Hint Okyanusu’nda dünyanın en büyük balina mezarlığı keşfedildi

Araştırmacılar, Diamantina Bölgesi’nde çalışmalar yürüttü. Bu bölge, Avustralya’nın yaklaşık 1.600 kilometre batısında yer alıyor. Deniz tabanında 1.200 kilometre uzunluğunda su altı sırtları ve çukurları bulunuyor. Çin öncülüğündeki bir keşif gezisi, bu mezarlığı ortaya çıkardı. Bilim dergisi Nature’da yayımlanan bulgulara göre alan küresel öneme sahip. Bölgedeki fosillerin bazıları 5,3 milyon yıl öncesine tarihleniyor.

Araştırma nasıl yapıldı?

Keşif gezisi Mart 2023’te gerçekleşti. Çin araştırma gemisi Tan Suo Yi Hao, bu görev için kullanıldı. Gemi, Küresel Hendek Keşif ve Dalış Programı’nın bir parçası. Bilim insanları, Fendouzhe adlı insanlı denizaltı aracını kullandı. Bu araç 11 bin metre derinliğe kadar inebiliyor. Ekip, Diamantina Bölgesi’nde 4 bin 200 metre ile 7 bin 2 metre arasındaki derinlikleri inceledi.

İlk fosiller Dordrecht Deep adlı jeolojik yapıda bulundu. Araştırmacılar başlangıçta bu kalıntıları tanıyamadı. Kemikler, demir-manganez oksit tabakasıyla kaplıydı.

Kaç fosil ve tür bulundu?

Toplam 476 balina fosili belgelendi. Bunların arasında daha önce bilinmeyen soyu tükenmiş bir gaga balinası türü de var. Yeni türe Pterocetus diamantinae adı verildi.

Fosillerden biri çatal kuyruklu balinaya (Balaenoptera borealis) ait. Diğer beş fosil türü ise soyu tükenmiş gaga balinalarından oluşuyor. Aktif balina düşüşlerinden üçü, modern gaga balinası türlerine ait.

Pisa Üniversitesi’nden paleontolog Giovanni Bianucci, yeni türün anatomik farklılıklarını doğruladı. Bulgu, gaga balinalarının evrim tarihini anlamaya yardımcı olacak. Bianucci, bu keşfin oldukça uzmanlaşmış grubun nasıl evrimleştiğini açıklığa kavuşturduğunu söyledi.

Mezarlık nasıl oluştu?

Araştırmacılar, bölgenin balina göç koridoru olabileceğini düşünüyor. Birçok balina türü bu alanda doğal yollarla ölmüş olabilir. Fosiller arasında gaga balinalarının yoğunluğu dikkat çekiyor.

Gaga balinaları 3 bin metreyi aşan derinliklere dalıyor. Bu derinlikler fizyolojik sınırları zorlayabilir. Dalışlar ölümcül yorgunluğa veya dekompresyon hastalığına yol açabiliyor. Diamantina Bölgesi’nin V şeklindeki topografyası da rol oynuyor. Bu yapı, balina leşlerinin deniz tabanına yönlendirilmesine yardımcı olmuş olabilir.

Fosiller neden bu kadar iyi korunmuş?

Fosillerin çoğu gaga balinalarının burun kemiklerinden oluşuyor. Bu kemikler oldukça yoğun ve mineral bakımından zengin. Doğal olarak bozulmaya karşı dirençliler.

Bölgedeki tortulanma hızı son derece düşük. Zamanla kemiklerin üzerinde demir-manganez oksit kabuğu oluştu. Bu kabuk, koruyucu bir tabaka görevi görüyor.

Derin deniz ortamı soğuk ve kararlı. Fiziksel ve kimyasal ayrışma neredeyse hiç yaşanmıyor. Tüm bu faktörler fosillerin milyonlarca yıl boyunca bozulmadan kalmasını sağladı.

Balina düşüşleri neden önemli?

Araştırmada kaydedilen en büyük aktif balina düşüşü, bir Antarktika minke balinasına ait. Bu leş 5 bin 610 metre derinlikte bulundu. Üzerinde yaşayan canlıların çoğunun yeni tür olabileceği düşünülüyor.

Balina düşüşleri dört aşamadan oluşuyor. İlk aşamada hagfish ve uyuyan köpekbalıkları gibi büyük çöpçüler yumuşak dokuları tüketiyor. Bu süreç aylar sürebiliyor.

İkinci aşamada kemik solucanları gibi organizmalar kemikleri kolonize ediyor. Üçüncü aşamada bakteriler kemiklerdeki lipitleri parçalıyor. Bu aşamada sülfür ve metan açığa çıkıyor. Son aşamada ise organik madde tamamen tükeniyor. Geriye kalan kemikler, süngerler ve deniz anemonları için resif görevi görüyor.

Koruma çağrısı

Hawaii Üniversitesi’nden balina düşüşü uzmanı Craig Smith, bu keşfi önemli buldu. Smith, balina düşüşlerinin okyanusun en derin noktalarında biyolojik çeşitliliği artırabileceğini belirtti. Ayrıca birçok yeni türün keşfedilmeyi beklediğini söyledi.

Araştırmanın yazarları, benzer balina nekropollerinin başka bölgelerde de olabileceğini düşünüyor. Özellikle gaga balinalarının beslenme alanlarının altında bu tür mezarlıkların aranması gerekiyor.

Deniz hendekleri okyanus biyolojik çeşitliliği için hayati öneme sahip. Ancak bu alanlar kirlilik tehdidi altında. Araştırmacılar, hendek ekosistemlerinde deniz koruma alanları oluşturulması gerektiğini vurguluyor.