Rekor zeytin rekoltesi maliyet engeline takıldı

4 milyon 30 bin tonla tüm zamanların en yüksek rekoltesinin beklendiği sezonda, artan üretim maliyetleri ve düşük alım fiyatları hasadı tehdit ediyor. UZZK Başkanı Mustafa Tan, ürünün yüzde 30-50’sinin toplanamayabileceği uyarısında bulundu.

Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!
Rekor zeytin rekoltesi maliyet engeline takıldı

Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) Yöne­tim Kurulu Başkanı Dr. Mustafa Tan, zeytinde tüm za­manların en yüksek rekoltesinin beklendiğini ancak zeytinyağın­da tahmin edilen 588 bin tonluk üretime dip zeytinlerin ve seyrek ağaçların toplanmaması nede­niyle ulaşılamama riski bulun­duğunu söyledi. Bu sezon zeytin rekolte verilerini değerlendiren Dr. Tan, 2026/27 sezonunda zey­tin rekoltesinin 4 milyon 30 bin tonla tüm zamanların rekor sevi­yesine ulaşacağının öngörüldü­ğünü açıkladı. Öngörülen rekol­tenin 1 milyon 163 bin tonunun sofralık zeytine ayrılacağını, geri kalan yağlık zeytinden ise 588 bin ton zeytinyağı elde edileceğini belirten Tan, bu rakamlarla Tür­kiye’nin zeytinyağında İspan­ya’nın ardından dünya ikincili­ğine, sofralık zeytinde ise dünya birinciliğine bir kez daha yükse­leceğini vurguladı.

Üretim rekoruna rağmen maliyet ve fiyat krizi

Rekor beklentisinin sevinç oluşturması gerekirken mevcut piyasa şartlarının üreticide en­dişeye yol açtığını ifade eden Dr. Mustafa Tan, maliyetler ile alım fiyatları arasındaki uçuruma dikkati çekti. Bir kilogram zey­tinin ortalama üretim maliyeti­nin 50-70 lira, zeytinyağının ise 240-280 lira bandında olduğu­na işaret eden Tan, buna rağmen piyasadaki alım fiyatlarının sı­radan zeytin için kilogram başı­na 20-35 lira, zeytinyağı için ise 170-200 lira seviyelerinde kal­dığını kaydetti. Alım fiyatlarının artan maliyetleri karşılamadığı­nı belirten Tan, bu durumun se­vinç yerine endişe ve hüzün ha­vası oluşturduğunu ifade etti.

Ürünün dalında ve yerde kalma riski

Mevcut piyasa şartlarının üretimi tehdit ettiğini vurgula­yan Dr. Tan, yere dökülen yakla­şık yüzde 30-40 oranındaki dip zeytinin ve engebeli alanlarda yer alan maliyeti yüksek, seyrek tutumlu ağaçlardaki zeytinlerin toplanamama riski bulundu­ğuna dikkati çekti. Tan, ayrıca zeytinyağı randımanlarının nor­malde 1/5 oranında olması ge­rekirken bu yıl 1/6-10 arasında olduğunu bu faktörlerin zeytin­yağı rekoltesini düşüreceğini belirtti. Toplanamayan ürünle­rin dalında veya yerde bırakıl­ması halinde rekoltenin yüzde 30 ila 50 oranında daha düşük gerçekleşebileceği uyarısında bulunan Tan, tarihi rekor bek­lenen bir yılda tablonun tersine dönerek adeta bir “yok yılı” gibi hasat dönemi yaşanabileceğini dile getirdi.

Riskleri fırsata çevirecek çözüm önerileri

UZZK Başkanı Dr. Mustafa Tan, risklerin fırsata dönüştürülmesi, iç tüketimin hızla artırılması ve ülkeye milyarlarca dolarlık döviz girdisi sağlanması amacıyla alınması gereken öncelikli önlemleri şu şekilde sıraladı.

Avrupa Birliği müktesebatına uyum çerçevesinde, üreticinin maliyetini karşılayacak şekilde zeytinyağına kilogram başına yaklaşık 1 euro, sofralık zeytine ise 20 sent/euro fark ödemesi yapılması

İhracatçılara; dökme, fason işlenen ve 1-5 kilogram arası ambalajlı ihracatları için daha önce olduğu gibi ton başına 100, 300 ve 750 dolara kadar ihracat iadesi verilmesi

İspanya’da olduğu gibi zeytinyağı fiyatının maliyetin altına düşmesi nedeniyle belirli miktarda stoklama yardımının kooperatifler aracılığıyla sağlanarak piyasanın regüle edilmesi

AB’ye gümrük ve vergiden muaf ihracat kontenjanının sadece 100 ton seviyesinde olduğuna, Tunus’a ise 56 bin 400 ton kontenjan uygulandığına dikkati çekilerek, AB ile yapılan taviz anlaşmaları kapsamında Türkiye’nin kontenjanının en az Tunus seviyesine çıkarılması

Devlet eliyle, ikili ticari ilişkilerin güçlü olduğu Türki cumhuriyetler ve benzeri ülkelere zeytinyağı satışı yapılması veya mal değişimi (takas) mekanizmalarının işletilmesi

İç tüketimi artırmak amacıyla hükümet tarafından zeytinyağı ve sofralık zeytinin faydalarını içeren kamu spotları hazırlanarak toplumun bilgilendirilmesi.