TCMB, PPK toplantı özetini yayımladı: Enflasyon, faiz ve sıkı para politikası mesajı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 22 Ekim 2026'da gerçekleştirilen Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısının özetini kamuoyuyla paylaştı. Özette, son açıklanan enflasyon verileri ile öncü göstergelerin fiyat artışlarının ana eğilimindeki yavaşlamayı desteklediği ifade edildi.

Kurul, söz konusu toplantıda politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'den yüzde 36'ya düşürmüştü. Gecelik borç verme faizi yüzde 40'tan yüzde 39'a, gecelik borçlanma faizi de yüzde 35,5'ten yüzde 34,5'e çekilmişti.

Ekim ayında enflasyonun yükselmesi bekleniyor

TCMB, ekim ayında gıda ve enerji kalemlerindeki fiyat hareketlerinin tüketici enflasyonunu artırabileceğini bildirdi. Buna karşın mevsim etkilerinden arındırılmış temel mal enflasyonunun ılımlı görünümünü sürdürmesi bekleniyor.

Banka, gıda ve enerji fiyatlarındaki gelişmelerin aylık tüketici enflasyonunu bir önceki aya göre yukarı taşıyacağını, ancak bu artışın enflasyonun ana eğilimine yansımasının sınırlı olacağını öngördü.

Ekim ayına yönelik öncü göstergeler, özellikle taze meyve ve sebze fiyatlarındaki hareketlilik nedeniyle mevsimsellikten arındırılmış aylık gıda enflasyonunda artışa işaret etti. Küresel enerji maliyetlerindeki yükselişin ise akaryakıt, tüp gaz ve katı yakıt fiyatları aracılığıyla yurt içi piyasaya yansımayı sürdürmesi bekleniyor.

Dayanıklı tüketim ürünlerinde, özellikle beyaz eşya ve tüketici elektroniğinde fiyat artışları devam etse de temel mal enflasyonunun ılımlı seyrini koruyacağı değerlendirildi. Hizmet enflasyonunun da önceki aylara göre daha düşük seviyelerde kalmasına rağmen ekimde aylık bazda artabileceği belirtildi.

Eylül ayında yıllık enflasyon yüzde 29,73'e geriledi

Eylül ayında tüketici fiyatları aylık yüzde 1,84 yükselirken, yıllık enflasyon 1,78 puanlık düşüşle yüzde 29,73 oldu.

Aylık gıda fiyatlarında taze meyve ve sebze kaynaklı düşüş yaşanırken, enerji grubunda fiyat artışları devam etti. Eğitim döneminin başlamasıyla birlikte özellikle eğitim hizmetleri ve bağlantılı harcama kalemlerinde yükseliş görüldü.

Yıllık enflasyon enerji grubunda belirgin şekilde artarken, temel mallarda yatay kaldı. Hizmetler ile gıda ve alkolsüz içecekler gruplarında ise düşüş kaydedildi.

TCMB, eylül ayında enflasyonun ana eğiliminde görülen yavaşlamada eğitim ücretlerinin tahsilat dönemindeki değişimin de etkili olduğunu belirtti. Vakıf üniversitelerinin geçen yıl eylül ayında tek seferde gerçekleştirdiği ücret artışlarının bu yıl ağustos ve eylül aylarına dağılması, enflasyon göstergelerinde mekanik bir etki oluşturdu.

Enerji fiyatları eylülde aylık yüzde 6,25 yükseldi. Artışta küresel gelişmelere bağlı akaryakıt zamları öne çıkarken, rafineri marjlarındaki yükselişin etkisi de sürdü.

Özel kapsamlı enflasyon göstergelerinden B endeksinde yıllık artış 1,68 puan düşerek yüzde 29'a, C endeksinde ise 1,37 puan azalarak yüzde 28,70'e indi.

Enflasyonun ana eğiliminde düşüş sürdü

Merkez Bankasının izlediği göstergeler, eylül ayında enflasyonun ana eğilimindeki gerilemenin devam ettiğini ortaya koydu. Üç aylık ortalamalar üzerinden yapılan hesaplamalarda da aşağı yönlü hareket izlendi.

Yılın ikinci çeyreğinde yüzde 2,2 düzeyinde bulunan enflasyonun ana eğilimi, üçüncü çeyrekte yüzde 1,8'e düştü.

