Lula kazandı, Brezilya fonunda yüzde 16'lık düşüş

Brezilya'da 25 Ekim Pazar günü yapılan başkanlık seçimini Luiz Inácio Lula da Silva'nın kazanması, yeni haftanın ilk işlemlerinde ülkenin finansal varlıklarında sert kayıplara yol açtı. Japonya'da işlem gören Brezilya hisse senetleri fonu yüzde 16'ya varan düşüş yaşarken, Chicago'daki döviz türevleri Brezilya realinde güçlü değer kaybına işaret etti. São Paulo'daki işlem masalarında, yerel borsanın açılışında satışların devre kesici mekanizmasını çalıştırabilecek boyuta ulaşabileceği değerlendiriliyor.

Seçim sonucuyla birlikte yatırımcıların dikkati Brezilya'nın bütçe dengelerine, kamu borcuna ve faizlerin seyrine çevrildi. Özellikle ilk turdan sonra farklı bir seçim sonucuna göre pozisyon alan uluslararası yatırımcıların işlemlerini tersine çevirmesi, piyasalardaki satış baskısını artıran unsurlar arasında gösteriliyor. Ancak yurt dışındaki fon ve vadeli işlem fiyatlamaları, Brezilya'nın kendi piyasalarında henüz gerçekleşmemiş hareketlerden ayrı değerlendiriliyor.

Brezilya fonunda yüzde 16 kayıp, dolarda sert yükseliş

Brezilya hisselerini izleyen ve Japonya'da işlem gören bir borsa yatırım fonu, pazartesi gününün ilk işlemlerinde yüzde 16'ya kadar değer kaybetti. Bu hareket, fonun 2020'den bu yana gün içinde yaşadığı en sert gerilemelerden biri olarak kaydedildi. Japonya'daki düşüş, Brezilya piyasaları henüz açılmadan yatırımcıların seçim sonucuna verdiği ilk tepkilerden biri oldu.

Ancak söz konusu oran, São Paulo borsasının aynı ölçüde gerilediği anlamına gelmiyor. Brezilya'daki hisse senetlerinin yeni haftaya hangi seviyelerden başlayacağı, yerel piyasaların açılmasıyla netleşecek. Bu nedenle yurt dışındaki fon hareketleri şimdilik açılış öncesi risk algısını yansıtan göstergeler olarak öne çıkıyor.

Chicago Ticaret Borsası'nda işlem gören döviz türevleri de seçim sonucunun ardından doların yaklaşık 5,60 Brezilya reali düzeyinde fiyatlanmasına işaret etti. Bu hareket, cuma günkü seviyelerle karşılaştırıldığında realde yüzde 10'u aşabilecek bir değer kaybına karşılık geliyor. Yatırımcıların ilk tepkisi, seçim sonrasında Brezilya para birimine yönelik riskin hızla yeniden değerlendirildiğini gösteriyor.

Söz konusu fiyatlama, Brezilya'daki spot döviz piyasasında gerçekleşmiş bir işlem değil. Bununla birlikte döviz ve tahvil piyasalarının yerel açılışında oluşacak fiyatlara ilişkin önemli bir erken sinyal niteliği taşıyor. Özellikle realin dolar karşısındaki seyri ve devlet tahvillerindeki satış baskısı, yatırımcıların yakından izleyeceği göstergeler arasında bulunuyor.

Borsada devre kesici ihtimali gündemde

São Paulo'daki aracı kurumlar, Brezilya'nın gösterge endeksi Ibovespa'da pazartesi günü sert satışlar yaşanabileceği uyarısında bulundu. Piyasa katılımcılarının bir bölümü, ilk işlemlerdeki düşüşün devre kesici mekanizmasını tetikleyebileceğini değerlendiriyor. Bu ihtimalin gündeme gelmesinde seçim öncesinde alınan pozisyonların kısa sürede kapatılabilecek olması etkili oluyor.

Brezilya borsasında Ibovespa endeksinin yüzde 10 gerilemesi halinde işlemler 30 dakika durduruluyor. İşlemler yeniden başladıktan sonra kayıp yüzde 15'e ulaşırsa bir saatlik ikinci durdurma uygulanıyor. Yüzde 20'lik düşüşte ise işlemlerin yeniden başlatılacağı süreyi borsa yönetimi belirliyor.

Brezilyalı aracı kurum Monte Bravo, seçim öncesinde hazırladığı senaryoda Lula'nın kazanması durumunda Ibovespa endeksinin ilk işlem saatinde yüzde 11 gerileyebileceğini öngördü. Kurumun bu değerlendirmesi, devre kesici riskinin seçimden önce de yatırımcıların gündeminde olduğunu gösteriyor. Ancak yüzde 11'lik kayıp, gerçekleşmiş bir piyasa hareketi değil, kurumun belirli seçim sonucu için hazırladığı tahmin niteliği taşıyor.

