBS, 2026 yılında deniz ticaretinde yaşanan kesintilerin küresel tedarik zincirlerinin kırılganlığını ortaya koyduğunu belirterek gelecekteki ticaret akışlarını etkileyebilecek sekiz temel dinamiği değerlendirdi. Raporda bu unsurlar, kritik geçiş noktalarındaki darboğazlar, üretim ve ihracat merkezlerinin değişmesi ile alternatif ulaşım koridorları olmak üzere üç ana başlık altında ele alındı.

Küresel konteyner taşımacılığında yüzde 30 büyüme beklentisi

UBS'nin tahminlerine göre, küresel konteyner taşımacılığı hacmi 2025-2035 döneminde yaklaşık yüzde 30 artabilir. Ancak üretimin tüketim pazarlarına daha yakın bölgelere kayması, malların taşındığı mesafeleri kısaltarak bu büyümenin taşımacılık faaliyetlerine yansımasını sınırlayabilir.

Raporda, konteyner hacmi ile taşıma mesafesini birlikte ölçen TEU-mil bazındaki toplam büyümenin, kısalan güzergâhlar nedeniyle yaklaşık 12 yüzde puan daha düşük gerçekleşebileceği belirtildi.

Yeni gemilerin hizmete girmesi ve limanlardaki yoğunluğun azalmasıyla 2027'den itibaren özellikle konteyner ve enerji taşımacılığında ek kapasite oluşabileceği de öngörüldü.

Dünya deniz ticaretinin yüzde 24'ü tek bir boğazdan geçiyor

Raporda, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında yaşanan aksaklıkların küresel ticaretin kritik deniz geçiş noktalarına bağımlılığını bir kez daha gösterdiği vurgulandı.

Dünya deniz ticaretinin yüzde 24'üne ev sahipliği yapan Malakka Boğazı'nın stratejik önemine dikkat çekilirken Süveyş Kanalı veya Cebelitarık Boğazı'nda yaşanabilecek kesintilerin de uluslararası taşımacılık akışlarını geniş ölçekte etkileyebileceği ifade edildi.

Deniz yollarındaki risklere liman yoğunluğunun da eklendiği belirtilen raporda, ağustos ayının sonlarında küresel konteyner filosunun yüzde 13'ünün limanlara yanaşmak için beklediği aktarıldı.

UBS, bu gecikmelerin ortadan kaldırılması halinde başlıca taşımacılık güzergâhlarında kullanılabilir konteyner kapasitesinin yüzde 3 ila yüzde 14 artabileceğini hesapladı. Konteyner gemisi filosunun genişlemesiyle kapasite sıkışıklığının zamanla hafiflemesi bekleniyor.

Küresel ticarette üretim merkezleri değişiyor

UBS'ye göre, şirketlerin üretim faaliyetlerini farklı ülkelere kaydırması ve doğal kaynak ihracatındaki değişimler, geleneksel ticaret rotalarını dönüştürüyor.

Afrika'dan yapılan doğal kaynak ihracatının artması bazı deniz yollarında taşımacılık mesafelerini uzatabilirken şirketlerin Çin'e bağımlılığı azaltmak amacıyla başka ülkelerde de üretim yapmasını ifade eden Çin+1 stratejisi, üretimin tüketim pazarlarına yaklaştırılması ve yeniden ana ülkeye taşınması gibi uygulamalar tedarik zincirlerini kısaltabilir.

Bu gelişmelerin, küresel ticarette yalnızca taşınan yük miktarını değil, yüklerin hangi güzergâhlardan ve ne kadar uzaklığa taşınacağını da değiştirebileceği belirtildi.

Yeni ticaret rotaları mesafeleri yüzde 40 kısaltabilir

Raporda, alternatif ulaşım koridorlarının küresel ticaret üzerindeki etkisine de yer verildi.

Özellikle Arktik deniz yollarının Doğu Asya ile Kuzey Avrupa arasındaki taşımacılık mesafesini yüzde 40'a kadar azaltabileceği öngörüldü.

Yeni demir yolu bağlantıları, kara ticaret koridorları ve boru hatlarının da mevcut deniz güzergâhlarına alternatif oluşturarak uluslararası taşımacılığın yönünü değiştirebileceği ifade edildi.

Küresel ticarette daha dayanıklı bir sistem oluşabilir

UBS, tedarik zincirlerinin yeniden düzenlenmesinin ve alternatif güzergâhların yaygınlaşmasının küresel ticareti olası aksaklıklara karşı daha dayanıklı hale getirebileceğini değerlendirdi.

Rapora göre, taşımacılık seçeneklerinin çeşitlenmesi lojistik maliyetlerinden kaynaklanan enflasyon baskılarını azaltabilir ve enerji arzında daha fazla istikrar sağlayabilir. Üretimin farklı bölgelere yayılmasıyla oluşacak yeni sanayi merkezleri de ekonomik büyümeyi destekleyebilir.

Bununla birlikte söz konusu dönüşümün deniz ticaretinin önemini azaltmaktan çok, limanların, üretim merkezlerinin ve alternatif güzergâhların birbirine daha fazla bağlandığı karmaşık bir ticaret ağı oluşturacağı belirtildi.

Yerel yenilenebilir enerji üretiminin yaygınlaşması ve teknolojik gelişmelerin de bu süreci hızlandırarak küresel ticaretin mevcut yapısını değiştirebileceği öngörüldü.