Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürü Ahmet Güldal: Ekmek israfı 1,5 milyar doları aştı

Toprak Mahsulleri Ofi­si (TMO) Genel Müdü­rü Ahmet Güldal, ekmek israfının parasal değerinin, res­mi verilere göre 1,5 milyar doları aştığına dikkat çekerek, “Un ih­racatında dünya lideriyiz. Ama israf ettiğimiz ekmek miktarı, un ihracatındaki net kazancımı­zın önüne geçti ve 1,5 milyar do­ları aştı” dedi. Türkiye Un Sana­yicileri Federasyonu (TUSAF) tarafından düzenlenen Ekmek Çalıştayı’nda söz alan TMO Ge­nel Müdürü Güldal, üretilen ek­meğin yüzde 6’sının, yani her gün 4,7 milyon ekmeğin israf edildiğini açıkladı.

235 bin hektar arazi boşa işleniyor

İsrafın 1,5 milyar dolar ile sı­nırlı olmadığını da kaydeden Güldal, kayıt dışı olan ve görül­meyen bir maliyetin yanı sıra, “Bu israf ele alındığında, 235 bin hektar tarım arazisi boş ye­re işleniyor diyebiliriz” şeklin­de konuştu. Ek maliyetlere de vurgu yapan Gürdal, ekmek üre­timindeki maliyetlerden birka­çını sıralayarak, “Ekmek israfı nedeniyle ayrıca 1,2 milyar met­reküp su ve 21 bin ton mazotu boşa harcamış oluyoruz” dedi.

Güldal, israfın yalnızca ek­mekle sınırlı olmadığını, arka­sındaki tüm kaynakları kap­sadığının altını çizerek, şun­ları söyledi: “Ekmeği israf ettiğimizde çiftçimizin alın te­rini, tohumumuzu, toprağımızı, gübremizi, enerjimizi ve dünya­da açlıkla mücadele eden mil­yonlarca insanın hakkını da is­raf etmiş oluyoruz İklim deği­şikliği ve kuraklığın her zaman kapımızda olduğu bir dönemde hiçbir şeyin israfını göz ardı et­mek mümkün değildir” dedi.

İsrafın önlenmesi için öneri­lerini de sıralayan Güldal, “Ön­celikle, üretim ve satışta plan­lama yapmalıyız. Ekmek küçük gramajlarla satışa sunulabilir. Özellikle restoranlarda ve top­lu tüketim yerlerinde bir ekme­ğin üçte birinin, hatta yarısının tüketilmeden kaldığına şahit oluyoruz. Okullarda ve eğitim merkezlerinde, küçük yaştan itibaren ekmeğe nimet gözüy­le bakma bilincinin aşılanma­sı önemli. Atık gibi görülen tüm gıda maddelerinin geri dönü­şüm imkânı araştırılmalı” dedi.

İsrafla mücadelenin yalnızca TUSAF, Toprak Mahsulleri Ofi­si, Tarım ve Orman Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı veya üniversi­telerin tek başına yürütebilece­ği bir iş olmadığını belirten Gül­dal, her kurumun faaliyetlerin­de gıda ve ekmek israfına özel bir başlık açılmasını önerdi.

“Ekmek olmazsa hastalıklar artar…”

Beslenme uzmanı Elvan Odabaşı, “Ekmeği, sadece enerji veren karbonhidrat için değil, içindeki bitkisel proteini almak için de tüketmek zorundayız. Her ekmeğin %10 ile 14’ü proteinden oluşuyor. Gıdaya ulaşamayanların protein açığını kapatmak için ekmek en kısa ve ucuz yol” dedi. Gastroenterolog Prof. Dr. Tarkan Karakan da protein zengin beslenmelerin bilinenin aksine zararları olduğunu belirterek, bu tür beslenmelerin kasları güçlendirirken bağırsakların sağlığını bozduğunu kaydetti. Gıda Mühendisi Prof. Dr. Nevzat Artık ise “Buğdayda GDO kullanılmaz. Türkiye’de GDO kullanımı yasaktır. Bu konuda bilimsel araştırmalar var” dedi.