Bununla birlikte TCMB, hizmet sektöründeki fiyatlama davranışlarının enflasyonda katılığa yol açtığını ve fiyat şoklarının etkilerinin uzun süre devam edebildiğini vurguladı.

Eylül ayı itibarıyla yıllık mal enflasyonu yaklaşık yüzde 25, hizmet enflasyonu ise yüzde 38 seviyesinde gerçekleşti.

Hizmet sektörünün bütün alt gruplarında yıllık enflasyon düşüş gösterdi. Eğitim hizmetlerinde aylık fiyat artışı yüzde 14,19 olurken, ulaştırma hizmetlerinde artış yüzde 0,24 ile sınırlı kaldı.

Kira enflasyonundaki yavaşlama devam ederken, lokanta ve otel grubunda ılımlı görünüm korundu. Haberleşme hizmetlerinde ise önceki iki ayda yaşanan yüksek fiyat artışlarının ardından eylülde daha sınırlı bir yükseliş kaydedildi.

Üretici enflasyonu yüzde 27,38 oldu

Yurt içi üretici fiyat endeksi eylül ayında yüzde 2,07 arttı. Yıllık üretici enflasyonu ise 0,57 puan gerileyerek yüzde 27,38'e düştü.

Ana sanayi grupları incelendiğinde, yüzde 3,55'lik aylık artışla enerji grubu öne çıktı.

Petrol fiyatlarında yükseliş devam ediyor

TCMB, jeopolitik gelişmelerin küresel enerji piyasalarında fiyatların yüksek ve oynak seyretmesine yol açtığını belirtti. Enerji arzına, tedarik zincirlerine ve taşımacılık maliyetlerine yönelik belirsizliklerin fiyatlar üzerinde etkili olmaya devam edeceği kaydedildi.

Brent petrolün spot fiyatı eylül ayında ortalama 117 dolar olurken, ekimin ilk 20 gününde 127 dolara yaklaştı. Aynı dönemde propan, bütan, kömür ve TTF doğal gaz fiyatlarında da artış yaşandı.

Küresel gıda fiyatlarındaki yukarı yönlü hareketin sürdüğüne işaret edilen özette, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) gıda fiyat endeksinin eylül ayında özellikle şeker ve tahıl fiyatlarındaki yükselişle arttığı bildirildi.

Rusya ile Ukrayna arasındaki gerilimin tahıl arzına yönelik kaygıları artırdığı, El Niño kaynaklı gelişmelerin de şeker ve pirinç gibi bazı tarım ürünlerinin vadeli fiyatlarını yukarı taşıdığı ifade edildi.

Banka, enerji ve emtia fiyatlarının yüksek seviyelerde kalmasının enflasyon üzerindeki yukarı yönlü riskleri sürdürdüğünü değerlendirdi.

2027 yılı enflasyon beklentisi yükseldi

Ekim ayı Piyasa Katılımcıları Anketi'ne göre, 2026 yıl sonuna ilişkin enflasyon tahmini değişmeyerek yüzde 29,6 seviyesinde kaldı. 2027 yıl sonu beklentisi ise 0,6 puan artışla yüzde 23,3'e çıktı.

Gelecek 12 aya yönelik enflasyon beklentisi 0,2 puan yükselerek yüzde 23,9'a ulaşırken, 24 ay sonrası için beklenti 0,4 puanlık düşüşle yüzde 17,9 oldu. Beş yıl sonrasına ilişkin tahmin de 0,1 puan artarak yüzde 12,2'ye yükseldi.

Reel sektörün gelecek 12 aya ilişkin yıllık enflasyon beklentisi eylül ayında 0,3 puan düşüşle yüzde 32,5'e geriledi. Hane halkının aynı döneme yönelik beklentisi ise yüzde 45,6 ile değişmedi.

Merkez Bankası, enflasyon beklentilerinin ve fiyatlama alışkanlıklarının dezenflasyon sürecinde risk oluşturmaya devam ettiğine dikkat çekti.

İç talepte zayıf görünüm sürüyor

PPK özetinde, son dönemde açıklanan ekonomik göstergelerin yurt içi talebin zayıf seyrini koruduğunu gösterdiği belirtildi.