Küresel yatırım kuruluşları da son haftalarda Brezilya varlıklarına yönelik pozisyonlarını seçim ihtimallerine göre şekillendirmişti. Bu nedenle ilk işlemlerdeki sert hareketlerin bir bölümü, seçim sonucunun yarattığı belirsizlikten çok daha önce alınmış pozisyonların çözülmesiyle bağlantılı olabilir. Yerel piyasa açıldıktan sonra satışların boyutu, bu beklentilerin ne ölçüde gerçekleştiğini gösterecek.

Yatırımcılar farklı bir seçim sonucuna hazırlanmıştı

Yatırımcıların önemli bir bölümü, ilk turda öne çıkan Flávio Bolsonaro'nun seçimi kazanabileceği beklentisiyle Brezilya varlıklarında pozisyon almıştı. Bu beklenti son haftalarda hisse senetleri ve tahvillerde alımları desteklerken yabancı yatırımcıların ülkeye ilgisini de artırmıştı. Lula'nın ikinci turda seçimi kazanması ise söz konusu işlemlerin tersine dönmesi ihtimalini gündeme getirdi.

Seçim sonrasında ortaya çıkan satış baskısında yalnızca yeni hükümetin ekonomi politikalarına ilişkin beklentiler etkili olmuyor. Daha önce belirli bir siyasi senaryoya göre oluşturulan pozisyonların hızla kapatılması da fiyat hareketlerini büyütebiliyor. Bu durum, seçim sonucuna ilişkin ilk piyasa tepkisinin neden bu kadar sert olduğunu açıklayan önemli unsurlardan biri olarak görülüyor.

Citigroup'un seçim öncesinde 73 yatırımcıyla yaptığı ankette, Lula'nın kazanması halinde realin en az yüzde 5 değer kaybedeceğini düşünenlerin ağırlıkta olduğu görüldü. Ankete katılanlar ayrıca faiz swaplarında 100 baz puanı aşan yükselişler yaşanabileceği yönünde beklentiler bildirdi. Bu sonuçlar, seçim öncesinde yatırımcıların olası bir Lula zaferini önemli bir piyasa riski olarak fiyatladığını ortaya koyuyor.

Bununla birlikte anket sonuçları gerçekleşmiş piyasa hareketlerini değil, yatırımcıların seçim öncesindeki değerlendirmelerini yansıtıyor. Seçimden sonraki ilk işlemlerde ortaya çıkan kayıpların boyutu ise piyasa likiditesine, yabancı yatırımcıların işlemlerine ve ekonomi yönetiminden gelecek açıklamalara bağlı olacak. Dolayısıyla yurt dışındaki ilk sert hareketlerin Brezilya piyasalarında aynı büyüklükte tekrarlanacağı kesin değil.

Lula yüzde 51,79 oyla kazandı: Piyasaların gözü bütçe ve faizlerde

Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesinin açıkladığı sonuçlara göre Lula da Silva, geçerli oyların yüzde 51,79'unu alarak yeniden devlet başkanı seçildi. Rakibi Flávio Bolsonaro ise yüzde 48,21'de kaldı. Böylece Lula, dördüncü kez Brezilya devlet başkanlığı görevini üstlenme hakkı kazandı.

Seçim sonucu, ilk turda geride kalan Lula'nın ikinci turda öne geçmesiyle şekillendi. Bolsonaro sonuçlara itiraz edeceğini açıklarken seçim yönetimi oy sayımının sonucunu duyurdu. Siyasi belirsizliğin ne kadar süreceği ve tarafların bundan sonraki tutumu da finans piyasalarının gündeminde bulunuyor.

Piyasalardaki satış baskısının arkasındaki temel ekonomik tartışma ise Brezilya'nın bütçe açığı ve kamu borcunun seyri. Yatırımcıların bir bölümü, Lula yönetiminin kamu harcamalarını sınırlamakta zorlanabileceği ve bunun faizlerin uzun süre yüksek kalmasına neden olabileceği görüşünde. Bu nedenle yeni hükümetin bütçe disiplinine ilişkin açıklamaları, yalnızca tahvil piyasası açısından değil hisse senetleri ve döviz kuru açısından da önem taşıyor.

Brezilya'da kamu borcunun milli gelire oranı yüzde 80'in üzerinde bulunuyor. Buna karşılık ülkenin yüksek faizleri geçmiş dönemde yabancı sermaye girişlerini destekleyen unsurlardan biri olmuştu. Seçim sonrasında ekonomi yönetiminin bütçe hedefleri ile merkez bankasının faiz politikası arasındaki ilişki, uluslararası yatırımcıların Brezilya varlıklarına yaklaşımını belirleyebilir.

Yatırımcılar şimdi hisse senedi, döviz ve tahvil piyasalarının yerel açılışına odaklanmış durumda. Özellikle Ibovespa endeksindeki satışların büyüklüğü, realin spot piyasadaki ilk fiyatlaması ve tahvil faizlerinin seyri, seçim sonrasındaki risk algısını daha açık biçimde ortaya koyacak. İlk göstergeler sert bir satış eğilimine işaret etse de bunun ne kadar süreceği henüz belli değil.