Fiyat belirsizliği un ihracatını vurdu

Un ihracatında 15 yıldır dünya liderliğini elinde tutan ve 2023 yılında 3,6 milyon ton un ihracatıyla rekor kıran un ihracatçıları, 3 milyon ton ihracat hedefiyle başladığı 2026’yı 2 milyon ton ihracatla kapatmaya hazırlanıyor. İhracattaki düşüşü fiyat belirsizliği ve yüksek proteinli buğday ithalatındaki sorunlara bağlayan Türkiye Un Sanayicileri Federasyonu (TUSAF) Başkanı Mesut Çakmak, “2026 yılında ihracat performansımızı yukarı taşımayı ve 3 milyon tonluk hedefe ulaşmayı amaçlıyorduk. Hatta 3,5-4 milyon tonları konuşuyorduk. 12 milyon tonluk dünya ihracat pazarındaki payımızı yüzde 25’in üzerine çıkarmayı amaçlıyorduk. Ama un üreticisinden kaynaklanmayan sorunlar nedeniyle 2026’yı 2 milyon tonla kapatmaya hazırlanıyoruz” şeklinde konuştu.

Karadeniz’de yaşananlar 25 milyon dolar kaybettirdi…

TUSAF Ekmek Çalıştayı’nda sorularımızı yanıtlayan Çakmak, sektör olarak zorluklarla karşı karşıya olduklarını dile getirerek, “Un sektörü olarak yurtiçi ve yurtdışında kan kaybettiğimiz bir yıl geçiriyoruz. İhracatımız maalesef düşüyor. Temmuz ayından itibaren biraz muğlak bir ortam bulduk kucağımızda. Karadeniz’deki savaştan dolayı, ticari gemilerin vurulmasıyla buğday fiyatları 300-325 dolarlara kadar çıktı. Sırf bu nedene dayalı sektör kaybı 25 milyon dolar civarında” diye konuştu. Çakmak, “Sorunlarımızı çözmek için TMO, Tarım ve Ticaret Bakanlıklarımızla çalışma yürütüyoruz. Sorunlarımızı anlatıp, öneriler sunuyoruz. Sektör olarak TMO’ya taleplerimizi ilettik. TMO’ya ayrıca bir sunum yapacağız. Bu arada çiftçimizin de para kazanmasını istiyoruz. Çiftçinin girdi maliyetleri çok pahalı, mazot, gübre, işçilik. Devlet, zaten buna 16 bin 500 TL para ödedi ama destekleme de verdi. Orada itirazlarımız oldu. Desteğin ürüne verilmesi lazım” ifadesini kullandı.

Ekmek ile ilgili bilimsel veriler öne çıkmıyor

Ekmek tüketimindeki azalmaya ve israfa da dikkat çeken Çakmak, “Sosyal medyada, kulaktan dolma bilgiler, bilimsel verilerin önüne geçiyor. Ekmekte de aynı sorun yaşanıyor. Konunun uzmanları bugün ekmeğin sağlığa olan faydalarını, doğru bilinen yanlışları, bilimsel veriler ışığında sıraladı. Sadece ekmekte değil, her konuda bilimsel verileri öne çıkarmalıyız. Doğru bilinen yanlışları, kamudan özele, akademilerden medyaya tüm paydaşlarla el ele vererek anlatmalıyız” dedi.

“Kurtuluş ekmeği” Gazze’ye yardım oldu

TUSAF tarafından “Ekmek meselesi bitmedi. Ekmeğe sözümüz var” sloganıyla Ankara’da düzenlenen Ekmek Çalıştayı’nda Gazze’deki çocuklar yararına “Ekmek Müzayedesi” de düzenlendi. Müzayedede, 11 Temmuz 1922’de Büyük Taarruz’a hazırlanan bir askerin istihkakı olan 900 gramlık, dönemin ölçü birimiyle 281 dirhem ağırlığındaki “Kurtuluş Ekmeği” satışa çıkarıldı. “Orijinal reçetesine” sadık kalınarak bugünkü etkinlik için yeniden hazırlanan ekmek için düzenlenen ve 10 bin liralık teklifle açılan müzayedede en yüksek teklifi 600 bin lira ile TUSAF Başkanı Mesut Çakmak verdi. Müzayedenin ardından TUSAF Başkanı Mehmet Mesut Çakmak, Gazze’deki çocuklar için yapılan satış tutarının yeterli olmadığını belirterek, katılımcılardan Gazze’ye destek amacıyla bağış yapmalarını istedi. Yapılan bağışlarla Gazze için toplanan miktar 2,5 milyon TL’yi aştı.