Ağustos ayında perakende satış hacmi aylık yüzde 1,4, çeyreklik bazda yüzde 1,7 yükseldi. Altın dışarıda bırakıldığında ise artış aylık yüzde 0,8, çeyreklik yüzde 0,3 olarak hesaplandı.

Ticaret satış hacmi aynı ayda yüzde 0,2 artarken, çeyreklik bazda yüzde 1 azaldı. Hizmet üretim endeksi de ağustosta aylık yüzde 0,2 ve çeyreklik yüzde 1,5 yükseldi.

Kartlı harcamalar üçüncü çeyrekte önceki çeyreğe göre yatay kalırken, otomobil satışlarında ikinci çeyrekte başlayan düşüş üçüncü çeyrekte de devam etti.

Sanayi üretiminde gerileme

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretim endeksi ağustosta aylık yüzde 1, yıllık yüzde 1,9 azaldı. Üçüncü çeyrekteki düşüş ise yüzde 2,4'e ulaştı.

TCMB, sanayi üretiminin ana eğiliminde zayıflama görüldüğünü bildirdi.

İnşaat üretim endeksi üçüncü çeyrekte bir önceki çeyreğe göre yüzde 3,3 artmasına rağmen, yıllık bazda yüzde 1,1 geriledi.

Ağustos ayında mevsimsellikten arındırılmış istihdam 32,5 milyon kişi olarak kaydedildi. İstihdam, önceki çeyrek ortalamasına göre sınırlı düşüş gösterirken, işgücüne katılım oranı çeyreklik bazda 0,2 puan azaldı.

Cari açık 42,1 milyar dolara çıktı

Türkiye'nin cari işlemler dengesi ağustos ayında 4,1 milyar dolar fazla verdi. Buna karşın 12 aylık birikimli cari açık, önceki aya kıyasla 0,6 milyar dolar artarak 42,1 milyar dolara yükseldi.

Seyahat gelirleri ağustosta 8,2 milyar dolar olarak gerçekleşirken, 12 aylık toplam gelir 60,1 milyar dolara ulaştı. Hizmetler dengesi fazlası da 63,9 milyar dolarla güçlü görünümünü korudu.

Eylül ayında mevsimsellikten arındırılmış ihracat ve ithalat artış gösterdi. İhracatın yıllık artış hızı ithalatı geride bırakırken, 12 aylık birikimli dış ticaret açığında önceki aya göre düşüş yaşandı.

Aynı ayda altın ithalatı yaklaşık 0,4 milyar dolar oldu. Son 12 aylık toplam altın ithalatı ise 18 milyar dolara indi.

TCMB, mevcut göstergeler doğrultusunda 12 aylık birikimli cari açığın eylül ayında gerilemesini bekliyor.

Öte yandan üç aylık ortalamalar, ihracatta yatay bir görünüme, ithalatta ise sınırlı yükselişe işaret ediyor. Banka, bu eğilimin dış ticaret açığında üçüncü çeyreğe kıyasla artış anlamına geldiğini belirtti.

TCMB'den sıkı para politikası mesajı

PPK toplantı özetinde, fiyat istikrarına ulaşılıncaya kadar sıkı para politikası yaklaşımının korunacağı vurgulandı.

Söz konusu politikanın iç talep, döviz kuru ve beklentiler üzerinden enflasyondaki düşüş sürecini destekleyeceği ifade edildi.

Kurulun faiz kararlarında gerçekleşen enflasyon verilerini, enflasyonun ana eğilimini ve beklentileri esas alacağı belirtildi. Para politikası adımlarının her toplantıda ayrı ayrı değerlendirileceği ve ihtiyatlı yaklaşımın sürdürüleceği bildirildi.

Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma yaşanması halinde para politikasının yeniden sıkılaştırılabileceği kaydedildi.

Kredi ve mevduat piyasalarında beklentilerin dışında gelişmeler görülmesi durumunda parasal aktarım mekanizmasının ek makroihtiyati önlemlerle destekleneceği, likidite koşullarının da yakından takip edileceği aktarıldı.

TCMB, para politikası kararlarının enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine indirecek parasal ve finansal koşulları oluşturacak şekilde alınacağını bir kez daha vurguladı.

Merkez bankaları faiz artışına ara verdi: 10 ülkede yeni zam dalgası kapıdaFinans