Petrolde sert düşüşün ardından yeni gerilim: Fiyatlar yeniden yükseldi

Petrol fiyatları, Orta Doğu'daki diplomatik gelişmeler ve yeni saldırı haberleriyle sert dalgalanıyor. ABD ile İran arasında anlaşma sağlanabileceği beklentisiyle pazartesi günü yüzde 7,63 gerileyerek 104,77 dolardan kapanan Brent petrol, salı sabahı yeniden yükselişe geçti.

3 Kasım sabahı Türkiye saatiyle 04.04'te Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,5 artışla 105,25 dolara, ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün fiyatı ise aynı oranda yükselerek 96,93 dolara çıktı. Günün ilerleyen saatlerindeki işlemlerde Brent yaklaşık 104–105 dolar bandında seyretti.

İran'daki ada yeniden gündemde

Petrol piyasasındaki yükselişin arkasında, ABD'nin İran'a ait Keşm Adası'na saldırı düzenlediği yönündeki haber yer aldı. Hürmüz Boğazı'nda bulunan ada, Basra Körfezi'nden yapılan petrol sevkiyatı açısından stratejik önem taşıyor.

ABD'li yetkililere dayandırılan haberde, saldırının ticari gemilere yönelik tehditleri sınırlandırmak amacıyla gerçekleştirildiği ileri sürüldü. Gelişme, iki ülke arasındaki çatışmaların yeniden şiddetlenebileceği ve bölgedeki enerji sevkiyatının daha uzun süre aksayabileceği endişelerini artırdı.

Hürmüz Boğazı, çatışmalar başlamadan önce küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir güzergâhtı. Şubat ayı sonunda başlayan savaş nedeniyle boğazdaki gemi trafiği önemli ölçüde azaldı. Bu nedenle bölgedeki her yeni askeri gelişme, petrol fiyatları üzerinde doğrudan etkili olabilecek bir arz riski yaratıyor.

Bir günde 8,66 dolarlık kayıp yaşandı

Petrol fiyatları önceki gün ise tam tersine, diplomatik çözüm ihtimalinin güçlenmesiyle sert düşmüştü. Brent petrol pazartesi günü varil başına 8,66 dolar değer kaybederek yüzde 7,63 geriledi ve 104,77 dolardan günü tamamladı.

Düşüşte, ABD yönetiminin İran ile yürütülen görüşmelerde askeri müdahale yerine diplomatik çözümü tercih edebileceğine yönelik açıklamalar etkili oldu. Katar'ın arabuluculuğunda sürdürülen temaslar, enerji arzında kalıcı bir rahatlama yaşanabileceği beklentisini güçlendirmişti.

Ancak görüşmelerde henüz kesin bir anlaşma sağlanamadı. Yeni saldırı haberi de petrol piyasasının diplomatik gelişmelere ne kadar duyarlı olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

Türkiye'de akaryakıt fiyatlarına etkisi ne olacak?

Petrol fiyatlarındaki sert gerileme, Türkiye'de benzin ve motorin fiyatlarında indirim beklentisini gündeme getirdi. Ancak uluslararası ham petrol fiyatlarındaki düşüşün pompa fiyatlarına aynı oranda ve hemen yansıması beklenmiyor.

Türkiye'de akaryakıt fiyatlarının belirlenmesinde uluslararası işlenmiş ürün fiyatları, döviz kuru ve vergiler de etkili oluyor. Bu nedenle Brent petrolün 105 dolar civarına gerilemesi tek başına indirim yapılacağı anlamına gelmiyor. Üstelik Hürmüz Boğazı çevresindeki yeni askeri gelişmelerin fiyatları yeniden yukarı çekmesi, olası indirim beklentilerini zayıflatabilir.

Petrol fiyatlarındaki dalgalanmanın kalıcı hâle gelmesi, Türkiye'nin enerji ithalat maliyetlerini ve enflasyon görünümünü de etkileyebilir. Fiyatlardaki düşüşün sürmesi enerji faturası açısından rahatlama sağlayabilecek olsa da bölgedeki askeri riskler bu kazanımın kalıcılığını belirsiz kılıyor.

Petrolde bundan sonra hangi gelişmeler izlenecek?

Piyasalarda kısa vadeli görünümü belirleyecek en önemli gelişme, ABD ile İran arasındaki görüşmelerin sonucuna ilişkin açıklamalar olacak. Tarafların Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiğini güvence altına alacak bir anlaşmaya yaklaşması, petrol üzerindeki jeopolitik risk baskısını azaltabilir.

Buna karşılık yeni saldırıların yaşanması veya enerji altyapısının hedef alınması durumunda fiyatlarda yeniden sert yükselişler görülebilir. Özellikle 3 Kasım'daki ABD ara seçimlerinin ardından Washington yönetiminin İran'a yönelik tutumu da yakından takip edilecek.

Brent petrolün 100 doların üzerinde kalması, diplomatik çözüm beklentisine rağmen arz risklerinin fiyatlara yansımayı sürdürdüğünü gösteriyor. Piyasanın bundan sonraki yönü, yalnızca görüşmelerden gelecek açıklamalara değil, Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatın ne ölçüde normale döneceğine de bağlı olacak.