Zeytinyağında arz fazlası fiyatları düşürdü: İspanya'dan tarihi karar

İspanya, zeytinyağı üretiminde beklenen güçlü artışın fiyatlar üzerindeki baskısını azaltmak amacıyla tarihi bir adım attı.

İspanya Tarım Bakanlığı, cuma günü aldığı kararla çiftçilere üretimlerinin yüzde 12'sini Eylül 2027 sonuna kadar piyasaya sürmemeleri ve stoklarını kendi tesislerinde veya üçüncü taraf depolarda tutmaları talimatını verdi.

Bakanlık, uygulamanın çiftçilerin kârlılığını korumayı ve alıcıların çıkarlarını gözeterek piyasada istikrar sağlamayı amaçladığını bildirdi. Avrupa Birliği kuralları, piyasada aşırı bozulmaya yol açmaması koşuluyla zeytinyağı arzının sınırlandırılmasına izin veriyor.

Zeytinyağı üretiminde yüzde 23 artış bekleniyor

İspanya'da eylül ayında başlayan hasat sezonunda, elverişli hava koşullarının etkisiyle üretimin önemli ölçüde artması bekleniyor.

Yıllarca süren kuraklık ve aşırı sıcakların ardından bu sezon zeytinyağı üretiminin yüzde 23 artışla 1,6 milyon tona ulaşacağı tahmin ediliyor. Bu miktar, ülke tarihindeki en yüksek dördüncü üretim seviyesine karşılık geliyor.

Tarım Bakanlığı, yeni düzenlemeyle yaklaşık 188 bin ton zeytinyağının piyasaya sunulmasını ertelemeyi hedefliyor.

Fiyatlar iki ayda yüzde 15 geriledi

Güçlü hasat beklentisi, zeytinyağı fiyatlarında düşüşü beraberinde getirdi.

İspanya'nın önemli üretim merkezi Endülüs'teki fabrikalarda zeytinyağının ortalama fiyatı geçen hafta sonu kilogram başına 2,93 euroya geriledi. Böylece fiyatlarda yaklaşık iki aylık dönemde yüzde 15 düşüş kaydedildi.

Üreticilerden karara itiraz

İspanya'daki zeytinyağı sektörü, hükümetin arzı kısıtlayarak fiyatları destekleme girişimine karşı çıktı. Sektör temsilcileri, zeytinyağı piyasasının küresel ölçekte faaliyet gösterdiğini, kısıtlamanın ise yalnızca İspanyol üreticileri kapsadığını belirtti.

Emtia veri şirketi Expana'nın kıdemli analisti Kyle Holland da depolama süresinin ürün kalitesini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekti.

Holland, zeytinyağının birkaç ay depoda tutulmasının ardından natürel sızma özelliğini hızla kaybedebileceğini ifade etti. Büyük alıcıların hâlihazırda yüksek stoklara sahip olduğunu belirten analist, arz kısıtlamasının kısa vadede fiyatlar üzerinde sınırlı etki yaratabileceğini değerlendirdi.

Dünyada gıda ve enerji stokları gündemde

İspanya'nın zeytinyağı piyasasına müdahalesi, farklı ülkelerin temel ürünlerde arz ve fiyat dalgalanmalarıyla mücadele ettiği bir döneme denk geldi.

Kanada'da Quebec Akçaağaç Şurubu Üreticileri Birliği, stratejik şurup rezervlerinin şubat ayına kadar tükenebileceği uyarısında bulundu. Ülkenin şurup ihracatı geçen yıl yaklaşık yüzde 16 arttı.

Japonya ise geçen yıl pirinç fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle rezervlerini kullanmasının ardından bu yıl rekor düzeyde üretim fazlasına ulaştı.

Çin'de domuz eti fiyatlarının son dört yılda yüzde 39 gerilemesi üzerine hükümet, piyasayı desteklemek amacıyla stratejik rezervleri için alım yaptı.

ABD'de ise İran savaşı nedeniyle kullanılan Stratejik Petrol Rezervi, 1982'den bu yana en düşük seviyesine geriledi.

Türkiye'nin en büyük rakibinde alarm: Üretici zarar ediyor, markette fiyat düşmüyorEkonomi